به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ با تشدید جنگ علیه ایران، پرسشها درباره اینکه آیا جهان در آستانه موجی تازه از گرانی و قحطی قرار دارد یا این نگرانیها بیش از حد بزرگنمایی شدهاند، رو به افزایش است.
براساس گزارش شبکه الجزیره در میان هشدارهای اولیه درباره یک بحران جهانی غذا، تحلیلی که در مجله آمریکایی «فارن پالیسی» و گزارشی دیگر از وبسایت «بلومبرگ» منتشر شده، تصویری پیچیده از درگیری ارائه میدهد که ممکن است سفرههای غذایی در سراسر جهان را دگرگون کند.
بر اساس این تحلیلها، نقش کشورهای خلیج فارس تنها به صادرات نفت و گاز محدود نمیشود، بلکه اهمیت آنها به قلب نظام غذایی جهان نیز کشیده شده است؛ چرا که این کشورها از مهمترین تولیدکنندگان مواد اولیه کلیدی در تولید کودهای شیمیایی هستند، بهویژه کودهای نیتروژنی مانند اوره و آمونیاک که کشاورزان برای افزایش تولید محصولات به آنها وابستهاند.
گاز طبیعی نیز عنصر حیاتی در تولید این کودهاست؛ بنابراین هرگونه اختلال در تأمین یا مسیرهای انتقال آن نهتنها بازار انرژی، بلکه مستقیماً کشاورزی و تولید غذا را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
نشانههای یک بحران
«ارثارین کازین» مدیر اجرایی مؤسسه «نظامهای غذایی برای آینده» در مقالهای در «فارن پالیسی»، اعلام میکند که جهان عملاً وارد مرحله نخست یک بحران جهانی غذا شده است، حتی اگر این موضوع هنوز در قفسه فروشگاهها دیده نشود.
کازین که پیشتر مدیر اجرایی برنامه جهانی غذا در سازمان ملل بوده، معتقد است بحرانهای غذایی بسیار زودتر از افزایش قیمتها آغاز میشوند، زمانی که زیرساختهای تولید کشاورزی دچار آسیب میشوند.
در پی بسته شدن تنگه هرمز، حدود یک ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قیمت کودهای نیتروژنی و فسفاته بین ۲۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
این افزایش ناشی از اختلال در تأمین آمونیاک و گوگرد – که برای تولید و فرآوری این کودها ضروریاند – از عربستان سعودی و قطر است. برخلاف نیتروژن، فسفر قابل تولید مصنوعی نیست و باید استخراج و فرآوری شود، به همین دلیل به شدت به زنجیرههای تأمین وابسته است.
بحران از همین حالا آغاز میشود
با افزایش هزینهها و عدم قطعیت درباره آینده جنگ، کشاورزان شروع به تغییر رفتار و تصمیمات خود میکنند؛ آنها مصرف کود را کاهش میدهند، یا به جای محصولاتی مانند گندم، برنج و ذرت، به سراغ محصولات کممصرفتر مانند سویا و حبوبات میروند و در برخی موارد حتی زمان کاشت را به تعویق میاندازند.
به گفته کازین، همین تغییرات در تصمیمگیری کشاورزان عامل اصلی شکلگیری بحران است؛ زیرا کاهش استفاده از کود باعث افت تولید میشود و در نهایت به کمبود عرضه و افزایش قیمت مواد غذایی میانجامد.
او هشدار میدهد که کشاورزان در برزیل (که ۸۵٪ کود خود را وارد میکند و ۵۰٪ سویای جهان را صادر میکند)، هند (بزرگترین صادرکننده برنج) و ایالات متحده آمریکا در حال بررسی تغییر الگوی کشت خود هستند.
این روند نشان میدهد که جهان در آینده با کمبود جدی غلات اساسی روبهرو خواهد شد.
اثرات تشدیدکننده
کازین همچنین با اشاره به عامل خطرناک دیگری میگوید که تغییرات اقلیمی مانند پدیده «لانینا» که باعث خشکسالی شدید در مناطق مهم کشاورزی مانند برزیل، آرژانتین و شرق آفریقا میشود و خطرات برای تولید محصولات را دوچندان میکند.
او نتیجه میگیرد که تمرکز جهان بیش از حد بر پیامدهای ظاهری بحران غذا (یعنی افزایش قیمتها) است، در حالی که باید به عوامل اولیه مانند دسترسی به کود توجه شود.
به گفته او، جهان کمتر از سه ماه فرصت دارد تا پیش از تأثیر جدی بر تصمیمات کشاورزی، اقدام کند؛ در غیر این صورت، بحران واقعی غذا شکل خواهد گرفت.
دادهها چه میگویند؟
در مقابل، «خاویر بلاس» تحلیلگر بلومبرگ و متخصص حوزه انرژی و کالاهای اساسی، معتقد است احتمال وقوع یک بحران فوری غذا کمتر است.
او نگرانیها درباره تکرار بحران سال ۲۰۲۲ پس از جنگ روسیه و اوکراین را کاهش میدهد و میگوید آن جنگ در منطقهای حیاتی برای تولید غلات رخ داد، اما جنگ کنونی در منطقهای بیابانی جریان دارد.
روسیه و اوکراین حدود ۲۵٪ صادرات جهانی گندم و جو و ۱۵٪ ذرت را علاوه بر نیمی از صادرات روغن آفتابگردان، تأمین میکردند.
بر اساس تحلیل اقتصادی، قیمتها هنوز نشاندهنده بحران نیستند. گندم و ذرت حدود ۴ درصد افزایش یافتهاند، سویا ۱ درصد افزایش داشته و برنج حدود ۶٪ کاهش یافته است
این تغییرات در مقایسه با جهشهای سال ۲۰۲۲ میلادی(که قیمت گندم بیش از ۷۰٪ افزایش یافت) بسیار محدود است.
همچنین قیمت برنج – غذای اصلی نیمی از جمعیت جهان – نزدیک به پایینترین سطح خود در ۱۹ سال گذشته قرار دارد که نوعی ثبات نسبی ایجاد کرده است.
او همچنین اشاره میکند که هزینههای انرژی، برق و بستهبندی به اندازه گذشته افزایش نیافتهاند، که این موضوع فشار بر زنجیره غذایی را کاهش میدهد.
بحران مالی، نه الزاماً غذایی
با این حال، بلاس خطرات آینده را بهویژه در زمینه کودها رد نمیکند. قیمت اوره در بازار آمریکا حدود ۶۰٪ افزایش یافته که ناشی از اختلال در تأمین از طریق تنگه هرمز و کمبود گاز در آسیاست.
اما او معتقد است کشاورزان مصرف کود را بهصورت ناگهانی متوقف نمیکنند، بلکه آن را تدریجی کاهش میدهند، بنابراین تأثیر اولیه بر تولید محدود خواهد بود.
او همچنین به وجود انواع دیگر کودها مانند پتاس و فسفات اشاره میکند که افزایش قیمت مشابهی نداشتهاند.
به گفته او، بسیاری از کشورهای در حال توسعه بهویژه در آسیا، قیمت کود را یارانه میدهند؛ بنابراین بحران ممکن است بیشتر به شکل فشار مالی بر دولتها تا کمبود مستقیم غذا، ظاهر شود.
ذخایر جهانی؛ سپر موقت
بلاس شرایط کنونی را با بحران غذایی ۲۰۰۷-۲۰۰۸ مقایسه میکند که در آن قیمتها به دلیل کمبود عرضه و کاهش ذخایر به شدت افزایش یافت.
امروز وضعیت متفاوت است. ذخایر جهانی گندم حدود ۲۸۰ میلیون تن است (در برابر ۱۲۹ میلیون تن در آن زمان) و ذخایر برنج حدود ۱۹۰ میلیون تن است (در برابر ۷۵ میلیون تن)
با این حال، هشدار همچنان پابرجاست، اگر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، طولانی شود و هزینه انرژی و کودها افزایش بیشتری پیدا کند، این خطرات میتواند به یک بحران واقعی تبدیل شود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما