خبرگزاری اهلبیت(ع) ابنا:
مسئله مردم و جایگاه آنان در ساختار حکومت اسلامی، از بنیادیترین مباحث در اندیشه سیاسی انقلاب اسلامی به شمار میآید. در منظومه فکری امامین انقلاب، مردم نه صرفاً جمعیتی تابع یا ابزاری برای تحقق قدرت سیاسی، بلکه حقیقتی مؤثر و عنصری اساسی در شکلگیری، استمرار و اقتدار نظام اسلامی محسوب میشوند. از همین رو، مفاهیمی همچون جمهوریت، مشارکت عمومی و مردمسالاری دینی در بستر این نگاه معنا پیدا کرده و به یکی از ویژگیهای متمایز تجربه سیاسی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.
پیام اخیر آیتالله سیدمجتبی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز نشان میدهد که این نگاه همچنان با قوت استمرار یافته و مردم بهعنوان یکی از ارکان اساسی قدرت، امنیت و پیشرفت کشور مورد توجه قرار گرفتهاند.
«مهدی زنجانی» در سلسله یادداشتهایی با بررسی دوازده نکته کلیدی نخستین پیام حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی به بازخوانی ابعاد معرفتی، اخلاقی و اجتماعی این پیام میپردازد. بخش چهارم این یادداشتها به شرح زیر است:
مردم، جمهوریت و مردمسالاری
در این سلسله یادداشتها، در تبیین پیام رهبر جدید و ثالث امامین انقلاب، پس از آن که بهشگفتانه کاربرد آیه «مَا نَنسَخْ مِنْ ءَآیَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأتِ بِخَیْرٍ مِّنْهَآ اَوْ مِثْلِها» وتلقی مردم بهعنوان آیه الهی در رهبری جامعه اشاره کردیم، به دو اصل از اصول معرفتشناختی پرداختیم: ۱.وجود خورشید امنیت اهل زمین، امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف که تداوم وعصاره راه انبیا وپیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم وائمه اطهار علیهم السلام و منجی موعود منتظر برای آینده بشر وبرقراری دولت کریمه است و ۲.رهبری وولایت فقیه که به بیان امام راحل قدس سره شعبهای از ولایت رسول الله است.
در این بخش، به جایگاه مردم در اندیشه وفقه سیاسی اسلام میپردازیم که هم مکمل مباحث معرفتی ونظری پیشین و هم درآمدی بر مباحث میدانی وسیاسی پیشرو خواهد بود.
در نخستین یادداشت، نکاتی مانند توجه دادن به نقش بزرگ ملت، تاکید بر اینکه بدون مردم، رهبری کارایی لازم را ندارد و این که دوگانه یاد خدا وتوکل بر او و توسل به معصومین از یک سو ووحدت ملت از سوی دیگر، تنها راه رفع مشکلات است و این که وظیفه رهبری و مسئولان گوشزد کردن نقش مردم است، در پیام آیتالله سید مجتبی خامنهای تشریح و گفتهشد که این دیدگاه بلند وبدیع تا جایی پیش میرود که در زمان غیبت رهبری، مردم را واجد شرایط سدّ این خلأ معرفی میکند.
در این بخش، به عناصر مهم نظریه مردمسالاری دینی، از دید رهبر جدید نظام جمهوری اسلامی میپردازیم. وی بر بصیرت، وحدت، حضور در صحنه، همیاری، وظیفه نیروهای مسلح در دفاع از مردم ووظیفه دولتمردان در رسیدگی به آنان و سرانجام ارائه الگوی مشارکت مردم بهعنوان یکی از پایههای قوام حکومت تاکید دارد.
او بر آن است که «از جمله هنرهای رهبر شهید و سلف کبیر ایشان، وارد کردن مردم در همه عرصهها وبصیرت وآگاهی دادن مستمر به ایشان و در مقام عمل تکیه بر نیروی آنان بود». مجتبای امت بر این باور است که امامین انقلاب «معنای حقیقی جمهور و جمهوریت را فعلیت بخشیدند و از عمق جان هم به آن معتقد بودند.» و اثر واضح آن را در چند روزی که کشور بدون رهبر و فرمانده کل قوا بود و مردم کشور را رهبری واقتدار آن را ضمانت کردند، میبیند؛ حضوری که به بیان رهبر انقلاب، دوست را به تحسین و دشمن را به حیرت واداشت.
علاوه بر این، ثالث امامین انقلاب بر وحدت تاکید وتوصیه میکند که «باید بر وحدت بین آحاد واقشار ملت که معمولاً در مواقع مضیقه نمود خاصی پیدا میکند خدشهای وارد نشود.» وراه تحقق این امر را در بیانی بدیع و کمنظیر در ادبیات سیاسی دینی، «صرف نظر کردن از نقاط مورد اختلاف» میداند.
اصل سوم در جمهوریت نظام ومردمسالاری دینی آمادگی وحضور همیشگی مردم است. آیتالله سید مجتبی خامنهای در پیام خود، خطاب به مردم بابصیرت وهوشیار تصریح میکند: «باید حضور مؤثر در صحنه حفظ شود؛ چه به صورتی که در این روزها وشبهای جنگ از خود نشان دادید وچه بهصورت انواع نقش آفرینیهای مؤثر در عرصههای مختلف اجتماعی، سیاسی، تربیتی، فرهنگی وحتی امنیتی. مهم ایناست که نقش ِصحیح، بدون خدشه به وحدت اجتماعی بهخوبی درک وتا حد ممکن بهاجراء گذاشته شود.»
رهبر انقلاب یکی از وظایف رهبری و بعضی مسئولین دیگر را گوشزد کردن بعضی از این نقشها به آحاد یا اقشار جامعه میداند. این حضور از دید ایشان حتی شامل مسایل فرامرزی ایران هم میشود واز این رو دعوت به حضور در مراسم روز قدس را بلافاصله مورد تاکید قرار میدهد.
عنصر چهارم همیاری وتکافل اجتماعی است. او در پیام خود تاکید میکند: «از کمک و یاری به یکدیگر فروگذار نکنید. بحمدالله خصلت همیشگی بیشتر ایرانیان جز این نبوده وانتظار میرود که در این روزهای خاص که طبعاً بر بعضی از آحاد ملت سختتر از بقیه میگذرد، این مطلب جلوه بیشتری داشته باشد.» ایشان همیاری را گامی در رسیدن «ملت عزیز به روزهای عظمت و شکوه» میداند که «نزدیکترین مصداق آن می تواند باذن الله ظفر بر دشمن در جنگ فعلی باشد.»
در گام بعدی، رهبر انقلاب وظیفه مسئولان لشکری و کشوری در برابر مردم را گوشزد میکند ونخست ودر شرایط نبرد کنونی، ضمن تشکر از رزمندگان که در شرایطی که ملت ووطن عزیزمان بهطور مظلومانهای مورد تهاجم استکبار قرار گرفتهاند، راه را بر دشمن سد کردند، به آنها یادآوری میکند که «برادران عزیز رزمنده! خواست تودههای مردم، ادامه دفاع موثر وپشیمانکننده است.» ودر این زمینه، راهبردهای لازم را برای ادامه نبرد مطرح میکند.
در توصیه به مسئولان کشوری هم از دستگاههای خدماتی میخواهد که از هرگونه یاری واعانت به آحاد عزیز ملت وبه ساختارهای مردمی امدادی دریغ ننمایند ودرباره آسیبدیدگان جنگ، ضمن همدردی وبیان ضرورت توجه آنان به صبر وامید واعتماد به لطف ودستگیری حضرت حق جل وعلا، بر انتقام خون شهیدان، ارائه خدمات درمانی به جانبازان، جبران خسارتهای مالی ودریافت غرامت از دشمن متجاوز تأکید میکند وجالب آنکه تنها در این قسمت، از مسئولان امر میخواهد که گزارش اقدامات به ایشان داده شود.
نکته هفتم وپایانی در باب نقش مردم در جمهوریت نظام ومردمسالاری دینی، تلاش برای ارائه الگویی از تجربه زیسته مردم وحکومت در ایران به مسلمین جهان است. آیتالله سید مجتبی خامنهای در خطاب به کشورهای منطقه وبیان اینکه «این کشورها باید تکلیف خود را با متجاوزین به وطن عزیزمان وقاتلین آحاد مردم ما معلوم کنند» و علاوه بر آن، توصیه به برچیدن پایگاههای آمریکا در منطقه، نتیجهای راهبردی میگیرد ومیگوید: « این امر باعث میشود تا با ملتهای خودشان که عموماً از همراهی با جبهه کفر ورفتار تحقیرآمیز آن ناراضی هستند، پیوند بیشتری پیدا کرده وبر ثروت وقدرتشان افزوده شود.» رهبر انقلاب آشکارا در این بیان، مردم را منشأ قدرت وثروت میداند.
از دید ثالث امامین انقلاب، در نظریه مردمسالاری نظام جمهوری اسلامی، مردم آیهای الهی وعهدهدار رهبری جامعه بهویژه در غیاب رهبر هستند. او متواضعانه پر کردن فاصله رهبری خود تا امامین انقلاب را تنها بر دو پایه ممکن میداند: استعانت از حضرت حق ویاری مردم!
در بخش آینده، درباره نگاه سومین رهبر گرانقدر انقلاب وجمهوری اسلامی به ملت ایران را بررسی خواهیم کرد.
انتشار بخشهای دیگر این یادداشتها طی روزهای آتی ادامه دارد....
..............................
پایان پیام
نظر شما