خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: این کتاب توسط ابو زکریا یحیی بن شرف بن حسن بن حسین حزامی حورانی، محیی الدین نَوَوی شافعی دمشقی (۶۳۱ـ۶۷۶ق) نوشته شده است. این کتاب یکی از مهم ترین منابع رجال و راویان حدیث و نیز شرح اصطلاحات و لغات به کار رفته در احادیث نبوی است.
شیوه تدوین کتاب تهذیب الاسماء و اللغات:
کتاب از دو بخشِ نام های راویان و شرح اصطلاحات تنظیم شده است به گونه ای که بخش اول در دو فصل اسامی مردان و اسامی زنان ترکیب یافته است. در فصل مربوط به اسامی مردان هشت نوع اسم به ترتیب زیر طبقه بندی شده است:
۱ـ نام های صحیح مثل محمد، ابراهیم و اسماعیل؛ ۲ـ کنیه ها مانند ابو القاسم و ابوحفص؛ ۳ـ نسب ها، لقب ها و قبایل راویان مثل زهری، اوزاعی، قریش و خزاعه؛ ۴ـ کسانی که با ابن فلان و ابن فلانه یا برادر، خواهر، عمو و دایی فلان مانند ابن ابی سعید، ابن ابی لیلی و ابن ام کلثوم شناخته شده اند؛ ۵ـ کسانی که از آنها با عنوان فلان عن ابیه عن جده یاد شده است؛ ۶ـ راویانی که با عنوان زوج فلانه یا زوجه فلان از آنها یاد شده است؛ ۷ـ اصطلاحات مبهم رجال مثل رجل، شیخ، و بعض العلماء ۸ـ اسامی و نسب هایی که غلط و نادرست ثبت و نقل شده اند.
فصل دوم یعنی اسامی مربوط به زنان نیز همان انواعی که درباره مردان ذکر شد در اینجا نیز به چشم می خورد و فقط نوع پنجم را که فلانه عن امها عن جدتها هست ندارد؛ زیرا چنین تعبیری در منابع حدیثی و رجالی ذکر نشده است.
بخش مربوط به لغات و اصطلاحات نیز _بر اساس حروف اصلی کلمات_ به ترتیب حروف الفبایی تنظیم شده است.
خود نَووی در مقدمه کتابش چند کتاب را نام برده که قبل از کتابش تدوین شده است:
مختصر ابو ابراهیم مزنی، المهذب شیرازی، التنبیه ابواسحاق شیرازی، الوسیط، الروضه، و الوجیز ابوالقاسم رافعی که نَووی کتاب تهذیب الاسماء خود را به عنوان خلاصه ای بر کتاب الوجیز رافعی نوشته است.
اهمیت کتاب تهذیب الاسماء و اللغات:
اهمیت کتاب نَووی در این است که هم از لحاظ صحابه شناسی و رجالی و هم از جهت حدیث شناسی و فقه الحدیث شایان توجه و دقت است و متاخران علمای اهل سنت مثل ذهبی، ابن حجر عسقلانی، دمیری، و قلقشندی از آن بهره برده اند. از جمله نکات شایان اهمیت این کتاب و البته غالب آثار نووی این است که احادیث و مسائل مربوط به تاریخ وعقاید شیعه مثل غدیر خم را به طور صریح نقل و شرح کرده است. به ویژه اینکه نظرات فقهی و عقیدتی بسیار نزدیک به نظرات شیعه را اظهار کرده است که علمای شیعه برای ابطال نظرات و بدعت های وهابیون به آنها استناد کرده اند.
این کتاب بارها در کشورهای اسلامی مثل مصر و لبنان چاپ شده است و توسط وستلفید آلمانی تصحیح و منتشر شده است.
پی نوشت:
۱ـ خیر الدین زرکلی، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، چ۸، ۱۹۸۹م، ج۸، ص۱۴۹.
۲ـ ابن کثیر، البدایة و النهایة، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۷ق، ج۱۳، ص۸۷۸ و بعد.
۳ـ ابن عماد حنبلی، شذرات الذهب فی اخبار من ذهب، تحقیق الأرناؤوط، دمشق و بیروت، دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق، ج۷، ص۶۱۸ و بعد.
۴ـ سایر منابع و کتابهای خود نَووی مثل شرح صحیح مسلم، المنهاج و الاربعون.
نظر شما