به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ مجله نیوزویک در گزارشی به پهپاد ایرانی «شاهد-۱۳۶» پرداخته و آن را یکی از تأثیرگذارترین سلاحها در جنگهای مدرن دانسته است. به نوشته این مجله، این پهپاد با ترکیب هزینه تولید پایین و توانایی فرسوده کردن سامانههای پیشرفته پدافند هوایی، معادلات نبرد را تغییر داده و حتی کشورهایی مانند روسیه و آمریکا را وادار کرده است تا در راهبردهای نظامی خود بازنگری کنند.
در گزارشی در مجله نیوزویک به قلم «تام اوکانر» آمده است که پهپاد «شاهد-۱۳۶» که از آن به عنوان مهمات سرگردان یا پهپاد انتحاری یاد میشود، حاصل چندین دهه توسعه نظامی ایران برای جبران محدودیتهای نیروی هوایی این کشور در برابر رقبایی با فناوری پیشرفتهتر است.
هزینه تولید هر فروند از این پهپاد بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار برآورد میشود و در برخی موارد حتی ممکن است به حدود ۷ هزار دلار نیز برسد. در حالی که ارزش هر موشک رهگیر مورد استفاده برای انهدام آن میتواند به چندین میلیون دلار برسد.
مجله نیوزویک به نقل از «اکرم خریف» پژوهشگر مسائل نظامی مینویسد که راز موفقیت پهپاد شاهد در پیچیدگی فناوری آن نیست، بلکه در سادگی طراحی و امکان تولید انبوه آن نهفته است. این ویژگی باعث میشود سامانههای پدافند هوایی با انبوهی از پهپادهای ارزانقیمت اشباع شوند و طرف مقابل ناچار شود برای مقابله با آنها از مهمات بسیار گرانقیمت استفاده کند.
به گفته این کارشناس، این سلاح به ایران و روسیه امکان داده است هزینههای نظامی و اقتصادی نامتناسبی را بر رقبای خود تحمیل کنند و علاوه بر آن، آثار روانی قابل توجهی نیز بر غیرنظامیان بگذارند.
ریشههای این پروژه
در ادامه گزارش، به پیشینه این پروژه اشاره شده و آمده است که ایده اصلی این نوع پهپاد به پروژههایی در دوران جنگ سرد بازمیگردد. از جمله پروژهای آلمانی با نام «دار» که بعدها اسرائیل بر پایه آن پهپاد «هارپی» را توسعه داد.
کارشناسان به نیوزویک گفتهاند که ایران این ایده را بازطراحی کرد. به این صورت که سامانههای هدایت ضد رادار را با سامانههای ناوبری ماهوارهای جایگزین کرد و سپس اندازه و برد عملیاتی پهپاد را افزایش داد تا در نهایت پهپاد «شاهد-۱۳۶» به شکل کنونی خود پدید آمد.
بر اساس این گزارش، پیشرفت برنامه پهپادی ایران بیش از آنکه نتیجه برتری فناوری باشد، پاسخی به شرایط ناشی از تحریمهای بینالمللی و جنگ ایران و عراق در دهه هشتاد میلادی بود. این شرایط تهران را به سرمایهگذاری در برنامههای بومی پهپادها و موشکهای بالستیک با تکیه بر قطعات تجاری موجود در بازار و ایجاد شبکههای تولیدی که کمتر تحت تأثیر تحریمها قرار میگرفتند، سوق داد.
نیوزویک همچنین به نقل از «استیون فلدشتاین» پژوهشگر مینویسد که ایران پس از انقلاب اسلامی و از دست دادن توان نگهداری سامانههای نظامی آمریکایی خود، ناچار شد به دنبال راهکارهای کمهزینهتر برود. این امر به اتخاذ راهبردی مبتنی بر نوآوری تدریجی و تولید داخلی انجامید. راهبردی که بعدها به توسعه مجموعهای از پهپادها از جمله پهپاد «شاهد-۱۳۶»، منجر شد.
نقطه عطف
این گزارش جنگ اوکراین را مهمترین نقطه عطف در شهرت پهپاد ایرانی «شاهد-۱۳۶» میداند. زیرا روسیه نسخه بومی آن با نام «گران» را به طور گسترده علیه اهداف اوکراینی به کار گرفت. همزمان، ایران نیز به توسعه نمونههای جدید ادامه داد و آنها را در جنگ با رژیم صهیونیستی و همچنین در جنگ با آمریکا به کار گرفت. موضوعی که از نگاه گزارش نیوزویک، کارایی عملیاتی این پهپاد را نشان داد.
مجله نیوزویک تأکید میکند که سادگی طراحی پهپاد شاهد باعث شده است تحریمها نتوانند به آسانی روند تولید آن را متوقف کنند. زیرا این پهپاد بر قطعات غیرنظامی در دسترس و زنجیرههای تأمین انعطافپذیر متکی است و همین امر امکان ادامه تولید آن را با وجود فشارهای غرب فراهم کرده است.
همچنین، موفقیت این پهپاد موجب شده است کشورهای دیگر نیز به دنبال الگوبرداری از آن یا دریافت مجوز تولیدش باشند. نشانهای از اینکه مفهوم سلاح ارزان با تأثیرگذاری بالا به یکی از مهمترین ویژگیهای جنگهای قرن بیستویکم تبدیل شده است.
با این حال، گزارش یادآور میشود که برتری پهپاد شاهد ممکن است همیشگی نباشد. زیرا کارشناسان پیشبینی میکنند پیشرفت سریع فناوریهای جنگ الکترونیک و سامانههای پدافند هوایی در آینده از میزان کارایی آن بکاهد. این روند بخشی از رقابت دائمی میان ابزارهای تهاجمی و دفاعی در میدانهای نبرد مدرن به شمار میرود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما