به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ اقتصاد کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با چالشی استثنایی روبه‌رو شده است. چالشی که در پی تشدید جنگ در منطقه و تهدید ایران به هدف قرار دادن کابل‌های اینترنت زیردریایی در صورت ازسرگیری حملات علیه این کشور، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.
براساس گزارش روزنامه «العربی الجدید»، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هفت کابل زیردریایی عبوری از تنگه هرمز را به‌عنوان اهداف احتمالی مشخص کرده است. هرچند ظرفیت کابل‌هایی که از این تنگه عبور می‌کنند از یک درصد ترافیک اینترنت جهانی فراتر نمی‌رود، شرکت مایکروسافت تا سال ۲۰۳۰ میلادی مبلغ ۴۰۰ میلیون دلار در مسیرهای اتصال ارتباطی منطقه سرمایه‌گذاری می‌کند. این موضوع را پلتفرم تخصصی امور دریایی «برد مریتایم» گزارش داده است.
«آلن صفا» کارشناس اقتصادی و استاد اقتصاد دانشگاه «نیس» فرانسه در گفت‌وگو با «العربی الجدید» می‌گوید که این تهدید نگرانی‌های زیادی ایجاد می‌کند. زیرا کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به سمت اقتصادی مبتنی بر خدمات و دیجیتالی‌شدن حرکت می‌کنند و این بخش‌ها برای تضمین تداوم فعالیت خود به سرمایه‌گذاری‌های عظیم و ثبات امنیتی، نیاز دارند.
به گفته او، هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های دیجیتال و کابل‌های ارتباطی در منطقه، این تلاش‌ها را با خطر اختلال مواجه می‌کند و می‌تواند به بخش‌های نوینی آسیب بزند که عربستان سعودی و دبی طی چند دهه توسعه داده‌اند.
۲۵۰ میلیارد دلار برای هوش مصنوعی و مراکز داده
حساسیت این بخش‌های نوین از حجم سرمایه‌گذاری‌های اختصاص‌یافته به آن‌ها آشکار می‌شود. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار برای پروژه‌های هوش مصنوعی و مراکز داده اختصاص داده‌اند تا ظرفیت این مراکز را سه برابر کنند. به‌گونه‌ای که ظرفیت آن‌ها از یک گیگاوات در سال ۲۰۲۵ میلادی به ۳.۳ گیگاوات تا سال ۲۰۳۰ میلادی برسد.
این سرمایه‌گذاری‌ها شامل ابتکار ۱۰۰ میلیارد دلاری عربستان، مشارکت ۲۰ میلیارد دلاری قطر و پروژه «استارگیت» در امارات با ظرفیت پنج گیگاوات است. پروژه‌ای که ساختار آن برای توزیع تأسیسات و مقاوم‌سازی آن‌ها در برابر حملات، مورد بازنگری قرار گرفته است. این اطلاعات در گزارشی آمده که مؤسسه اطلاعات و امنیت «بلومزبری»(BISI) در ۲۶ اکتبر جاری منتشر کرده است.
صفا معتقد است هدف قرار گرفتن کابل‌های زیردریایی به‌طور مستقیم بر بخش بانکی تأثیر می‌گذارد و دسترسی مشتریان به خدمات را مختل می‌کند، اما لزوماً تهدیدی بنیادین برای سپرده‌های مردم یا ثبات بانک‌ها به‌عنوان نهادهای مالی محسوب نمی‌شود.
به گفته او، مشکل اصلی در میان‌مدت نمایان می‌شود. زیرا توسعه مراکز داده و فناوری‌های دیجیتال برای جذب سرمایه‌گذاری‌هایی به ارزش ده‌ها یا صدها میلیارد دلار به ثباتی بلندمدت نیاز دارد.
تجربه اختلال خدمات ابری و بانکی در امارات و بحرین
تجربه‌های میدانی گذشته نیز نگرانی‌ها درباره اختلال در خدمات بانکی و تجاری را تقویت می‌کند. حملاتی که در ماه مارس گذشته به تأسیسات شرکت آمازون در امارات و بحرین صورت گرفت، خدمات ابری مورد استفاده مؤسسات مالی و پلتفرم‌های تجاری را با اختلال مواجه کرد. خدماتی که برای پردازش پرداخت‌ها، مدیریت موجودی کالا و هماهنگی حمل‌ونقل به کار می‌روند.
بر اساس نتیجه‌گیری مؤسسه «خاورمیانه در واشنگتن» در گزارشی که ۲۷ اکتبر جاری منتشر شد، تأسیسات آسیب‌دیده بیش از شش ماه از دسترس خارج ماندند. این اتفاق خطر تمرکز جغرافیایی خدمات ابری را آشکار می‌کند.
صفا معتقد است که بمباران مکرر مراکز حیاتی و زیرساخت‌های ارتباطی می‌تواند جریان سرمایه‌گذاری خارجی را متوقف کند و بازگرداندن اعتماد سرمایه‌گذاران را دشوار سازد. در چنین شرایطی، متقاعد کردن سرمایه‌گذاران برای بازگشت به منطقه پیش از سپری شدن زمان کافی برای احیای اعتماد، دشوار خواهد بود.
به گفته او، این وضعیت پیشرفت فناوری را که کشورهای خلیج فارس می‌کوشند آن را به‌عنوان تصویری از توسعه و پیشرفت خود به جهان عرضه کنند، به تأخیر می‌اندازد و در نتیجه هم بر رشد کیفی و هم بر توسعه کمی این بخش حیاتی، تأثیر منفی می‌گذارد.
هزینه بازسازی زیرساخت‌ها بر دوش دولت‌ها و صندوق‌های ثروت ملی
شرکت‌های بیمه جهانی برای مواجهه با این خطرها از بندهای استثنایی استفاده می‌کنند که معمولاً جنگ‌های هسته‌ای یا حملات گسترده و سازمان‌یافته را از پوشش بیمه‌ای خارج می‌کند.
بر اساس تحلیل صفا، این مسئله به آن معناست که در صورت وقوع حملات گسترده علیه زیرساخت‌های حیاتی، دولت‌های خلیج فارس و صندوق‌های ثروت ملی آن‌ها ممکن است بخش عمده بار مالی بازسازی خسارت‌ها را بر عهده بگیرند. موضوعی که هزینه درگیری را برای بودجه‌های ملی بسیار سنگین می‌کند.
در همین زمینه، «فراس شعبو» کارشناس اقتصادی و استاد مدیریت مالی دانشگاه «باشاک‌شهیر» ترکیه در گفت‌وگو با روزنامه «العربی الجدید» می‌گوید هدف قرار دادن کابل‌های اینترنت زیردریایی تهدیدی بسیار هولناک است که سطح خطر در منطقه خلیج فارس را به‌شدت افزایش می‌دهد.
به گفته او، چنین حملاتی می‌تواند کل بخش بانکی را از نظر عملیاتی و نقدینگی تحت تأثیر قرار دهد و هم‌زمان با افزایش حق بیمه‌ها، هزینه تأمین مالی را نیز بالا ببرد.
شعبو توضیح می‌دهد که حملات احتمالی ایران به زیرساخت‌های دیجیتال از جمله اهداف راهبردی به شمار می‌رود که به‌طور اساسی بر بخش بانکی، خدمات و فعالیت‌های روزمره وابسته به فناوری تأثیر می‌گذارد.
او می‌افزاید این حملات می‌تواند سامانه‌های معاملاتی را متوقف و عملیات تسویه‌حساب میان بانک‌ها را مختل کند. مسئله‌ای که به فلج شدن بخشی از خدمات مالی و دشوار شدن ارتباط مراکز بانکی با جهان خارج و سرمایه‌گذاران مرکزی منجر می‌شود، هرچند ممکن است برخی عملیات از طریق شبکه‌های داخلی همچنان ادامه یابد.
تفاوت آسیب‌پذیری کشورهای خلیج فارس در برابر قطع کابل‌ها
نقشه توزیع مسیرهای فیبر نوری در منطقه نشان می‌دهد میزان آسیب‌پذیری کشورهای خلیج فارس یکسان نیست.
بر اساس گزارشی که پلتفرم اطلاعات دریایی «ویندوارد» در ۲۶ اکتبر جاری منتشر کرده، شش کابل زیردریایی فعال و دو کابل دیگر که قرار است در سال ۲۰۲۷ میلادی به بهره‌برداری برسند، از تنگه هرمز عبور می‌کنند.
بر همین اساس، عراق، کویت، بحرین و قطر به دلیل نداشتن هیچ مسیر زیردریایی خارج از تنگه هرمز، بیش از دیگر کشورهای منطقه در معرض خطر قرار دارند.
در مقابل، امارات متحده عربی از ۱۴ کابل در «فجیره» و «کلباء» در ساحل خلیج عمان، برخوردار است. عمان نیز ۱۱ کابل در خلیج عمان و پنج کابل در دریای عرب دارد. با این حال، دو کابل «فالکون» و «جی‌بی‌آی» به ایستگاه‌هایی در داخل ایران متصل هستند.
شعبو می‌گوید سرمایه‌گذاران بر همین اساس در حال بازنگری و قیمت‌گذاری مجدد پروژه‌های مبتنی بر داده و هوش مصنوعی در کشورهای خلیج فارس هستند.
او در عین حال اشاره می‌کند که بیشتر کابل‌های زیردریایی منطقه از آب‌های عمان عبور می‌کنند. مسیری که در مقایسه با تنگه هرمز از نظر او وضعیت نسبتاً باثبات‌تری دارد. به گفته وی، تنها سهمی اندک بین ۱۵ تا ۱۸ درصد کابل‌ها از تنگه‌ای عبور می‌کنند که در محدوده آبی ایران قرار دارد. این وضعیت تا حدی درباره امنیت بخشی از زیرساخت‌های دیجیتال منطقه اطمینان‌بخش است.
تهدید تأسیسات برق، آب‌شیرین‌کن‌ها و مراکز داده
خطر فشار بر منابع مالی دولت‌ها با افزایش لحن تهدیدآمیز ایران درباره به‌کارگیری راهبرد «صفر خط قرمز» تشدید شده است. راهبردی که بر اساس آن، در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی، شبکه‌های برق، نیروگاه‌های آب‌شیرین‌کن، پالایشگاه‌ها و بنادر در هفت کشور خلیج فارس هدف قرار خواهند گرفت.
همچنین «محسن رضایی» دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، تهدید کرده است که مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی هدف قرار خواهند گرفت. این تحولات هم‌زمان با افزایش قیمت نفت خام برنت به ۱۱۳.۴ دلار در هر بشکه رخ داده است. موضوعی که روزنامه گاردین به آن اشاره کرده است.
در همین چارچوب، تأسیسات آب‌شیرین‌کن یکی از نقاط ضعف راهبردی و حساس منطقه به شمار می‌روند. این تأسیسات بخش بزرگی از نیاز آبی جمعیت را تأمین می‌کنند. سهمی که در عربستان سعودی به ۷۰ درصد و در قطر و کویت به ۹۹ درصد می‌رسد.
به این ترتیب، هرگونه حمله به این تأسیسات می‌تواند زندگی میلیون‌ها نفر از ساکنان منطقه را به خطر بیندازد و متقاعد کردن آن‌ها برای ماندن در کشورهای خلیج فارس را دشوار کند.
صفا همچنین هشدار می‌دهد که حملات متقابل به تأسیسات مشابه در ایران ممکن است منطقه را برای سال‌های طولانی در وضعیتی نامعلوم قرار دهد و بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده را با دشواری‌های جدی روبه‌رو کند.
خروج دیپلمات‌های آمریکایی و پیام آن برای سرمایه‌گذاران
صفا معتقد است تصمیم آمریکا برای خارج کردن دیپلمات‌ها و خانواده‌های آن‌ها، اقدامی احتیاطی برای جلوگیری از مسئولیت حقوقی و سیاسی در صورت آسیب دیدن آن‌هاست و لزوماً به معنای آغاز یک جنگ فراگیر نیست.
با این حال، به گفته او، این تصمیم پیام منفی قدرتمندی برای سرمایه‌گذاران و شرکت‌های خصوصی ارسال می‌کند و انگیزه آن‌ها را برای سفر به منطقه و انجام مذاکرات و توافق‌های تجاری حضوری کاهش می‌دهد.
این مسئله می‌تواند به اعتبار کشور میزبان آسیب بزند و اجرای پروژه‌های بزرگی مانند کنفرانس‌های سرمایه‌گذاری آینده را مختل کند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما