قرآن درباره آزار پیامبر(ص) چه می‌گوید؟

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا:

در آیه ۵۷ سوره احزاب می خوانیم: «اِنَّ الَّذینَ یُؤْذُوْنَ اللهَ وَ رَسُوْلَهُ لَعَنَهُمُ اللهُ فی الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ وَ اَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً مُهِیناً»؛ (آنها که خدا و پیامبرش را آزار می دهند خداوند آنان را از رحمت خود در دنیا و آخرت دور ساخته و برای آنها عذاب خوار کننده ای آماده کرده است).

بدیهی است کسی نمی تواند به ذات پاک خداوند زیان و آزاری برساند. بنابراین منظور از ایذاء خداوند [همانگونه که مفسّران هم گفته اند] همان کفر و الحاد است که خداوند را به خشم می آورد و تأکیدی است بر مجازات کسانی که پیامبر(صلی الله علیه و آله) و مؤمنان را آزار می دهند؛ چرا که آزار آنها بمنزله آزار خدا است.

در روایات متعدّدی که از طرق اهل سنّت و از طرق اهل بیت(علیهم السلام) رسیده می خوانیم که پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای علی هر که تو را آزار برساند مرا آزار رسانده است» به این ترتیب آزار او نیز، همسنگ آزار پیامبر(صلی الله علیه و آله) است.

حاکم حسکانی در شواهد التّنزیل از جابر بن عبدالله نقل می کند که می گوید: از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) شنیدم که به علی(علیه السلام) می فرمود: «مَنْ آذاکَ فَقَدْ آذانی» (۱)؛ (کسی که تو را آزار دهد مرا آزار داده است).

در حدیث دیگری از ابن ابی سلمه از أمّ سلمه همسر پیامبر(صلی الله علیه و آله) نقل می کند که می گوید: شنیدم رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به علی بن ابی طالب(علیه السلام) می فرمود: «اَنْتَ اَخی وَ حبیبی، من آذاکَ فَقَدْ آذانی» (۲)؛ (تو برادر و حبیب منی، هر کس تو را آزار دهد مرا آزار داده است!). سپس می افزاید: همین معنی از گروه دیگری مانند عمر و سعد بن ابی وقّاص و ابوهریره و ابن عباس و ابوسعید خدری نقل شده است. (۳)

همچنین در حدیث دیگری از علی بن ابیطالب(علیه السلام) نقل می کند در حالی که به موی خود اشاره کرده و آنرا در دست گرفته بود فرمود: رسول خدا(صلی الله علیه و آله) این حدیث را برای من بیان کرد؛ در حالی که موی خود را به دست گرفته بود فرمود:

«مَنْ آذی شَعرَةً مِنْکَ فَقَدْ آذانی وَ مَنْ آذانی فَقَدْ آذی اللهَ وَ مَنْ آذی اللهَ فَعَلَیْهِ لَعَنَة اللهُ» (۴)؛ (کسی که یک موی تو را آزار برساند مرا آزار رسانده و کسی که مرا آزار رساند خدا را آزار رسانده و کسی که خدا را آزار رساند لعنت خدا بر او باد).

احادیثی که در بالا ذکر شد تنها اشاره به این می کند که آزار علی(علیه السلام)، آزار پیامبر(صلی الله علیه و آله) است؛ ولی در آن استناد به آیه فوق نشده در حالی که در بعضی از روایات، این استناد با صراحت آمده است.

از جمله حاکم نیشابوری در «مستدرک علی الصّحیحین» در حدیثی که صحیح و معتبر است از ابن عبّاس نقل می کند: مردی از اهل شام در برابر او سبّ و دشنام به ساحت مقدّس علی(علیه السلام) داد، ابن عبّاس گفت:

«یا عَدُوَّ اللهِ آذَیْتَ رَسُوْلَ اللهِ(صلی الله علیه و آله) «اِنَّ الَّذینَ یُؤْذُونُ اللهَ وَ رَسُوْلَهُ لَعَنَهُمُ اللهُ فی الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ وَ اَعَدَّلَهُمْ عَذاباً مُهیناً» لَوْ کانَ رَسُوْلُ اللهِ(صلی الله علیه و آله) حَیّاً لآذَیْتَهُ» (۵)؛ (ای دشمن خدا! تو با این سخنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را آزار رساندی، چنانچه قرآن می فرماید:

«آنها که خدا و پیامبرش را آزار می دهند، خداوند آنان را از رحمت خود در دنیا و آخرت دور ساخته و برای آنها عذاب خوار کننده ای آماده کرده است»، اگر پیامبر(صلی الله علیه وآله) زنده بود تو او را آزار داده بودی). این حدیث را ذهبی نیز در «تلخیص المستدرک» نقل کرده و تصریح می کند که حدیث صحیح است. (۶)

سیوطی در «الدّر المنثور» نیز روایت ابن عباس و استناد او را به آیه شریفه فوق نقل کرده است. (۷)

همچنین در کتاب «مستدرک علی الصّحیحین» از عمرو بن شاس، حدیث مفصّلی نقل می کند که در ذیل آن آمده است: «عمرو بن شاس می گوید:

من در مسجد پیامبر(صلی الله علیه و آله) از علی(علیه السلام) به خاطر رفتاری که در سفر یمن با من داشت شکایت کردم؛ این سخن به گوش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) رسید، صبح گاهان که همراه جمعی از یاران پیامبر(صلی الله علیه و آله) وارد مسجد شدم، حضرت نگاه تندی به من کرد و فرمود: ای عمرو! به خدا سوگند مرا آزار دادی! عرض کردم:

ای رسول خدا! پناه به خدا می برم از اینکه به تو آزار برسانم، فرمود: آری «مَنْ آذی عَلِیّاً فَقَدْ آذانی»؛ (هر کس به علی(علیه السلام) آزار رساند مرا آزار رسانده است)». حاکم نیشابوری پس از ذکر این حدیث، تصریح می کند که حدیثِ صحیح و معتبری است. (۸)

قابل ملاحظه اینکه: نویسنده «مختصر تاریخ دمشق» حدیث بالا را به ضمیمه چند حدیث دیگر، از جابر و سعد بن ابی وقّاص و عمرو بن شاس در کتاب خود آورده است و همه آنها نشان می دهد که آزار رساندن به علی(علیه السلام) آزار به پیامبر(صلی الله علیه و آله) است. (۹)

این احادیث متعدد و گسترده که بسیاری از آنها از احادیثی است که دانشمندان اهل سنّت تصریح به صحّت سند آن کرده اند به خوبی نشان می دهد که علی(علیه السلام) همچون جان پیامبر(صلی الله علیه و آله) است؛ عشق به او عشق به پیامبر(صلی الله علیه و آله) و محبّتش، محّبت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) و ایذاء و آزار او، ایذاء و آزار رسول خدا(صلی الله علیه و آله) است.

آیا با این حال تردیدی باقی می ماند در این که علی(علیه السلام)، برترین فرد امّت بعد از رسول خدا و شایسته ترین فرد امّت برای امامت و ولایت و خلافت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بوده است؟ (۱۰)

پی نوشت: