خبرگزاری اهلبیت(ع) ابنا:
عدهای را نظر بر آن است که رغم آنکه اتحاد و اتفاق چه بین فِرَق و مذاهب اسلامی و چه بین طوایف و اقوام در چارچوب اصول و ارزشهای اسلامی و یا ملی امری مطلوب و پسندیده است اما سخن دراین است که اتحاد مذاهب مختلفاسلامی با پیشینه اختلافات، ذهنیتها و تمایزات فراوان و متنوع و مرزهای ایجاد شده، شدنی و ممکن است؟ و اگر ممکن چگونه و با چه ساز و کارهایی؟
امام شهید در برابر این نظر و پرسش؛ معتقد بود :" اتفاق و اتحاد بین ملتهای اسلامی ممکن است، منتها کار لازم دارد، عمل لازم دارد"۱ اما چه گروه و جمعیتی باید دامن بَرکند و آستین بالا زند و میدانداری و تلاش نماید؟
آن شهید والامقام و خبیر، اگر چه به حاکمان وزمامداران هم اندک امیدی دارد و میفرماید: "ماحالا، از سیاستمداران و زمامداران و حکمرانان کشورهای اسلامی هم ناامید نیستیم."۲ اما امیدش را بر خواص و نخبگان دوخته و متمرکز ساخته است.
نخبگان به معنای بخش برگزیدهای ازیکجامعه استکه از نظر قابلیتها برتر از دیگر اعضای جامعه دانسته میشودو در جامعهشناسی و فلسفه سیاسی به گروه کوچکی از مردم گفته میشود که با قرار گرفتن در رأس «هرم منزلت اجتماعی» توانایی خاصی را در گروهی یا جامعهای در اختیار دارند.۳ شناخت عمیق امام شهید از قشربندیهای اجتماعی و نفود و نقشآفرینی آنان در ساحتهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی سبب شده تا امیدش را به خواص و نخبگان جامعه متمرکز کند. چنانکه میفرماید: "بیشترین امیدمان به خواص دنیای اسلام است... به علمای دین، به روشنفکران، به اساتید دانشگاه، به جوانان روشن بین، به فرزانگان، به اُدبا، به شعرا و نویسندگان به گردانندگان مطبوعات، امید ما به اینهاست."۴ گروههایی که میتوانند بهعنوان مرجعیت اجتماعی در بخشهایی از جامعه و یا تمام آن شناخته شوند و درساخت افکار عمومی ایفای نقش نمایند. ایشان به درستی به کنشگری نخبگان در مسأله اتحاد توجه دارد و بارها آنان را مخاطب خویش قرار داده تا به مسئولیت خطیر یش قیام نمایند، لذا بر مؤلفه ساخت افکار عمومیو هدایت آن ازسوی خواص تأکید میکند و بیان میدارد: "وقتی خواص در راهی وارد شدند، افکار عمومی را به آن سمت حرکت میدهند. وقتی افکار عمومی در یک کشوری شکل گرفت، سیاستهای اداره کشورها به طور قهری به آن سمت حرکت میکند، ناچارند، ناگزیرند."۵
وقتی بحث از افکار عمومی میشود باید توجه داشت که افکار عمومی عبارت است از برآیند گرایشها و قضاوتهای ذهن افراد یک واحد اجتماعی، اعم از گروه، جمعیتیاجامعه نسبت به یک جریان، فرد، سازمان، رویداد، پدیده. به هر حال افکار عمومی در جمع شکل می گیرد اماحاصل جمع افکارِ منفرد نیست. به عبارت دیگر افکار عمومی ابراز عقیده در یک مسئلهمورد اختلاف است.حاصل جمع افکار فردی نیست، بلکه کنش متقابل فردی و گروهی است که میتوان آن را یک تولید اجتماعی نامید.
لذا درمسأله اتحادکه یکامر اختلافی است، نخبگان میتوانند با درک درست مسأله و احساس مسئولیت به ساخت افکار عمومی در حمایت ازآن و تبدیل آن به مطالبات اجتماعی نقش آفرینی کنند. امام شهید لازمهاش را احساس مسئولیت و درک رسالت نخبگان و خواص میداند و میفرماید: "اینها [ خواص باید] احساس استقلال بکنند، احساس مسئولیت بکنند، احساس وظیفه بکنند."۶
ساز و کار نقش آفرینی نخبگان تبیین و تعلیم و گفتگو است که از بستررسانهها و آموزش، قلم، خطبه و دامنهنفوذی که دارند با تبیین مبانی، الزامات، ضرورتها و آثارو ارائه الگو و سلوکمناسب بر مبنایسیره رسولخدا و اولیای بزرگالهی اقدام و ذهنیت مثبتی در جامعه ایجاد نمایند تا کنش جمعی برای مطالبه و تحقق آن شکل بگیرد. ادای این مسئولیت مهمدر زاویه نگاه امام شهید یک فریضه همگانی است و نیازمند برنامهریزی، تدبیر و استفاده متناسب از همه ظرفیتهاست، لذا در خطابی به علما، خواص و برگزیدگان اسلامی فرمود: " لازم استکه هرکسی، درهر نقطهای، در هر جایی که حضور دارد. محور بحث مهم اتحاد باشد، و بحث کنیم، تبیینکنیم، تحریض کنیم، برنامهریزی کنیم، تقسیم کار کنیم در این زمینهها، این کارِ واجب و لازمی است که باید انجام بگیرد."۷
بنابراین،اتحاداسلامیامریممکن و شدنی است و نمونههای زنده آن را نیز رغم همه موانع و دسیسههای دشمنان، شاهدیم که امام شهید به نمونههایی از این زیست متحدانه اسلامی در ایران اشاره میکند. همانند مشارکت اهل سنت ایران کنار شیعیان در دفاع از کشور و دفع تجاوز دشمن متجاوز در دفاع هشتساله و زیست مسالمت در شهرهای مختلف ایران اسلامی.۸
حمید احمدی
۵شهریور۱۴۰۵
--------------------
۱-بیاناتدر۱۴۰۱/۷/۲۲
۲-همان
۳-ر.ک:هارتمن،جامعهشناسی نخبگان،ترجمه حسینی
۴-بیانات در۱۴۰۱/۷/۲۲
۵-همان
۶-همان
۷-همان،۱۴۰۰/۸/۲
۸-ر.ک:بیانات در۱۳۹۶/۶/۱۶
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما