به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در بخش اول این نوشته، تفسیر عظیم امام هادی(ع) و آثار قرآنی شاگردان برجسته ایشان مورد بررسی قرار گرفت. امام هادی(ع) در طول امامت ۳۳ ساله خود، با گروههای مختلف انحرافی مانند صوفیه، غُلات، واقفیه، نفیسیه، قرطبه، نمیریه و عقاید انحرافی آنان مواجه شدند. شبهات و انحرافات این گروهها نیز گاه با موضوعات قرآنی مانند تحریف قرآن، مخلوق بودن قرآن، تاویل قرآن یا داستانهای قرآنی و یا دیگر موضوعات اعتقادی مانند جبر و اختیار، امامت یا نحوه دریافت وحی مرتبط میشد. در پاسخدهی به هر دو دسته این شبهات نیز امام هادی(ع) با استفاده از آیات قرآن کریم، پاسخ مناسب را به شیعیان میرساندند و آنان را از این انحرافات دور نگاه میداشتند.
این در حالی بود که در برخی از مواقع، دشمنان برای دامن زدن به این شبهات سئوال را برای امام(ع) ارسال میکردند و در این حال امام(ع) هوشمندانه از پاسخ استنکاف میکردند. به عنوان نمونه در روایتی که در «تحف العقول» نقل شده، ایشان در پاسخ به «یحیی بن اکثم» مینویسد: «نامهات رسید که میخواستی ما را آزمایش کنی، تا اگر نتوانستیم پاسخ بدهیم بر ما خرده بگیری، خداوند بر این نیت تو را کیفر دهد» یا هنگامی که ماجرای «خلق قرآن» به عاملی برای اختلاف برای مسلمانان و حتی تکفیر و قتل آنان منجر میشد، امام هادی(ع) در نامهای به شیعیان آنان را از این موضوع بیفایده دور نگاه داشت: «ان الجدال فی القرآن الفتنه» که روایت آن در کتاب «معانی الاخبار» شیخ صدوق نقل شده است.
توصیف قرآن و تاکید بر جاودانگی و ابدی بودن آن، از دیگر نکات قرآنی امام هادی(ع) در معرفی این کتاب آسمانی است. در روایتی که از ایشان در کتاب «امالی» شیخ طوسی آمده، ایشان درباره قرآن میفرمایند: «خدای متعال، قرآن را مخصوص زمانی خاص، غیر از زمانهای دیگر و مردمانی جز مردمان دیگر، قرار نداده، به همین جهت است که در هر زمان، نو و جدید و در نزد هر قوم تا قیامت تازه است.»
از مهمترین موارد استنادات قرآنی امام هادی(ع) میتوان به «زیارات» نقل شده از ایشان اشاره کرد. در زیارت معروف «جامعه کبیره» ۸۵ آیه قرآن به شکل مستقیم و غیرمستقیم مورد استناد قرار گرفته است، به عنوان نمونه فراز «إیابُ الْخَلْقِ إلَیْکُمْ، بازگشت خلق به سوی شماست» به آیه ۲۵ سوره مبارکه غاشیه «إِنَّ إِلَیْنَا إِیَابَهُمْ؛ در حقیقت بازگشت آنان به سوی ماست» اشاره دارد، یا در «زیارت غدیریه» ۵۴ آیه قرآن به شکل مستقیم و دهها آیه دیگر به شکل غیرمستقیم بیان شده است و تمامی آین آیات به وجود مبارک امیرالمومنین(ع) تاویل شدهاند، به عنوان نمونه عبارت «السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبَأُ الْعَظِیمُ؛ سلام بر تو ای خبر عظیم» تاویل روشنی از آیه اول و دوم سوره مبارکه «نبا» آمده است: «عَمَّ یَتَسَاءَلُونَ، عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ؛ درباره چه چیز از یکدیگر می پرسند؟ از آن خبر بزرگ»
بررسی کامل مجموعه روایتهای قرآنی امام هادی(ع) ظرفیتی فراتر از این نوشتهها دارد اما این بررسی میتواند سرآغازی برای برداشتهای کاملتر از آیات قرآن کریم باشد.
سید علیاصغر حسینی / ابنا
........
پایان پیام
نظر شما