۷ فروردین ۱۴۰۵ - ۱۸:۲۳
قرآن و علم گیاه‌شناسی: چگونه «زوج کریم» به آمیزش نر و ماده یا تنوع گونه‌ها اشاره دارد؟

در قرآن در توصیف گیاهان از واژه «زوج کریم» استفاده شده که بسیاری از مفسرین آن را به معنای تنوع بی شمار گیاهان می دانند. مثلا ۳۰۰۰ نوع نخل، ۱۷۰۰ نوع انجیر هندی، ۳۵۰۰۰ نژاد گندم، ۷۰۰۰ نوع سیب، ۴۰۰۰۰ نوع جلبک، ۱۰۰۰۰۰ نوع قارچ و بسیاری از ارقام شگفت انگیز دیگر. برخی مفسرین نیز آن را اشاره ای به حقیقتی کشف شده در علم گیاه شناسی یعنی آمیزش قسمت های نر و ماده گیاه با گرده افشانی برای تشکیل تخمک میوه می دانند که همه این شگفتی ها نشانه ای از خالق آنها است.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: خداوند در آیه ۷ سوره شعراء می فرماید: (آیا آنان به زمین نگاه نکردند که چه قدر از انواع گیاهان پرارزش در آن رویاندیم!؟)؛ «اَوَلَمْ یَرَوا اِلی اْلأَرْضِ کَمْ أَنْبَتْنا فِیْها مِنْ کُلِّ زَوْجٍ کَرِیْمٍ».

در اینکه منظور از «زوج» در اینجا چیست؟ بسیاری از مفسّران آن را به معنی نوع و صنف تفسیر کرده‌اند؛ و اشاره به تنوّع فوق‌ العاده گیاهان و نباتات می‌ دانند که به راستی تعداد آن بی‌ شمار و افزون از حد و حساب است؛ و هر کدام آیتی از آیات حق محسوب می‌ شود.

در حالی که بعضی دیگر احتمال داده‌ اند که اشاره به مسأله زوجیت (نر و مادّه) در عالم گیاهان می‌ باشد؛ و این حقیقتی است که برای نخستین بار به صورت گسترده به وسیله گیاه‌ شناس معروف سوئدی «لینه» در اواسط قرن هیجدهم میلادی کشف شد که گیاهان [غالبا] مانند حیوانات از طریق آمیزش بارور می‌ شوند و میوه می‌ دهند؛ در حالی که این حقیقت در قرآن مجید از قرن‌ ها قبل آمده است. از آنجا که در میان این دو معنی تضادی نیست؛ می‌ تواند اشاره به هر دو باشد.

توصیف «زوج» به «کریم» با توجّه به اینکه واژه «کریم» به معنی موجود پر ارزش است؛ اشاره به اهمّیّت انواع گیاهان و ارزش فوق‌ العاده آنها می‌ باشد. تنوّع گیاهان به قدری زیاد است که بعضی از دانشمندان نوشته‌ اند: نخل بیش از سه هزار نوع، و «کاکتی» یا انجیر هندی یکهزار و هفتصد نوع، و گل ثعلب یک هزار و دویست نوع دارد.

برای قارچ‌ ها از یکصد هزار نوع نام می‌ برند، و برای جلبک‌ ها چهار هزار نوع! برای سیب هفت هزار نوع، و برای گندم سی و پنج هزار نژاد ذکر کرده‌ اند! (۱)

راستی چه عجیب است عالم گسترده گیاهان با این همه تنوّع! و چه بزرگ است خالق و مدبّر آنها! «فردیناندلین» نویسنده کتاب «جهان گل‌ها»، گیاهان نهان دانه را بالغ بر یکصد و پنجاه هزار نوع می‌ داند! و در بعضی از کتب گیاه‌ شناسی بیش از هیجده هزار نوع گیاه توصیف و تشریح شده است. (۲)

در میان گیاهان، گیاهان کوچک ذرّه‌ بینی وجود دارد، و گیاهانی که طول قامت آنها به پنجاه متر می‌ رسد، بعضی از گیاهان از لابلای سنگ‌ ها می‌ رویند، و بعضی در میان آب‌ ها شناورند! ریشه بعضی در زیر آب و گل‌ های آن در سطح آب پخش شده، و هریک برای خود منظره‌ ای بدیع و جالب دارند و در عالم خود نغمه توحید سر می‌ دهند. (۳)


پی نوشت:

(۱). جهان گلها، فردیناند لین، ترجمه: سیروس تاجبخش، نیل، فرانکلین، تهران، ۱۳۳۹ش، ص ۹۹ تا ۱۱۸.

(۲).اصول عقاید اسلامی - شناخت خدا، محمدی ری شهری، محمد، موسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث، تهران، ۱۳۶۳ش، ص ۲۹۱ و ۲۹۲.

(۳). پیام قرآن، مکارم شیرازی، ناصر، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۸۶ ش، چاپ نهم، ج ۲، ص ۳۰۳.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha