به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ بخش غذا و نوشیدنی در عربستان سعودی شاهد جهشی چشمگیر در رشد و توسعه است، رشدی که بازتابدهنده افزایش فرصتهای سرمایهگذاری در حوزه تأمین غذای زائران و حجاج به شمار میرود. بر اساس دادههای مالی بانک مرکزی عربستان در دوره منتهی به موسم حج، این بخش تنها در یک هفته از ماه مارس سال جاری توانسته تراکنشهای مالی به ارزش ۳.۷ میلیارد ریال سعودی(حدود یک میلیارد دلار) را پردازش کند، موضوعی که بازار وعدههای غذایی حجاج را به یکی از مهمترین فرصتهای اقتصاد فصلی این کشور تبدیل کرده است.
براساس گزارش روزنامه «العربی الجدید»، این در حالی است که برخی زیرشاخههای صنعت غذا در عربستان رشد سالانهای تا ۵۴ درصد را تجربه میکنند. همچنین نهادهای دولتی عربستان در حال اجرای مرحله دوم نظام صورتحساب الکترونیکی هستند که از ژوئن آینده برای کسبوکارهایی با درآمد بیش از ۳۷۵ هزار ریال سعودی الزامی خواهد شد. این اقدام روند تحول دیجیتال را تسریع کرده و فرصتهای تازهای برای ورود کارآفرینان محلی به چرخه مالی و اقتصادی کشور عربستان فراهم میکند.
فشارهای لجستیکی
با افزایش فشارهای لجستیکی در طول پنج روز برگزاری مناسک حج در مکه، شرکتهای بزرگ خردهفروشی تلاش میکنند از طریق مدلهای عملیاتی انعطافپذیر و نوآورانه، حضور خود را پررنگتر کنند. از جمله این اقدامات، راهاندازی فروشگاههای موقت شبانهروزی است که هدف آن تأمین کالاهای اساسی و غذاهای آماده برای حجاج در شرایط ازدحام جمعیت و گرمای شدید هواست.
هرچند شرکتهای بزرگ عربستان توانستهاند با استفاده از زنجیرههای تأمین پیشرفته، سامانههای سرمایشی گسترده و توزیع میلیونها بطری آب خنک، عملیات پیچیده تأمین مواد غذایی حجاج را مدیریت کنند، اما این مدل اجرایی همچنان با شکافهای لجستیکی روبهرو است که میتواند توسط خانوادههای تولیدکننده و کارآفرینان محلی جبران شود.
کسبوکارهای کوچک محلی به دلیل انعطافپذیری بیشتر، توانایی بالاتری در پاسخگویی به تقاضا برای غذاهای سنتی و خانگی دارند. از این رو، ایجاد کانالهای ارتباطی و فضاهای عملیاتی ویژه برای مشارکت این گروهها در زنجیره تأمین غذای حج، بدون تحمیل هزینههای سنگین لجستیکی، ضروری به نظر میرسد.
کارشناسان معتقدند راهکار اصلی جلوگیری از فساد مواد غذایی، نزدیکتر کردن آشپزخانههای تهیه غذا به محل اقامت حجاج است. این موضوع مزیتی رقابتی برای آشپزخانههای کوچک محلی و خانوادگی ایجاد میکند؛ زیرا میتوانند غذاهای تازه را در مدت زمان کوتاهتری آماده و توزیع کنند.
اقتصاد مناسبتها در عربستان
در همین زمینه، «حسام عایش» کارشناس اقتصادی در گفتوگو با روزنامه «العربی الجدید» بازار غذای حجاج را نمونهای زنده از «اقتصاد مناسبتها» توصیف میکند، نوعی اقتصاد فصلی که دارای سازوکارها، ابزارها و فناوریهای خاص خود است.
او معتقد است در چنین اقتصادی باید تولیدکنندگان کوچک، صاحبان کسبوکارهای متوسط و حتی خانوادهها در فرآیند تولید مشارکت داشته باشند. این مشارکت میتواند برای گروههایی که جزو بازیگران بزرگ اقتصادی نیستند، فرصت درآمدزایی و رشد ایجاد کند.
