بنیاد امام مهدی(عج) میشیگان؛ پلی بین مرجعیت مذهبی شیعه و جوامع پراکنده مسلمانان در سراسر آمریکا

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ در شهر دیربورن ایالت میشیگان آمریکا، یک نهاد شیعی با سابقه طولانی فعالیت می‌کند. این مرکز هرچند کمتر جلب توجه کرده، اما در طول دو دهه فعالیت خود، خدمات اجتماعی قابل توجهی ارائه داده است.

این بنیاد که با نام I.M.A.M.، مخفف انجمن امام مهدی مرجعیت (Imam Mahdi Association of Marjaeya)، شناخته می‌شود، به عنوان دفتر نمایندگی رسمی آیت‌الله العظمی سید علی سیستانی از مراجع عظام تقلید در آمریکای شمالی فعالیت می‌کند.

این مرکز بیش از دو دهه است که به عنوان پلی بین مرجعیت مذهبی شیعه و جوامع پراکنده مسلمانان در سراسر ایالات متحده و کانادا عمل می‌کند.

 بنیاد امام مهدی یک مؤسسه خیریه عام‌المنفعه است که به عنوان یک نهاد مذهبی غیردولتی و معاف از مالیات در ایالات متحده طبقه‌بندی می‌شود.

تأسیس و اهداف بنیاد امام مهدی

بنیاد امام مهدی(عج) در درجه اول با هدف تقویت و تحکیم پیوندهای بین جامعه مسلمانان و حوزه‌های علمیه، به نمایندگی از علما و فقهای دینی، از جمله مجتهدین و مراجع تقلید و در درجه اول مرجعیت عالی دینی، در آمریکای شمالی فعالیت می‌کند. این امر از طریق ابزارهای مختلف موجود، مانند آموزش، ارشاد و تبلیغ دینی، خدمت به مساجد، مراکز اسلامی، مدارس و مؤسسات، حمایت از مبلغین و کسانی که در امر تبلیغ دینی فعالیت می‌کنند و ارائه خدمات بشردوستانه ضروری به همه مؤمنان بدون تبعیض یا جانبداری بر اساس قومیت، زبان، رنگ، نژاد یا هر پیشینه فرهنگی یا فکری خاص محقق می‌شود.

این مؤسسه با منابع اندک و با تلاش‌های مستمر شیعیان از ابتدای سال ۲۰۰۲ تأسیس شد. مراحل اداری، مجوزها و معافیت مالیاتی در سال ۲۰۰۴ تکمیل شد. از آن زمان این مؤسسه در ابتکارات، برنامه‌ها و پروژه‌های با کیفیت خود به پیشرفت و تمایز دست یافته و به کانون توجه مؤمنان تبدیل شده است. فعالیت‌های این بنیاد در دو دهه گذشته گسترش یافته که آن را به عنوان یک مؤسسه برجسته در میان سایر مؤسسات اسلامی دولتی و غیردولتی، از جمله سازمان‌های مذهبی، دانشگاهی و جامعه مدنی، تثبیت کرده و بدین ترتیب حضور برجسته تشیع را در چشم‌انداز فرهنگی عمومی آمریکا تثبیت کرده است.

این مرکز تحت نظارت سیدمرتضی کشمیری، نماینده ویژه آیت‌الله العظمی سیدعلی سیستانی در اروپا و آمریکای شمالی، اداره می‌شود. در بخشی از سخنان حجت‌الاسلام کشمیری به مناسبت افتتاح این مرکز آمده است:

«ما بر اساس دستورالعمل‌های مرجعیت دینی بزرگ، سید سیستانی (حفظه الله تعالی) در مورد بررسی وضعیت مؤمنان در سراسر جهان، از شرق تا غرب عمل می‌کنیم. بر اساس نیاز جدی و درخواست‌های مکرر مؤمنان، لازم دانستیم که یک نقطه اتصال مرکزی برای پیگیری مستقیم و نزدیک امور دینی مؤمنان در آمریکای شمالی ایجاد کنیم.»

کار این مرکز عمدتاً اداری، آموزشی و اجتماعی است. این سازمان بر راهنمایی مذهبی، حمایت نهادی و ظرفیت‌سازی بلندمدت در جوامع شیعه ساکن در جوامع غربی تمرکز دارد.

مرکز I.M.A.M. در دیربورن، شهری که به داشتن یکی از بزرگترین جمعیت‌های مسلمان در ایالات متحده شهرت دارد، مستقر است. در میان این جمعیت، مسلمانان شیعه بخش قابل توجهی را تشکیل می‌دهند که ریشه‌های عمیقی در میان جوامع عرب، به‌ویژه لبنانی‌ها و عراقی‌ها دارند.

انتخاب دیربورن برای بنیانگذاران این مرکز، اتفاقی نبود. این امر یک موقعیت‌یابی آگاهانه در یک بافت اجتماعی فعال بود. این مرکز به جای تلاش برای حضور در جایی که جامعه‌ای منسجم از مؤمنان وجود ندارد،  در شهری مستقر شد که جامعه مذهبی شیعیان از قبل فعال و قابل مشاهده بود. این نهاد، امکان تعامل منظم با مساجد، حوزه‌های علمیه، خانواده‌ها و سازمان‌های اجتماعی را فراهم می‌کند.

فعالیت‌های این مرکز بسیار فراتر از میشیگان ادامه دارد. دامنه فعالیت آن جوامع شیعه در سراسر آمریکای شمالی، از جمله جماعت‌های کوچک‌تر و پراکنده از نظر جغرافیایی را که اغلب دسترسی مستقیم به نهادهای مهم مذهبی ندارند، پوشش می‌دهد.

خدمات مالی مرکز امام مهدی(عج) 

خدمات مذهبی و مالی یکی از بارزترین کارکردهای مرکز I.M.A.M. است و نقش آن در تسهیل تعهدات مالی مذهبی، به ویژه پرداخت خمس برجسته است.

برای بسیاری از مسلمانان شیعه ساکن غرب، پرداخت خمس می‌تواند از نظر جغرافیایی دشوار باشد. فاصله از مراکز مذهبی سنتی، عدم اطمینان در مورد کانال‌های مناسب و نگرانی‌ها در مورد شفافیت مالی، اغلب چالش‌هایی را ایجاد می‌کند.

این مرکز از طریق یک زیرساخت دیجیتال سازمان‌یافته به این موضوع می‌پردازد.

مرکز امام مهدی به مؤمنان در ایالات متحده، کانادا و سایر مناطق اجازه می‌دهد تا خمس و کمک‌های خیریه را به صورت آنلاین پرداخت کنند. رسیدهای رسمی به صورت الکترونیکی صادر می‌شوند و یک فرآیند روشن و مستند وجود دارد.

این سیستم به یکی از کانال‌های اصلی تبدیل شده است که از طریق آن مسلمانان شیعه در آمریکای شمالی عملاً با مرجعیت در ارتباط هستند.

فعالیت آموزشی حوزه علمیه مفید

آموزش یکی از مؤلفه‌های اصلی مرکز I.M.A.M. است. این امر به وضوح از طریق حمایت آن از حوزه علمیه مفید، یک مؤسسه آموزشی شیعه انگلیسی‌زبان مستقر در ویرجینیا در نزدیکی واشنگتن دی سی، نمود یافته است.

این حوزه علمیه نشان‌دهنده تلاش برای پرورش دانش دینی است که سنت اسلامی و گفتمان دانشگاهی غربی را با هم ترکیب کرده است.

این مؤسسه برنامه‌های ساختارمند در سطح کارشناسی و کارشناسی ارشد ارائه می‌دهد. دوره‌ها هم به صورت حضوری و هم از طریق آموزش از راه دور در دسترس هستند.

اعضای هیئت علمی مفید معمولاً علاوه بر آموزش‌های حوزوی از مدارک دانشگاهی بالا برخوردارند. این پیشینه به آنها اجازه می‌دهد تا دانشجویانی را که در جهان‌های فکری مختلفی سیر می‌کنند جذب کنند.

برنامه درسی به گونه‌ای طراحی شده است که دانش دقیقی در الهیات، حقوق و اخلاق شیعی را در اختیار دانشجویان بگذارد؛ در عین حال دانشجویان را برای فعالیت در زمینه‌های اجتماعی و دانشگاهی غربی نیز مجهز کند.

انتشارات مرکز امام مهدی 

مرکز انتشارات و تولید دانش بنیاد I.M.A.M. نیز در زمینه نشر فعال است. انتشارات این مرکز عمدتاً کتابچه‌های کوتاه و قابل فهم به زبان انگلیسی هستند.

این مطالب، باورهای اصلی شیعه، اعمال مذهبی و چهره‌های تاریخی مانند امام حسین(ع) را معرفی می‌کنند. قالب آنها مختصر و کاربردی است و برای خوانندگانی که آشنایی قبلی محدودی با اسلام شیعی دارند، در نظر گرفته شده است.

این انتشارات به طیف گسترده‌ای از مخاطبان خدمات ارائه می‌دهد. جوامع شیعه از این تولیدات برای اطلاع‌رسانی و آموزش استفاده می‌کنند. همچنین خوانندگان غیرمسلمانی که به دنبال مطالب مقدماتی به زبان ساده هستند از این آثار بهره می‌برند.

علاوه بر این، تلاش‌های این انتشاراتی وابسته به حوزه مفید، بر ترجمه متون کلاسیک شیعی به انگلیسی تمرکز دارد.

آثار مرتبط با علمای متقدم مانند شیخ مفید و شیخ صدوق برای دانشجویان و محققانی که عربی یا فارسی نمی‌دانند، قابل دسترسی است.

مشارکت علمی یکی از قابل توجه‌ترین جنبه‌های مشارکت عمومی مرکز I.M.A.M. است. حضور مستمر آن در کنفرانس سالانه آکادمی دین آمریکا(AAR) از جمله مهمترین این مشارکت‌هاست.

این مرکز طی سه سال متوالی، غرفه‌ای را در نمایشگاه بزرگ کتاب‌های دانشگاهی این کنفرانس برپا کرده است.

نشست سالانه AAR بزرگترین گردهمایی محققان مطالعات دینی در جهان است. این نشست هزاران محقق را به خود جذب می‌کند و ناشران دانشگاهی برجسته‌ای از دانشگاه‌های بزرگ را در خود جای داده است.

در طول این رویدادها، غرفه مرکز I.M.A.M. در کنار انتشارات دانشگاهی مشهور قرار گرفته است. نکته قابل توجه این که این غرفه تنها غرفه اسلامی و نه صرفاً شیعی در سالن نمایشگاه بوده است. این موقعیت مکانی امکان تعامل مستقیم با محققانی را فراهم کرده است که روند کلی مطالعات دین را در سراسر جهان شکل می‌دهند. گردهمایی امسال در اواخر نوامبر برگزار شد.

ارتباط با جامعه و تعامل میدانی مرکز I.M.A.M. فراتر از کارهای نهادی و دانشگاهی، حضور محلی مستمری دارد. یکی از مسئولیت‌های کلیدی رهبری آن شامل بازدید از جوامع شیعی در سراسر آمریکای شمالی است.

این بازدیدها شامل مراکز شهری بزرگ و همچنین شهرهای کوچک‌تری است که خانواده‌های شیعه ممکن است در آن نسبتاً منزوی باشند.

چنین تعاملی، از این جوامع حمایت اخلاقی و حس تعلق را در یک شبکه مذهبی گسترده‌تر تقویت می‌کند.

این مرکز همچنین در مشاوره، پشتیبانی یا کمک به تأسیس مساجد و مراکز اجتماعی نقش دارد. این تلاش‌ها معمولاً مشارکتی هستند و با بودجه جامعه محلی تکمیل می‌شوند.

هماهنگی مذهبی و تقویم اسلامی: مرکز I.M.A.M. روابط نزدیکی با شورای علمای شیعه آمریکای شمالی دارد. این نهاد مسئول هماهنگی مذهبی در مورد موضوعاتی مانند رویت هلال ماه، تقویم اسلامی و مناسبت‌های مذهبی مهم در سراسر قاره است.

تقویم‌های رسمی و اطلاعیه‌های صادر شده توسط شورا از طریق وب‌سایت مرکز I.M.A.M. اطلاع‌رسانی می‌شود.

این هماهنگی به کاهش پراکندگی کمک می‌کند و ریتم مذهبی مشترکی را برای جوامعی که در فواصل جغرافیایی وسیع پراکنده‌اند، فراهم می‌کند.
این مرکز یک وب‌سایت فعال دارد که به عنوان بازوی اطلاع‌رسانی اصلی آن عمل می‌کند. این وب‌سایت دسترسی به راهنمایی‌های مذهبی، خدمات خیریه، تقویم‌ برنامه‌ها و اخبار مربوطه را فراهم می‌کند.

این وب‌سایت همچنین یک کانال یوتیوب هم دارد که ویدیوهای آموزشی کوتاه با محوریت احکام دینی و مباحث اخلاقی در آن عرضه می‌شود.

...........

پایان پیام