خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: قرآن کریم به عنوان کتاب هدایت، در آیات خود به ظرافتهای ارتباطی و حقوقی میان انسانها پرداخته است. یکی از آیاتی که همواره محل بحث و تأمل مفسران و اندیشمندان بوده، آیه ۲۲۳ سوره بقره است که میفرماید: «نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ فَأْتُوا حَرْثَکُمْ أَنَّی شِئْتُمْ...» (زنان شما، محل بذرافشانی شما هستند؛ پس هر گونه خواستید به کشتزار خود درآیید).
متأسفانه در دوران معاصر، برخی جریانهای فکری خاص به ویژه با رویکردهای فمینیستی، این آیه را دستاویزی برای طرح ادعاهایی درباره تحقیر مقام زن قرار دادهاند. این در حالی است که نگاهی دقیق و فراتر از پیشداوریها به واژه «حرث» و مفهوم نهفته در آن، نه تنها بیانگر تکریم والای زن است، بلکه او را به عنوان عنصری کلیدی و سرنوشتساز در حیات فردی و اجتماعی بشریت معرفی میکند.
تحلیل مفهوم «حرث» و جایگاه زن
برای درک صحیح آیه، نخست باید به معنای عمیق واژه «حرث» (کشتزار) در فرهنگ قرآنی و نظام هستی نگریست. زمین و کشتزار در این جهان، نماد منشأ حیات، برکت و زایش است. هر کشاورزی میداند که کیفیت محصول نهایی، ارتباطی مستقیم و ناگسستنی با کیفیت زمین دارد. یک زمین سالم، پاک و آماده، بهترین بذرها را در خود میپروراند و بهترین ثمرات را به بار مینشاند. تشبیه زن به این عنصر حیاتی در آیه، دقیقاً بر همین نکته ظریف و بنیادین انگشت میگذارد: نقش محوری و تأثیرگذار زن در سرنوشت نسل آینده و جامعه بشری.
این تشبیه به هیچ وجه به معنای نگاه مادی یا ابزاری به زن نیست، بلکه در نقطهی مقابل، برترین ارزش را برای او به ارمغان میآورد. ارزش یک زن به اندازهای است که موجودیت و سلامت یک نسل، یک خانواده و در نهایت یک تمدن به او گره خورده است. همان گونه که یک کشتزار حاصلخیز و سالم، جامعهای سالم و پویا را رقم میزند، وجود یک زن پاکدامن، عفیف و آگاه نیز ضامن تربیت نسلی صالح، متعهد و توانمند خواهد بود. در حقیقت، آیه با این تشبیه، مسئولیت خطیر و جایگاه رفیع مادری و همسری را یادآور میشود؛ زن نه تنها موجودی منفعل نیست، بلکه فعالترین عنصر در شکلدهی به آینده بشریت است.
ادامه آیه نیز این نگاه والا را تکمیل میکند: «وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ» (و برای خود [عمل نیک] پیش فرستید). این عبارت خطاب به مردان و زنان با هم است و نشان میدهد که هدف نهایی از این پیوند، صرفاً ارضای غرایز نیست، بلکه ساختن آیندهای روشن و کسب توشهای ارزشمند برای آخرت است. ثمره این پیوند مقدس، یعنی فرزند صالح، به عنوان «قدّم» (پیشفرستاده) برای والدین معرفی میشود که نشاندهندهی اهمیت بیننهایت نسل و تربیت در اندیشه الهی است. بنابراین، آیه با یادآوری تقوا و ملاقات خداوند، همه انسانها را به مسئولیتپذیری در قبال این نعمت بزرگ دعوت میکند.
با نگاهی جامع به آیه ۲۲۳ بقره، در مییابیم که تفسیرهای غرضورزانه و سطحی نگر از آن، کاملاً با روح کلی قرآن و هدف والای آن در تضاد است. تشبیه زن به «حرث» نه تنها کاهندهی شأن او نیست، بلکه تعبیری است از قدرت آفرینشگری، تأثیرگذاری و نقشی که او در چرخه حیات انسانی بر عهده دارد. این تشبیه، زن را در جایگاه رکن اساسی تمدنسازی بشری مینشاند؛ همانگونه که سلامت زمین، سلامت محصول را تضمین میکند، سلامت اخلاقی، فکری و معنوی زن نیز سلامت جامعه را به دنبال خواهد داشت.
بنابراین، این آیه فراخوانی است برای شناخت عمیقتر جایگاه زن و پاسداشت او به عنوان امانتدار و پرورشدهنده نسل آینده، که در نهایت به لقای پروردگار ختم میشود. این همان بشارت بزرگی است که خداوند در پایان آیه به مؤمنان وعده میدهد.
زهرا صالحیفر، کارشناس ارشد قرآن و حدیث، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم.
..........................
پایان پیام
نظر شما