به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش، روز دوشنبه در آیین بزرگداشت «امام مجاهد شهید» که در حوزه هنری برگزار شد، با گرامیداشت یاد و نام شهدای بزرگ وطن، افزود: شهادت این عزیزان هرچند داغ بزرگی بر دل‌های ما گذاشت، اما گواهی بر حقانیت و مظلومیت ملت ایران و باطل بودن ادعاها و سحر تبلیغاتی دشمنان بود.
حکیم‌زاده با اشاره به شخصیت امام مجاهد شهید، گفت: سخن گفتن از انسانی بزرگ که احیاگر زیست عاشورایی در دوران بردگی مدرن و بردگی انسان مدرن بود، نیازمند زمان و مجال بسیار بیشتری است؛ اما به تعبیر مولانا «آب دریا را اگر نتوان کشید، هم به قدر تشنگی باید چشید». بنابراین در این فرصت کوتاه تلاش می‌کنم تصویری فشرده از آنچه می‌توان «منظومه تربیتی امام مجاهد شهید» نامید، ارائه کنم.
سه لایه منظومه تربیتی؛ از اندیشه تا ثمره
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش با بیان اینکه در تحلیل یک مکتب تربیتی باید سه لایه مورد توجه قرار گیرد، توضیح داد: نخست، «اندیشه تربیتی» است؛ یعنی آرا، مبانی و دیدگاه‌هایی که یک شخصیت درباره تعلیم و تربیت ارائه می‌کند. دوم، «سیره تربیتی» است؛ یعنی تجلی این اندیشه‌ها در رفتار، سبک زندگی و شیوه تعامل با انسان‌ها. لایه سوم که کمتر مورد توجه قرار گرفته، «ثمره تربیتی» است؛ یعنی اینکه تربیت و اندیشه‌های یک شخصیت در نهایت چه انسان‌ها و چه جامعه‌ای را به وجود می‌آورد.
وی ادامه داد: ما به دلیل آنچه می‌توان «حجاب معاصرت» نامید، ممکن است نتوانیم همه ویژگی‌ها و برجستگی‌های یک شخصیت بزرگ را آن‌گونه که باید درک کنیم؛ زیرا همزمان با او زندگی کرده‌ایم. با این حال، این توفیق را داشته‌ایم که بسیاری از موضوعاتی را که درباره آنها سخن گفته می‌شود، در خاطرات، جلسات و جلوه‌های رفتاری امام مجاهد شهید به‌صورت عینی مشاهده کنیم و تجلی اندیشه را در رفتار، سبک زندگی و نحوه تعامل او ببینیم.
حکیم‌زاده تأکید کرد: اگر فردی بدون شناخت قبلی، آثار امام مجاهد شهید را مطالعه کند، بی‌گمان یکی از وجوه برجسته شخصیت ایشان را وجه تربیتی خواهد دانست؛ گویی با یک عالم تعلیم و تربیت مواجه است.
مدرسه؛ پیشران تمدن‌سازی
وی در تشریح اندیشه‌های تربیتی امام مجاهد شهید، مدرسه را به مثابه پیشران تمدن‌سازی دانست و اظهار کرد: ایشان نقش بسیار بزرگی برای تعلیم و تربیت قائل بودند و آموزش‌وپرورش را صرفاً یک دستگاه در کنار سایر دستگاه‌ها نمی‌دانستند؛ بلکه برای تعلیم و تربیت اولویت قائل بودند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش افزود: یکی از مبانی مهم این نگاه آن است که هر میزان سرمایه‌گذاری در آموزش‌وپرورش، هزینه نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده کشور است. این نگاه با نتایج پژوهش‌های بین‌المللی نیز همخوانی دارد؛ گزارش‌های متعدد علمی در سطح جهان به این نتیجه رسیده‌اند که سرمایه‌گذاری در آموزش‌وپرورش، سرمایه‌گذاری برای آینده جامعه است و حتی از تعبیر «هزینه» برای آن پرهیز می‌شود تا این موضوع به‌عنوان یک سرمایه ملی دیده شود.
وی با اشاره به گستره نگاه تربیتی امام مجاهد شهید گفت: در هر زمینه‌ای که تصور کنید، ایشان صاحب رهنمود و نگاه تخصصی بودند و موضوع تربیت همواره مورد توجه ایشان قرار داشت.
حکیم‌زاده خاطرنشان کرد: در دوره قبلی مسئولیت خود، زمانی که قرار بود برنامه‌ای با محوریت «عید و داستان» برای دانش‌آموزان اجرا شود تا در کنار تقویت کتاب‌خوانی، مهارت‌های داستان‌خوانی، داستان‌گویی و داستان‌نویسی و توانایی‌های زبان فارسی آنان نیز توسعه پیدا کند، ایشان به آثار تربیتی داستان توجه دادند.
وی ادامه داد: همچنین زمانی که قصد داشتیم اتاق‌های بازی و یادگیری را راه‌اندازی کنیم، ایشان بر استفاده از بازی‌های قدیمی و بومی برای کودکان تأکید کردند و حتی از برخی بازی‌ها نام بردند. از جمله به بازی «هفت‌سنگ» اشاره داشتند و بر استفاده از ظرفیت بازی‌های بومی در فرایند پرورش و تربیت کودکان تأکید می‌کردند.
معلم؛ «افسر سپاه پیشرفت»
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش، جایگاه معلم را یکی دیگر از محورهای بنیادین اندیشه تربیتی امام مجاهد شهید عنوان کرد و گفت: درباره معلم دو موضوع محوری مطرح است؛ نخست اینکه معلم خود را در قامت چه شخصیتی ببیند و دوم اینکه جامعه و نظام تربیت معلم، چه جایگاهی برای او تعریف کند.
وی افزود: ایشان درباره معلمان تعبیری بسیار برازنده و عمیق داشتند و معلم را «افسر سپاه پیشرفت» می‌دانستند. واقعاً تعبیر برازنده‌تر و عمیق‌تری برای جایگاه معلم نمی‌توان یافت.
حکیم‌زاده با اشاره به تأکید امام مجاهد شهید بر تکریم معلم اظهار کرد: ایشان تکریم معلم را وظیفه همه دستگاه‌ها می‌دانستند و معتقد بودند باید به‌گونه‌ای عمل کنیم که بهترین دانش‌آموزان، شغل معلمی را انتخاب کنند و این حرفه به جایگاهی برسد که نخبگان جامعه به آن گرایش پیدا کنند.
برنامه درسی؛ مسیر تحقق تربیت و علم نافع
وی «برنامه درسی» را از دیگر محورهای مهم اندیشه تربیتی امام مجاهد شهید برشمرد و گفت: برنامه درسی باید مسیری برای تحقق تربیت و دستیابی به علم نافع باشد. بحث علم نافع، موضوعی عمیق و بنیادی است و نمی‌توان برنامه‌های آموزشی را بدون توجه به پیوند آنها با نیازهای واقعی انسان و جامعه طراحی کرد.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش افزود: در نگاه ایشان، آموزش صرفاً انتقال محفوظات نبود؛ بلکه تعلیم و تربیت باید به ساخت انسان و جامعه و حرکت در مسیر پیشرفت و تمدن‌سازی منجر شود.
عدالت آموزشی؛ فراتر از ثبت‌نام و دسترسی
حکیم‌زاده با اشاره به دیدگاه امام مجاهد شهید درباره عدالت آموزشی اظهار کرد: ایشان یکی از دقیق‌ترین تبیین‌ها را درباره عدالت آموزشی ارائه کرده بودند.
وی ادامه داد: سال‌هاست وقتی درباره عدالت آموزشی صحبت می‌کنیم، شاخص‌هایی مانند دسترسی دانش‌آموزان به مدرسه، نرخ ثبت‌نام یا تعداد دانش‌آموزان بازمانده از تحصیل را بررسی می‌کنیم؛ اما این تنها یک روی سکه است.
حکیم‌زاده افزود: تعبیر بسیار دقیق ایشان این بود که «نصیب آموزشی» باید برابر باشد. معنای این سخن آن است که دانش‌آموزی که در دورترین نقطه کشور زندگی می‌کند، از نظر امکان و فرصت یادگیری نباید با دانش‌آموزی که در پایتخت زندگی می‌کند تفاوت داشته باشد.
وی تأکید کرد: عدالت آموزشی صرفاً به این معنا نیست که دانش‌آموز در مدرسه ثبت‌نام کرده باشد؛ مسئله اصلی کیفیت فرصت آموزشی است؛ اینکه چه معلمی در اختیار دانش‌آموز قرار دارد، فضای آموزشی چگونه است، چه تجهیزات و امکاناتی در اختیار او قرار گرفته و چه کیفیتی از آموزش دریافت می‌کند. این نگاه می‌تواند شاخص و شاغول دقیقی برای ارزیابی میزان تحقق عدالت آموزشی باشد.
سیره تربیتی؛ اندیشه‌ای که در زندگی متجلی شد
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش در ادامه به سیره تربیتی امام مجاهد شهید اشاره کرد و گفت: شاید من در این جمع آخرین کسی باشم که باید درباره این موضوع سخن بگویم؛ چراکه بسیاری از عزیزان و بزرگواران توفیق داشتند از نزدیک در محضر ایشان باشند و شخصیت ایشان را درک کنند.
وی افزود: با این حال، نکته مهم این است که تمام مباحث مربوط به تعلیم و تربیت، چه اندیشه‌های بنیادین و چه جزئی‌ترین رهنمودها، در سیره و رفتار ایشان نیز تجلی داشت و همین سیره می‌تواند مبنایی برای الگوسازی تربیتی باشد.
حکیم‌زاده، «تربیت خویشتن» را از ویژگی‌های مهم امام مجاهد شهید دانست و گفت: ایشان خود الگوی تربیتی بود و توجه مستمر به کتاب و مطالعه داشت. حضور هر ساله ایشان در نمایشگاه کتاب نیز از همین منظر معنا و پیام عمیقی داشت.
وی ادامه داد: این رفتار نشان می‌داد که کتاب و مطالعه در نگاه ایشان جایگاهی جدی دارد و تربیت انسان را باید به‌صورت جامع دنبال کرد.
توجه به اقشار مختلف و ارتباط با نسل آینده
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش خاطرنشان کرد: یکی دیگر از جلوه‌های سیره تربیتی امام مجاهد شهید، رفتار او در ارتباط با اقشار مختلف جامعه بود. با وجود مشغله‌های فراوان، برای گروه‌های مختلف وقت می‌گذاشت؛ جوانان، بانوان، ورزشکاران، شاعران، اهل ادب و دیگر اقشار هرکدام جایگاه خود را در این ارتباط داشتند.
وی این مسئله را نشانه نگاه چندبعدی امام مجاهد شهید به تربیت انسان دانست و افزود: ارتباط با نسل آینده و اعتماد عمیق به نسل جوان از دیگر ویژگی‌های بسیار برجسته ایشان بود. این اعتماد به جوانان و توجه به سرمایه‌های فرهنگی جامعه، بخشی از سیره تربیتی ایشان را شکل می‌داد.
ثمره تربیتی؛ نسلی که پس از فقدان نیز مسیر را ادامه داد
حکیم‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود به «ثمره تربیتی» پرداخت و اظهار کرد: شاید یکی از نعمت‌های بزرگ الهی درباره امام مجاهد شهید این بود که ثمره تربیتی ایشان هم در دوران حیات و هم پس از شهادتشان قابل مشاهده بود.
وی افزود: ثمره تربیت را می‌توان در انسان‌هایی دید که تربیت شده‌اند و پس از فقدان شخصیت محوری، همچنان مسئولیت خود را به‌درستی انجام می‌دهند و مسیر را ادامه می‌دهند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: دشمن تصور می‌کرد با شهادت امام مجاهد شهید، ثمره تربیتی و نسلی از فرماندهان و سرداران تربیت‌شده دچار خلأ خواهد شد و در ساختار موجود خدشه ایجاد می‌شود؛ اما چنین اتفاقی رخ نداد. فردی در جایگاه خود قرار گرفت و مجموعه به کارش ادامه داد.
وی گفت: این همان معنای ثمره تربیتی است؛ یعنی تربیت انسان‌هایی که در بزنگاه‌ها، آگاهانه مسئولیت می‌پذیرند، فرمان و مسئولیت خود را به‌درستی دنبال می‌کنند و اجازه نمی‌دهند با فقدان یک شخصیت، مسیر متوقف شود.
حکیم‌زاده افزود: یکی دیگر از جلوه‌های ثمره تربیتی، حضور مردم در میدان و نقش‌آفرینی آنان است. اینکه مردم در شرایط سخت و در مواجهه با حوادث و دشواری‌ها وارد میدان شدند، خود یکی از مهم‌ترین ثمرات تربیتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
تبدیل منظومه تربیتی به برنامه عمل
وی در جمع‌بندی سخنان خود گفت: اگر بخواهم منظومه تربیتی امام مجاهد حکیم و شهید را خلاصه کنم، باید بگویم که این منظومه بر سه ضلع «اندیشه، سیره و ثمره» استوار است.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش توضیح داد: اندیشه تربیتی، افق و مبانی ساخت انسان و جامعه را ترسیم می‌کند؛ سیره، این اندیشه را در سبک زندگی و رفتار متجلی می‌سازد و از این جهت می‌تواند به‌عنوان یک الگوی تربیتی مورد استناد قرار گیرد و ثمره تربیتی نیز در انسان‌هایی دیده می‌شود که مسیر را ادامه می‌دهند، مسئولیت می‌پذیرند و در میدان حضور پیدا می‌کنند.
وی تأکید کرد: اما سؤال اساسی این است که «چه باید کرد؟» ما در اینجا به‌عنوان مجموعه‌ای از فرهیختگان و اندیشمندان جمع شده‌ایم و درباره اندیشه‌ها و سیره تربیتی امام مجاهد شهید سخن گفته‌ایم؛ اما تکرار حرف‌ها به‌تنهایی کمکی نمی‌کند.
حکیم‌زاده افزود: باید این منظومه تربیتی را به «برنامه عمل» تبدیل کنیم. بسیار مهم است که صرفاً رویکرد همایشی نداشته باشیم، بلکه این نگاه را صورت‌بندی کنیم و برای آن برنامه عملی داشته باشیم.
استفاده از تجربه جنگ برای تقویت هویت ملی و دینی دانش‌آموزان
وی با اشاره به نشست سراسری رؤسای مناطق آموزش‌وپرورش کشور اظهار کرد: روز گذشته در میزگردی که برای ما اختصاص داده شده بود، موضوع «ارتقای هویت ملی و دینی دانش‌آموزان و تعلم آنان به ارزش‌های ایرانی ـ اسلامی در جنگ» را ارائه کردم.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: رسالت خودمان را این می‌دانیم که از سرمایه‌ای که در این مقطع تاریخی ایجاد شده، استفاده کنیم. گاهی اوقات برای تبیین این موضوعات نمایشگاه برگزار می‌کردیم یا کتاب معرفی می‌کردیم؛ اما فرزندان ما امروز به‌صورت عینی با واقعیت‌هایی مواجه شدند که شاید پیش از این برای انتقال آنها نیازمند تلاش بسیار بیشتری بودیم.
وی گفت: دانش‌آموزان امروز هم دشمن را دیدند، هم روایت‌های دروغین دشمن را در برابر واقعیت مشاهده کردند، هم رفتار و وحشی‌گری دشمن را دیدند؛ از جمله حمله به زیرساخت‌ها و مدرسه میناب. آنها وعده‌های دروغین آزادی و کمک را در عمل و در کنار تخریب زیرساخت‌ها دیدند، شهادت کودکان را مشاهده کردند و در مقابل، ایستادگی و مقاومت سربازان وطن را نیز دیدند.
حکیم‌زاده افزود: مردم ایران در این مقطع، جلوه‌هایی از یک ایران جدید را به نمایش گذاشتند؛ ایرانی که در آن ایستادگی، همدلی و مسئولیت‌پذیری مردم را می‌توان مشاهده کرد.
وی در پایان تأکید کرد: حرف اصلی ما این است که باید با امام مجاهد شهید عهد ببندیم از این فرصت و سرمایه‌ای که در اختیار ما قرار گرفته است، استفاده کنیم تا بتوانیم برای فرزندان این سرزمین، میدان امنی از جهت شناختی ایجاد کنیم؛ میدانی که در آن نسل آینده بتواند واقعیت‌ها را بشناسد، هویت ملی و دینی خود را تقویت کند و با آگاهی و مسئولیت‌پذیری مسیر پیشرفت کشور را ادامه دهد.
.......
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما