به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ کارشناسان حوزه آموزش در عراق، پرونده سوادآموزی را بار دیگر مطرح کردهاند؛ بهویژه در شرایطی که با وجود صدها مرکز فعال در استانهای مختلف، همچنان پدیده بیسوادی ادامه دارد. آمارهای رسمی نشان میدهد که این مشکل هنوز حل نشده و همین مسئله، بار دیگر بحثی گسترده درباره میزان اثربخشی این تلاشها در غیاب یک چشمانداز ملی روشن و استراتژی جامع برای ریشهکن کردن بیسوادی به راه انداخته است.
از آوارگی تا فساد؛ ریشههای گسترش بیسوادی در عراق
براساس گزارش روزنامه العربی الجدید، آموزگاران و متخصصان آموزشی عراق از گسترش بیسوادی در این کشور در دهه گذشته انتقاد میکنند؛ پدیدهای که در نتیجه عوامل انباشتهشدهای مانند موجهای گسترده آوارگی، گسترش فساد اداری و مالی، و کاهش توجه به آموزش و علم از سوی دولتهای پیدرپی پس از سال ۲۰۰۳ میلادی رخ داده است. این شرایط باعث شده برنامههای سوادآموزی به اقداماتی مقطعی و ناقص تبدیل شوند که با سطح چالش موجود همخوانی ندارند.
آمار دستگاه اجرایی سوادآموزی در عراق میگوید که هماکنون ۸۳۰ مرکز سوادآموزی در استانهای مختلف این کشور، فعال هستند و بیش از ۴۱ هزار نفر در آنها تحصیل میکنند. مسئولان این آمار را نشانهای مثبت و تلاش قابلتوجهی در این زمینه میدانند. با این حال، دادههای رسمی نشان میدهد که نرخ بیسوادی در عراق ۱۵.۳ درصد است؛ رقمی بالا برای کشوری که نظام آموزشی آن، طبق گزارش یونسکو، در دهه ۱۹۷۰ از بهترینهای جهان به شمار میرفت. تناقض ماجرا اینجاست که این میراث آموزشی هنوز به یک برنامه ملی جامع با افق زمانی مشخص برای ریشهکن کردن بیسوادی تبدیل نشده؛ در حالی که بیش از ده سال از تصویب قانون سوادآموزی شماره ۲۳ سال ۲۰۱۱ میگذرد.
کارشناسان آموزشی معتقدند اعلام مکرر آمار مربوط به تعداد مراکز سوادآموزی و شمار شرکتکنندگان در عراق، بدون پیوند دادن آنها به شاخصهای عملکرد و جدول زمانی شفاف، به معنای برنامهریزی راهبردی نیست. «معاذ الجبوری» کارشناس آموزش عراق میگوید: سوادآموزی را نمیتوان با تعداد کلاسها یا مراکز سنجید، بلکه باید دید آیا یک چشمانداز ملی مشخص وجود دارد که تعیین کند چگونه، با چه ابزارهایی و تا چه زمانی نرخ بیسوادی کاهش مییابد و به نزدیک صفر میرسد.
او در گفتوگو با روزنامه «العربی الجدید» میافزاید: عراق با شکاف میان قانونگذاری و اجرا مواجه است. قانون سوادآموزی تصویب شده، اما هنوز هیچ استراتژی ملی جامع همراه با مراحل زمانی، بودجه پایدار و سازوکارهای مستقل ارزیابی و پیگیری برای اجرای آن وجود ندارد.
بیسوادی؛ چالشی فراتر از آموزش و مرتبط با فقر و ترک تحصیل
از سوی دیگر، «سها عبداللطیف» پژوهشگر سیاستگذاری آموزشی عراق تأکید میکند که مشکل بیسوادی در این کشور، تنها به ناتوانی در خواندن و نوشتن محدود نمیشود؛ بلکه با ترک تحصیل، فقر، آوارگی و کار کودکان نیز پیوند خورده است. او میگوید: این عوامل نیازمند رویکردی جامع هستند که فراتر از وظایف یک نهاد اجرایی باشد. نبود هماهنگی میان وزارتخانههای آموزش، کار، برنامهریزی و امور اجتماعی باعث شده تلاشهای سوادآموزی پراکنده و کماثر باقی بماند.
با وجود اعلام وزارت آموزش درباره برنامهریزی برای اصلاح قانون سوادآموزی و تدوین راهبردی جدید، ناظران معتقدند این وعدهها سالهاست تکرار میشود بدون آنکه نتیجه ملموسی داشته باشد. «فهد الخالدی» استاد دانشگاه و متخصص جامعهشناسی آموزش عراق هشدار میدهد: خطر اصلی فقط در افزایش نرخ بیسوادی نیست، بلکه در نبود یک موعد ملی مشخص برای پایان دادن به آن است؛ همانطور که در کشورهایی که بیسوادی را تهدیدی توسعهای و امنیتی میدانند، چنین رویکردی وجود دارد.
او توضیح میدهد که کشورهایی که در مبارزه با بیسوادی موفق بودهاند، برنامههای خود را به اهداف زمانی دقیق – مانند پنج یا ده سال – گره میزنند و گزارشهای شفاف و دورهای از پیشرفت کار ارائه میکنند؛ در حالی که عراق هنوز بهطور کلی از کاهش نرخ بیسوادی سخن میگوید، بیآنکه مشخص کند چگونه و تا چه زمانی، این هدف محقق میشود.
مراکز سوادآموزی؛ گسترش کمی بدون اثربخشی کیفی
همچنین متخصصان آموزشی عراق هشدار میدهند که گسترش مراکز سوادآموزی لزوماً به معنای اثربخشی آنها نیست؛ زیرا بسیاری از شرکتکنندگان به دلیل فقر یا اشتغال، از ادامه حضور بازمیمانند. «جبار العبودی» مدرس برنامههای آموزش بزرگسالان میگوید: برخی مراکز هیچ مشوق واقعی برای فراگیران فراهم نمیکنند و حمایت مالی از مربیان نیز ناچیز است. علاوه بر این، محتوای درسی بهروز نشده و متناسب با نیاز بزرگسالان و بازار کار نیست.
او تأکید میکند که نبود یک استراتژی ملی روشن، تأثیر منفی مستقیمی بر برنامههای توسعه پایدار دارد و توان عراق را برای بهبود شاخصهای بینالمللی آموزش و توسعه انسانی تضعیف میکند. بهگفته العبودی، بیسوادی فقط یک مشکل آموزشی نیست؛ بلکه عامل تداوم فقر، بیکاری و آسیبپذیری اجتماعی است.
در چنین شرایطی، درخواستها برای اجرای یک استراتژی ملی جامع سوادآموزی در عراق با اهداف زمانی مشخص، شاخصهای دقیق سنجش، همکاری با سازمانهای بینالمللی مانند یونسکو و پیوند دادن سوادآموزی با فرصتهای شغلی و آموزشهای حرفهای روزبهروز بیشتر میشود تا نتایج بهدستآمده پایدار بماند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما