به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ فرمانده ارتش اوکراین اذعان کرده است که نیروهایش در برابر پهپادهای روسی با چالشهای جدی روبهرو هستند. ژنرال «اولکساندر سیرسکی» در سوم مه ۲۰۲۶ گفت: روسیه بهطور مداوم تاکتیکهای خود در استفاده از پهپادها را تغییر میدهد، تعداد آنها را افزایش میدهد و کیفیتشان را بهبود میبخشد. این موضوع چالشهای جدیدی برای ما ایجاد میکند که نیازمند واکنش سریع است.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان در همین راستا، «پاول یلیزاروف» معاون فرمانده نیروی هوایی اوکراین نیز اعلام کرد: سامانههای پدافند هوایی اوکراین با دشواریهای فزایندهای در مقابله با پهپادهای روسی روبهرو هستند بهویژه در شرایطی که این پرندههای بدون سرنشین از نظر فناوری و توان عملیاتی پیشرفت چشمگیری داشتهاند.
چهار سال پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، پهپادها به یکی از تأثیرگذارترین سلاحهای این جنگ تبدیل شدهاند. اهمیت این سلاح را میتوان در آمارها مشاهده کرد. بهگونهای که بر اساس گزارشی از مؤسسه هادسون در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، نیروهای اوکراینی ماهانه حدود ۲۰۰ هزار پهپاد دریافت و به کار میگیرند.
تولد یک سلاح؛ از ویتنام تا خاورمیانه
از منظر تاریخی، ارتش آمریکا نخستین نیرویی بود که پهپادها را در جنگهای مدرن بهکار گرفت. این اتفاق در جریان جنگ ویتنام در سال ۱۹۶۵ رخ داد. زمانی که هواپیماهای بدون سرنشین برای نخستین بار در مقیاس گسترده به منظور شناسایی الکترونیکی و جمعآوری اطلاعات استفاده شدند.
در ادامه، نقش این سلاح در تهاجم رژیم صهیونیستی به لبنان در سال ۱۹۸۲ برجسته شد. رژیم صهیونیستی، پهپادها را توسعه داد و از آنها برای شناسایی و کشف سامانههای پدافند هوایی بهره برد. این فناوری کارآمدی بالایی در میدان نبرد نشان داد و در پیشروی نیروهای رژیم صهیونیستی تا بیروت نقش مهمی ایفا کرد.
جهش بزرگ پس از یازدهم سپتامبر
با ورود به قرن بیستویکم و پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، صنعت پهپادها جهشی عظیم را تجربه کرد. ورود پهپادهای مسلح به موشک، این فناوری را وارد عصر تازهای کرد.
در این دوره، آسمان مناطق گستردهای از پاکستان و افغانستان تا یمن در اختیار پهپادهای آمریکایی قرار گرفت. این پرندهها در عملیاتهای متعدد هدفگیری و ترور، شرکت کردند و به مرور دقت و توانایی خود را افزایش دادند.
بهعنوان نمونه، در یمن حملات پهپادی آمریکا بهطور مستمر انجام میشد و گاه برای هدف قرار دادن یک فرد، مراسمها و تجمعات خانوادگی نیز در معرض حمله قرار میگرفتند.
صنعت جهانی پهپاد؛ بازیگران اصلی
در عرصه بینالمللی، ایالات متحده آمریکا، چین، ترکیه، ایران، اوکراین، روسیه و رژیم صهیونیستی از مهمترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان پهپاد در جهان به شمار میروند.
امروزه پهپادها دیگر صرفاً افزودهای بر زرادخانههای نظامی نیستند، بلکه به ابزاری برای مهندسی آشوب در میدانهای نبرد تبدیل شدهاند. ابزاری که تاکتیکهای جنگ مدرن را دگرگون کرده و قواعد سنتی بازدارندگی را به چالش کشیده است.
این تغییرات را میتوان در معادلات جدید نبردهای دریایی و هوایی در خلیج فارس و مسیرهای بینالمللی کشتیرانی مشاهده کرد. جایی که پهپادها، محاسبات نظامی کلاسیک را با اختلال روبهرو کردهاند.
تغییر موازنه در آسمان لبنان
بر اساس این گزارش، در جنگ اخیر لبنان، مقاومت اسلامی توانسته است پهپادها را به یکی از مهمترین ابزارهای راهبردی خود تبدیل کند. موضوعی که فرضیه برتری مطلق هوایی رژیم صهیونیستی را با چالش مواجه کرده است.
در این چارچوب، آسمان دیگر فضایی انحصاری برای نیروی هوایی رژیم صهیونیستی تلقی نمیشود. ورود پهپادهای شناسایی و تهاجمی به میدان نبرد، معادلات بازدارندگی را تغییر داده و بخشی از برتری سنتی رژیم صهیونیستی در حوزه هوایی را زیر سؤال برده است.
همچنین استفاده از فناوریهای دید در شب در برخی پهپادها، امکان اجرای مأموریتهای شناسایی و تهاجمی در ساعات تاریکی را افزایش داده و فشار مضاعفی بر سامانههای دفاعی وارد کرده است.
چگونه پهپادهای ارزان، تجهیزات گرانقیمت را تهدید میکنند؟
یکی از مهمترین تحولات سالهای اخیر، ظهور پهپادهای انتحاری FPV است.
این پهپادها که تنها چند صد دلار هزینه دارند، قادرند خودروهای زرهی، تانکها یا تجهیزات نظامی بسیار گرانقیمت را هدف قرار دهند. همین مسئله باعث شده است که هزینههای دفاعی ارتشها بهشدت افزایش یابد و نوعی عدم توازن اقتصادی در میدان نبرد ایجاد شود.
در بسیاری از جنگهای اخیر، تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از حملات موفق این پهپادها، نشان دادهاند که چگونه تجهیزات ارزانقیمت میتوانند سامانههایی با ارزش میلیونها دلار را از کار بیندازند یا نابود کنند.
فیبر نوری؛ راهی برای عبور از جنگ الکترونیک
یکی از مهمترین نوآوریهای اخیر در حوزه پهپادها، استفاده از کابلهای فیبر نوری برای هدایت آنهاست.
در این روش، پهپاد به جای اتکا به ارتباط رادیویی از طریق رشتههای بسیار نازک فیبر نوری با اپراتور خود ارتباط برقرار میکند. این فناوری امکان مقابله با اختلالات الکترونیکی و جنگ سایبری را تا حد زیادی کاهش میدهد و پهپاد را در برابر بسیاری از سامانههای اخلالگر مقاومتر میسازد.
همچنین این قابلیت به پهپادها اجازه میدهد در برخی مأموریتها به فواصل بیشتری از محل استقرار اپراتور دسترسی پیدا کنند.
رادارهای کور در برابر پروازهای کمارتفاع
یکی دیگر از مزیتهای پهپادهای کوچک، پرواز در ارتفاع بسیار پایین است.
این پرندهها معمولاً در نزدیکی سطح زمین و با استفاده از عوارض طبیعی حرکت میکنند؛ موضوعی که شناسایی آنها توسط بسیاری از سامانههای راداری سنتی را دشوار میسازد.
به همین دلیل، حتی بدون بهرهگیری از فناوری فیبر نوری نیز، رهگیری برخی از این پهپادها برای سامانههای دفاعی کلاسیک چالشبرانگیز است.
پهپادها و جنگ روانی
کارکرد پهپادها تنها به عملیات نظامی محدود نمیشود. حضور یک پهپاد بر فراز مواضع نظامی، خود میتواند بخشی از جنگ روانی باشد.
پرواز مداوم این پرندهها بر فراز مواضع دشمن، احساس ناامنی، نگرانی و فشار روانی را افزایش میدهد و میتواند بر روحیه نیروهای نظامی تأثیر بگذارد.
در چنین شرایطی، پهپادها علاوه بر نقش رزمی، به ابزاری برای تأثیرگذاری بر ذهنیت و دکترین امنیتی طرف مقابل تبدیل میشوند.
انعطافپذیری بیشتر در میدان نبرد
گسترش استفاده از پهپادها، امکان انجام عملیات در فواصل دورتر را فراهم کرده است.
بهجای انتظار برای درگیری مستقیم در خطوط مقدم، نیروها میتوانند اهداف خود را از فاصله دهها کیلومتری مورد حمله قرار دهند. این ویژگی، انعطاف عملیاتی بیشتری در اختیار بازیگران نظامی قرار داده و الگوهای سنتی نبرد زمینی را تغییر داده است.
جمعبندی: آغاز عصر جدید جنگها
آنچه امروز در لبنان، اوکراین و بسیاری از میدانهای نبرد جهان مشاهده میشود، نشان میدهد که جهان در آستانه تحولی نظامی قرار گرفته است. تحولی که از نظر اهمیت با ورود تانکها در جنگ جهانی اول یا ظهور نیروی هوایی در قرن بیستم قابل مقایسه است.
پهپادها دیگر صرفاً یک سلاح جدید نیستند. آنها به ابزاری تبدیل شدهاند که مفاهیم بازدارندگی، کنترل میدان نبرد و برتری نظامی را بازتعریف میکنند. این فناوری به بازیگرانی که منابع مالی کمتری دارند اما از نوآوری و خلاقیت بیشتری برخوردارند، امکان میدهد نقش پررنگتری در تعیین روند جنگها و نتایج آنها ایفا کنند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما