خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: وقتی جمله‌ای تکان‌دهنده به چشم می‌خورد: «تروریسم همیشه با بمب و گلوله نیست!». این جمله، عصاره‌ی جنگی است که امروز نه بر خاک، بلکه بر «ذهن و ادراک» ما جریان دارد. دشمن دریافته است که اشغال سرزمین، پرهزینه و ناپایدار است؛ اما اشغال ذهن، ارزان، نامرئی و ماندگار است. از این رو، میدان نبرد را از آسمان شهرها به درون جمجمه‌ها منتقل کرده و ابزارش را «رسانه» و «روایت» قرار داده است. مقام معظم رهبری تصریح می‌کنند که دشمن از «تصرف نظامی» عبور کرده و بر «تغییر ذهن، ادراک و نظام معنایی جامعه» تمرکز کرده است؛ در این چارچوب، «رسانه دیگر ابزار پشتیبان نیست، بلکه خودِ میدان نبرد است» [۴]، [۵].قرآن کریم قرن‌ها پیش، پرده از این جنگ نامرئی برداشته و مؤمنان را به تجهیز «سلاح شناخت» فراخوانده است [۱]–[۳].
سلاح قرآنی نبرد نرم
نخستین سلاح قرآنی نبرد نرم؛«تبیین» و «تحقیق»
خدای متعال می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَن تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَیٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ»؛ «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اگر فاسقی خبری برای شما آورد، تحقیق کنید، مبادا از روی نادانی به مردمی آسیب برسانید و بعد از کار خود پشیمان شوید» [۱].
شهید سید حسن نصرالله نیز با استناد به همین آیه تأکید می‌کرد که «در برابر جنگ روانی مبتنی بر دروغ و تحریف، قرآن قاعده‌ی مصون‌سازی را بنا نهاده است... هر خبری را نباید پذیرفت؛ باید قبل از بازنشر، راستی‌آزمایی کرد» [۸].
این همان اصلی است که عبارت «راستی‌آزمایی کنید، بازنشر نکنید» بر آن دست می‌گذارد [۱۱]. مقام معظم رهبری نیز «جهاد تبیین» را پاسخی عقلانی و فعال به جنگ شناختی دشمن می‌دانند؛ جنگی که هدف آن «تحریف واقعیت‌ها» و «وارونه‌نمایی حقایق» است [۴].
دومین سلاح، شناخت «مرجفون» یا همان «زلزله‌آفرینان ذهن»
قرآن با لحنی بی‌سابقه هشدار می‌دهد: «لَئِن لَّمْ یَنتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِینَ فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِی الْمَدِینَةِ لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ...»؛ «اگر منافقان و بیماردلان و آنان که در شهر شایعه‌پراکنی می‌کنند دست از کار خود برندارند، تو را بر ضدشان می‌شورانیم» [۲].
واژه‌ی «مرجفون» از ریشه‌ی «رجفه» به معنای زلزله است؛ یعنی کسانی که با خبرهای دروغ، امنیت روانی جامعه را به لرزه درمی‌آورند [۶].
مقام معظم رهبری «امنیت روانی» را به «دچار اضطراب نکردن مردم، دچار ترس و تردید نکردن مردم» معنا کرده‌اند [۶].دقیقاً همین کارکرد در «ترور آرامش» تصور می‌کند: «ایجاد ناامنی روانی، التهاب و اضطراب مداوم در جامعه» [۱۱].
ایشان همچنین تأکید دارند که «هدف دشمن در جنگ رسانه‌ای ایجاد اضطراب، یأس و بدبینی در مردم است» [۷].
سومین سلاح، خنثی‌سازی «ترور امید» است.
دشمن با «ترور امید» می‌خواهد آینده را سیاه جلوه دهد و انگیزه‌ی پیشرفت را بکشد [۹]، [۱۰]. قرآن راه مقابله را نشان می‌دهد: «إِنَّمَا ذَٰلِکُمُ الشَّیْطَانُ یُخَوِّفُ أَوْلِیَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ»؛ «این فقط شیطان است که از دوستانش می‌ترساند؛ پس اگر مؤمن هستید، از آنان نترسید و از من بترسید» [۳].
مقام معظم رهبری با اشاره به همین آیه فرموده‌اند: «کار دشمن این است که دلهره بیندازد، بترساند، ناامید کند؛ این کار دشمن است، کار شیطان است» [۷]. «ترور امید» خطرناک‌تر از ترور اشخاص دانسته شده و هدف آن «القای ترس و یأس در جامعه» است [۹]، [۱۰].
سه‌گانه‌ی «ترور امید»، «ترور حقیقت» و «ترور آرامش» و همچنین با هشدار درباره‌ی «بمب رسانه‌ای»، دقیقاً همان نقشه‌ی راه قرآنی و رهبری را ترسیم می‌گردد. در این نبرد، هر شهروند یک «مرزبان شناختی» است. همان‌گونه که شهید نصرالله بیان کرد، «جنگ رسانه‌ای از خطرناک‌ترین جنگ‌هایی است که امروز با آن روبه‌روییم» [۸]. کلید پیروزی، نه سانسور، بلکه «تبیین» است؛ نه انفعال، بلکه «اقدام پیشدستانه»؛ و نه بازنشر هیجان، بلکه «راستی‌آزمایی» است [۴]، [۸].
وظیفه امروز ما، از «مصرف‌کننده خبر» به «مرزبان شناختی» تبدیل شدن است.
۱. قبل از باور و بازنشر، راستی‌آزمایی کنیم؛ به‌جای هیجان، منبع و صحت خبر را بررسی کنیم. این همان فرمان قرآنی «فَتَبَیَّنُوا» است.
۲. بمب رسانه‌ای را خنثی کنیم؛ خبرهای ناامیدکننده، تفرقه‌انگیز و اضطراب‌آور را بدون دلیل بازنشر نکنیم.
۳. جهاد تبیین کنیم؛ در برابر تحریف واقعیت‌ها و وارونه‌نمایی حقایق، با استدلال و روایت درست روشنگری کنیم.
۴. امید را ترور نکنیم و نگذاریم ترور شود؛ نقد منصفانه بله، اما سیاه‌نمایی و القای یأس خیر.
۵. رسانه‌های مسئول و منابع رسمی را تقویت کنیم و از اشاعه شایعه، تهمت و خبر بدون سند پرهیز کنیم.
۶. در خانواده و شبکه‌های اجتماعی، سواد رسانه‌ای را آموزش دهیم؛ به‌ویژه برای نوجوانان و جوانان. خلاصه: وظیفه امروز ما نه سکوت است و نه هیجان؛ تبیین، تحقیق، امیدآفرینی و پرهیز از بازنشر بی‌محاباست.
هر شهروند یک مرزبان شناختی است.
پی‌نوشت‌ها:
۱. قرآن کریم، سوره حجرات، آیه ۶.
۲. قرآن کریم، سوره احزاب، آیه ۶۰. ۳. قرآن کریم، سوره آل‌عمران، آیه ۱۷۵.
۴. بیانات مقام معظم رهبری درباره «جنگ شناختی» و «جهاد تبیین»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.
۵. بیانات مقام معظم رهبری در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.
۶. «مرجفون؛ لرزه‌اندازان بر امنیت روانی جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.
۷. «هدف دشمن در جنگ رسانه‌ای ایجاد اضطراب، یأس و بدبینی در مردم است»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.
۸. بیانات شهید سید حسن نصرالله درباره جنگ رسانه‌ای و جنگ روانی، مجموعه سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها.
۹. «ترور امید، از ترور شخصیت خطرناک‌تر است»، روزنامه سیاست روز.
۱۰. «سرمایه‌گذاری هنگفت واشنگتن و تل‌آویو برای ترور امید در ایران»، پایگاه خبری طلیعه زاگرس.
نظر شما