به گفته عایش، این رویکرد موجب توزیع گستردهتر منافع اقتصادی و تقویت مشارکت میان کسبوکارهای بزرگ و کوچک میشود. شرکتهای کوچک و متوسط میتوانند از طریق تشکیل ائتلاف یا همکاری با شرکتهای بزرگ، در این بازار حضور یابند و از فرصتهای آن بهرهمند شوند.
وی تأکید میکند که دولت عربستان باید با تدوین سیاستهای حمایتی، سهم مشخصی از این بازار را در اختیار کارآفرینان جوان قرار دهد. بهگونهای که این سهم در ابتدا محدود باشد و به تدریج در سالهای آینده افزایش یابد. به اعتقاد او، این روند فرصتی تدریجی برای ورود فعالان جدید به چرخه اقتصادی فراهم میکند.
عایش این فرآیند را به استفاده از بازیکنان جوان در تیمهای ورزشی تشبیه میکند، بازیکنانی که ابتدا فرصت محدودی دارند اما به مرور به مهرههای اصلی تبدیل میشوند. چنین مدلی از یک سو مانع انحصار شرکتهای بزرگ غذایی میشود و از سوی دیگر، رقابتی مثبت بر محور کیفیت، قیمت، نوآوری و خدمات ایجاد میکند.
او در پایان میگوید که کسبوکارهای نوپا میتوانند از تجربه حضور در بازار حج برای توسعه فعالیتهای خود در طول سال بهره ببرند و به مرور به مجموعههایی بزرگتر و توانمندتر تبدیل شوند.
مشارکت تدریجی کسبوکارهای کوچک
«محمد النایر» دیگر کارشناس اقتصادی نیز در گفتوگو با روزنامه «العربی الجدید» اظهار میکند که پروژه تأمین غذای حجاج، پروژهای عظیم است که سالانه به بیش از ۳۰ میلیون وعده غذایی نیاز دارد.
به گفته او، حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ شرکت برای تأمین این وعدهها رقابت میکنند و ارزش مالی این پروژه به میلیاردها ریال سعودی میرسد.
النایر معتقد است دولت عربستان میتواند بخشی از این پروژه بزرگ را به کارآفرینان، کسبوکارهای کوچک و خانوادههای تولیدکننده اختصاص دهد. هرچند واگذاری کامل چنین پروژهای به این گروهها در شرایط فعلی دشوار است، اما مشارکت بخشی از آن میتواند تحول مهمی در رشد این قشر اقتصادی ایجاد کند.
وی دلیل دشواری واگذاری کامل پروژه را محدود بودن تجربه و توان اجرایی کسبوکارهای کوچک میداند، اما تأکید میکند که حتی مشارکت محدود نیز میتواند زمینهساز توسعه آنها باشد.
النایر همچنین با اشاره به حجم بالای کمکهای مردمی برای تهیه غذای رایگان حجاج، پیشنهاد میکند که صندوقی ویژه برای جمعآوری کمکهای نقدی ایجاد شود تا این منابع در اختیار کارآفرینان و تولیدکنندگان کوچک قرار گیرد و از طریق آن، بخشی از وعدههای رایگان حجاج تأمین شود.
به باور او، این اقدام میتواند کمکهای پراکنده فردی را به یک نظام حمایتی سازمانیافته تبدیل کند. وی همچنین خواستار تدوین برنامههای حمایتی دولتی در عربستان برای جوانان، کارآفرینان و خانوادههای تولیدکننده شد تا با تسهیل روندهای اداری و مالی، زمینه رشد و توسعه این کسبوکارها فراهم شود.
النایر معتقد است در صورت اجرای چنین برنامههایی، این واحدهای کوچک به تدریج بزرگتر خواهند شد و در آینده میتوانند با همکاری یکدیگر اجرای بخش عمده یا حتی کل پروژه تأمین غذای حجاج را بر عهده بگیرند، امری که به افزایش رقابتپذیری و بهبود سطح درآمد این گروهها منجر خواهد شد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما