به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ یک پژوهش تحلیلی درباره پوپولیسم چپ در اروپا نشان میدهد که این جریان، برخلاف راست افراطی، رویکردی فراگیر نسبت به اقلیتهای قومی و مذهبی از جمله مسلمانان دارد، اما حمایت از مطالبات دینی مسلمانان گاه با دستورکار سکولار آن دچار تعارض میشود.
بر اساس این تحلیل، پوپولیستهای چپ معمولا روایتهایی مانند «ناسازگاری اسلام با ارزشهای غربی» یا «گرایش ذاتی مسلمانان به افراطگرایی» را رد میکنند و تلاش دارند اسلام را از حوزه تهدید امنیتی خارج کنند. در مقابل، آنها مسائل دیگری مانند تغییرات اقلیمی، سرمایهداری و نابرابری اجتماعی را بهعنوان تهدیدهای اصلی امنیت معرفی میکنند.
در فرانسه، ژانلوک ملانشون، رهبر جریان پوپولیسم چپ و حزب «فرانسه تسلیمناپذیر» (LFI)، نمونه بارز این رویکرد به شمار میرود. او برخلاف سیاستمداران راستگرا مانند مارین لوپن که مهاجرت و اسلام را تهدید فرهنگی معرفی میکنند، سرمایهداری و بحران اقلیمی را خطر اصلی برای امنیت کشور میداند.
با این حال، ملانشون پیشینهای انتقادی نسبت به مذهب دارد. او در سالهای گذشته از قانون منع نمادهای دینی در مدارس دولتی و ممنوعیت پوشش کامل صورت در اماکن عمومی حمایت کرده بود و حتی اسلامهراسی را مفهومی قابل مناقشه میدانست. این مواضع در میان جریان چپ سکولار فرانسه رایج بوده است.
در سالهای اخیر اما نگاه او تغییر کرده است. ملانشون مسلمانان را بخشی از «طبقات مردمی جدید» فرانسه میداند که با تبعیض و حاشیهنشینی اقتصادی روبهرو هستند. از نگاه او، «مردم» نه یک جامعه همگون فرهنگی، بلکه طبقات اجتماعی محروماند.
تحلیلها نشان میدهد اگرچه ملانشون از امنیتیسازی اسلام پرهیز میکند، اما همچنان از منطق «دوست و دشمن» پوپولیستی استفاده میکند و تهدید را به جای مسلمانان، متوجه الیگارشی مالی، احزاب راست افراطی، تغییرات اقلیمی و آنچه «اقتدارگرایی دولت» میخواند، میسازد. شعار غیررسمی این رویکرد چنین توصیف میشود: «دشمن بانکدار است، نه مسلمان.»
پس از حملات تروریستی سالهای اخیر در فرانسه، ملانشون با وجود محکومکردن خشونت، هشدار داد که نباید تروریسم را پدیدهای صرفا مرتبط با مسلمانان دانست. او سیاستهای امنیتی گسترده، وضعیت فوقالعاده و نظارت جمعی را ناکارآمد و تبعیضآمیز توصیف کرده و آنها را عاملی برای تشدید شکاف اجتماعی دانسته است.
او همچنین در سالهای اخیر بارها اعلام کرده اسلامهراسی به اندازه یهودستیزی خطرناک است و جامعه فرانسه بهواسطه تنوع نژادی و فرهنگی شکل تازهای یافته که باید پذیرفته شود، نه طرد.
با این حال، پژوهش تأکید میکند که پوپولیسم چپ اگرچه برای مسلمانان و گروههای حاشیهای فرصتهای سیاسی ایجاد کرده، اما همزمان ممکن است با معرفی دشمنان جدید، تنشهای تازهای در جامعه ایجاد کند. بهویژه پس از جنگ غزه، مواضع حزب ملانشون علیه روایتهای اسلامهراسانه و طرفدار رژیم صهیونیستی، با اتهامهایی درباره پنهانکردن یهودیستیزی در قالب ضدصهیونیسم همراه شده است.
در جمعبندی این تحلیل آمده است که راهبرد پوپولیسم چپ در فرانسه توانسته اسلام را از حوزه تهدید امنیتی خارج کند، اما حفظ تعادل میان اقلیتهای دینی و پایگاه سکولار جامعه، همچنان یکی از چالشهای اصلی این جریان سیاسی باقی مانده است.
**************
پایان پیام/ 345
