به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) در نشست خبری پویش «با کتاب گفتگو کن» که امروز ۲۵ مهر برگزار شد، با اشاره به ظرفیت‌های پایگاه کتابخانه دیجیتال نور در دسترسی به منابع علوم اسلامی، اظهار کرد: در این پایگاه، بیش از ۱۵۰ هزار عنوان کتاب در رشته‌های مختلف علوم اسلامی عرضه شده و محتوای آن بیش از ۵۵ میلیون صفحه را در بر می‌گیرد. این مجموعه با سرعت و شتاب مناسبی در حال توسعه است و مخاطبان قابل توجهی از داخل و خارج کشور از محتوای آن استفاده می‌کنند.
گستردگی منابع دیجیتال نور
وی افزود: مجموعه نرم‌افزارها و محصولات تولیدشده در مرکز، از جمله کتابخانه نور، فرهنگ تازه‌ای را در پژوهش‌های علوم اسلامی ایجاد کرده است و پیش از این، پژوهشگران برای یافتن مطالب مورد نیاز خود باید در روش‌های مختلف جست‌وجو و مراجعه به منابع تخصص پیدا می‌کردند، اما امروز لازم است مهارت‌های خود را در زمینه جست‌وجوی دیجیتال منابع نیز ارتقا دهند و بدانند با چه کلیدواژه‌ها و روش‌هایی می‌توانند به اطلاعات مورد نظرشان دسترسی پیدا کنند.
انقلاب هوش مصنوعی مولد در پژوهش
بهرامی با اشاره به گسترش فعالیت‌ها در حوزه هوش مصنوعی، به‌ویژه هوش مصنوعی مولد و سامانه‌های گفت‌وگوی هوشمند، بیان کرد: طی ماه‌های گذشته، قابلیت جدیدی با عنوان «گفت‌وگو با کتاب» به این مجموعه اضافه شده است که این قابلیت به کاربران امکان می‌دهد به‌جای جست‌وجوی کلیدواژه‌ها، پرسش خود را با زبان طبیعی و بدون نیاز به انتخاب دقیق واژه‌های تخصصی مطرح کنند و پاسخی منسجم، مستند و تنظیم‌شده دریافت کنند.
وی ادامه داد: به این ترتیب، پژوهشگر علوم اسلامی در رشته‌های مختلف می‌تواند به‌جای صرف زمان برای جست‌وجو، سؤال خود را به زبان فارسی و با هر تعبیری که در ذهن دارد مطرح کند و پاسخ را به‌صورت تحلیلی، دسته‌بندی‌شده و همراه با ارجاعات متعدد دریافت کند. در واقع، شاهد نوعی تحول روشی در پژوهش‌های علوم اسلامی هستیم؛ به این معنا که از فضای جست‌وجو به سمت فضای گفت‌وگو حرکت می‌کنیم.
پایان دشواری‌های جست‌وجوی سنتی
بهرامی با بیان اینکه این تغییر، مهارت‌های مورد نیاز مخاطبان را نیز دگرگون می‌کند، افزود: در روش‌های پیشین، ممکن بود پژوهشگر به دلیل دشواری‌های زبانی، انتخاب نامناسب کلیدواژه‌ها یا محدودیت‌های دیگر نتواند به برخی مطالب دسترسی پیدا کند، اما اکنون پاسخ‌ها می‌توانند روان‌تر و سریع‌تر در اختیار او قرار گیرند که این تحول از نظر شیوه دسترسی به منابع و بهره‌برداری از محتوای علمی، بسیار قابل توجه است.
وی در تشریح عملکرد این سامانه گفت: در کتابخانه دیجیتال نور، پیش از این امکان جست‌وجوی کلیدواژه یا عبارت در یک کتاب یا منبع وجود داشت، اما اکنون در بخش «گفت‌وگوی هوشمند با کتاب»، کاربر می‌تواند پرسش خود را مستقیما مطرح کند و پاسخ تفصیلی همراه با ارجاع به منابع دریافت کند.
مزیت رقابتی: اتکا به مستندات معتبر
استاد حوزه و دانشگاه افزود: یکی از ویژگی‌های متمایز این سامانه در مقایسه با ابزارهای عمومی هوش مصنوعی، اتکای پاسخ‌ها به منابع مشخص و امکان بررسی مستقیم مستندات است، کاربر می‌تواند با یک کلیک به صفحه مورد اشاره در کتاب مراجعه کند و ببیند مطلب مورد نظر در چه زمینه‌ای و با چه توضیحاتی مطرح شده است که این امکان کمک می‌کند پژوهشگر پاسخ را در بستر منبع اصلی بررسی کند و از درستی ارجاعات اطمینان بیشتری به دست آورد.
وی ادامه داد: علاوه بر این، روایاتی که در پاسخ‌ها به آنها اشاره می‌شود، می‌توانند به پایگاه جامع قرآنی و پایگاه جامع احادیث مرتبط شوند. در نتیجه، کاربر از همان مسیر می‌تواند به اطلاعات تکمیلی درباره آیه مورد نظر، ترجمه‌های مختلف، تفاسیر دیگر و نکات مطرح‌شده ذیل آیه دسترسی پیدا کند.
راهگشای مقاله‌نویسی و مطالعات بین‌رشته‌ای
دکتر بهرامی با اشاره به کاربرد این قابلیت در فعالیت‌های پژوهشی گفت: این سامانه می‌تواند برای افرادی که در حال تدوین مقاله یا پایان‌نامه در حوزه علوم اسلامی هستند و به تتبع در منابع نیاز دارند، بسیار مفید باشد، همچنین پژوهشگران حوزه‌های بین‌رشته‌ای که موضوع کارشان هم‌زمان ابعاد حدیثی، تفسیری یا عقلی دارد، می‌توانند از این امکان استفاده کنند. مقایسه دیدگاه دو تفسیر یا بررسی گرایش‌های مختلف در یک موضوع نیز از جمله زمینه‌هایی است که این ابزار می‌تواند در آن به پژوهشگر کمک کند.
وی افزود: یکی دیگر از قابلیت‌های سامانه، امکان گفت‌وگو با یک کتاب مشخص است. برای نمونه، اگر پژوهشگر در حال مطالعه تفسیر المیزان باشد، می‌تواند پرسش‌های خود را مستقیما درباره محتوای همین کتاب مطرح کند و از سامانه بخواهد توضیح دهد که موضوع مورد نظر چگونه در آن بیان شده یا با چه روشی بررسی شده است.
آسان‌سازی مطالعه آثار کهن و متون دشوار
بهرامی با بیان اینکه این قابلیت به‌ویژه در استفاده از کتاب‌های قدیمی اهمیت دارد، اظهار کرد: برخی از آثار کهن از نظر ساختار موضوعی و شیوه تنظیم مطالب، به‌گونه‌ای هستند که پیدا کردن موضوعات مورد نظر در آنها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و قابلیت گفت‌وگو با کتاب می‌تواند دسترسی به مطالب این آثار را آسان‌تر کند و به پژوهشگران در یافتن پاسخ پرسش‌هایشان یاری برساند.
استاد حوزه ودانشگاه ادامه داد: این ابزار در پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و شبهات دینی نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد؛ زیرا قادر است مطالب مرتبط را از منابع مختلف گردآوری و به‌صورت دسته‌بندی‌شده ارائه کند، همچنین طلاب و افرادی که برای منبر، فعالیت‌های تبلیغی و تدریس به محتوای مستند نیاز دارند، می‌توانند از این قابلیت برای دسترسی سریع‌تر به منابع بهره ببرند.
پشتوانه چند دهه تلاش علمی و فنی
بهرامی با تأکید بر اینکه توسعه این سامانه بر پایه فعالیت‌های علمی و فنی چند دهه گذشته شکل گرفته است، گفت: تولید این ابزار هوشمند، یک گام در مسیری است که حدود چهار دهه پیش آغاز شده است، این سامانه بر داده‌های گسترده، دقیق و دارای حقوق مالکیت معنوی تکیه دارد که طی سال‌های گذشته گردآوری و آماده‌سازی شده‌اند. فعالیت‌هایی که در این مدت برای سامان‌دهی و آماده‌سازی اطلاعات در مرکز انجام شده، زمینه لازم را برای تولید چنین محصولی فراهم کرده است.
وی افزود: در توسعه ابزارهای هوش مصنوعی، علاوه بر بخش فنی و زیرساختی، کیفیت و گستردگی داده‌ها نیز اهمیت اساسی دارد، این مرکز به پشتوانه سال‌ها فعالیت در زمینه گردآوری و سازمان‌دهی منابع علوم اسلامی، از مجموعه داده‌ای گسترده و باکیفیت برخوردار است که از نظر حجم و کیفیت، ظرفیت قابل توجهی در جهان اسلام به شمار می‌رود.
بهرامی در پایان با اشاره به زیرساخت‌های فنی فراهم‌شده در این حوزه یادآور شد: طی سال‌های گذشته، با حمایت‌های صورت‌گرفته و متناسب با نیازهای موجود در زمینه هوش مصنوعی، زیرساخت‌های لازم توسعه یافته است، همچنین تجربه فنی همکاران مرکز در تولید و توسعه محصولات نرم‌افزاری، نقش مهمی در فراهم شدن زمینه عرضه این قابلیت‌ها داشته است.
................
پایان پیام
نظر شما