به گزارش خبرگزاری اهلبیت(ع) _ ابنا _ موضوع تایوان بار دیگر به اصلیترین محور دیدار رئسایجمهور چین و آمریکا تبدیل شد؛ پروندهای که پکن آن را «مسئله تایوان» مینامد و از نگاه رهبران چین، مهمترین خط قرمز در روابط با آمریکاست.
شی جینپینگ در نشست مطبوعاتی دیدار با ترامپ هشدار داد اگر این مسئله بهدرستی مدیریت نشود، ممکن است چین و آمریکا به سمت «برخورد یا حتی درگیری» حرکت کنند؛ هشداری که بار دیگر نشان داد تایوان همچنان خطرناکترین نقطه اصطکاک میان دو قدرت بزرگ جهان است.
«مسئله تایوان» دقیقا چیست؟
اصطلاح «مسئله تایوان» در ادبیات سیاسی چین به وضعیت جزیره تایوان، حاکمیت بر آن و آینده روابط میان پکن و تایپه اشاره دارد. چین، تایوان را بخشی جداییناپذیر از قلمرو خود میداند و بر «وحدت دوباره» با این جزیره تأکید میکند؛ حتی اگر این هدف در نهایت با توسل به زور محقق شود.
در مقابل، تایوان که رسما «جمهوری چین» نام دارد، دارای دولت، ارتش، نظام سیاسی و انتخابات مستقل است و عملا بهصورت یک واحد سیاسی خودگردان اداره میشود. جمعیت این جزیره حدود ۲۳ میلیون نفر است و نظام سیاسی آن دموکراتیک است.
خط قرمز اول پکن
چین، تایوان را نخستین و مهمترین «خط قرمز» خود در برابر آمریکا معرفی میکند. در نگاه پکن، هرگونه حمایت سیاسی، نظامی یا دیپلماتیک واشنگتن از تایوان دخالت در امور داخلی چین محسوب میشود.
به همین دلیل، مقامهای چینی بارها تأکید کردهاند که مسئله تایوان «هسته منافع اساسی چین» است و عبور آمریکا از خطوط تعیینشده در این پرونده میتواند بنیان روابط دو کشور را متزلزل کند.
سیاست ابهام راهبردی آمریکا
ایالات متحده در قبال تایوان سیاستی موسوم به «ابهام راهبردی» را دنبال میکند. واشنگتن از یکسو چین را بهعنوان تنها دولت رسمی چین به رسمیت شناخته و اعلام کرده «موضع پکن درباره تایوان را درک میکند»، اما از سوی دیگر هرگز بهصراحت نگفته است که ادعای حاکمیتی چین بر تایوان را میپذیرد.
در عین حال، آمریکا بزرگترین حامی بینالمللی تایوان و اصلیترین فروشنده تسلیحات به این جزیره است و طبق قوانین داخلی خود متعهد شده به تایوان برای دفاع از خود کمک کند.
چرا تایوان در دیدار ترامپ و شی برجسته شد؟
یکی از دلایل اصلی برجسته شدن موضوع تایوان در مذاکرات اخیر، ادامه فروش تسلیحات آمریکایی به تایپه است؛ اقدامی که چین آن را دخالت مستقیم در امور داخلی خود میداند.
ترامپ پیش از دیدار با شی گفته بود موضوع فروش سلاح به تایوان را با رئیسجمهور چین مطرح خواهد کرد؛ اظهارنظری که نگرانیهایی را در تایپه درباره احتمال معامله بر سر این پرونده به وجود آورد. گزارشها حاکی است واشنگتن هنوز درباره بسته تسلیحاتی بزرگی برای تایوان به ارزش حدود ۱۴ میلیارد دلار تصمیم نهایی نگرفته است.
روایت تاریخی پکن از تایوان
طبق موضع رسمی پکن، تایوان از دوران باستان بخشی از سرزمین چین بوده و حکومتهای مختلف چینی در دورههای تاریخی گوناگون بر آن اعمال حاکمیت کردهاند.
پکن همچنین به بیانیه قاهره در سال ۱۹۴۳ و اعلامیه پوتسدام در سال ۱۹۴۵ استناد میکند؛ اسنادی که پس از جنگ جهانی دوم، بازگرداندن سرزمینهای اشغالشده توسط ژاپن ــ از جمله تایوان ــ به چین را مطرح کردند.
سه بیانیه مشترک چین و آمریکا
یکی از مهمترین پایههای حقوقی روابط پکن و واشنگتن، سه بیانیه مشترک چین و آمریکا است که در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ صادر شد. چین میگوید این اسناد، آمریکا را متعهد کرده است اصل «چین واحد» را رعایت کند و از حمایت از استقلال تایوان خودداری کند.
در مقابل، آمریکا میگوید سیاست «چین واحد» واشنگتن با تفسیر پکن تفاوت دارد و ایالات متحده تنها «موضع چین» را مورد توجه قرار داده، نه اینکه حاکمیت پکن بر تایوان را رسما تایید کرده باشد. همین تفاوت تفسیری، یکی از ابهامهای بنیادین در روابط دو کشور است.
نگرانی از تشدید تنش در تنگه تایوان
کارشناسان چینی در آستانه دیدار ترامپ و شی هشدار داده بودند که سوءمدیریت مسئله تایوان میتواند نهتنها روابط دوجانبه، بلکه ثبات کل منطقه شرق آسیا را تهدید کند.
برخی تحلیلگران نزدیک به پکن معتقدند افزایش همکاریهای امنیتی آمریکا و تایوان، فروش تسلیحات و حمایتهای سیاسی واشنگتن، نیروهای طرفدار استقلال تایوان را جسورتر کرده و احتمال رویارویی نظامی را افزایش داده است.
تایوان؛ گره امنیتی، فناوری و ژئوپلیتیک
اهمیت تایوان تنها به مسائل سیاسی محدود نمیشود. این جزیره بهدلیل موقعیت راهبردی خود در شرق آسیا و همچنین نقش کلیدی در صنعت نیمهرساناها و تولید تراشههای پیشرفته، جایگاهی حیاتی در رقابت جهانی میان چین و آمریکا پیدا کرده است.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند هرگونه بحران در تایوان میتواند پیامدهایی گسترده برای اقتصاد جهانی، زنجیره تامین فناوری و امنیت بینالمللی داشته باشد.
آیا خطر جنگ واقعی است؟
اگرچه لحن هشدارآمیز شی جینپینگ بار دیگر توجهها را به احتمال درگیری جلب کرده، اما بسیاری از ناظران معتقدند چین و آمریکا فعلا بهدنبال مدیریت رقابت و جلوگیری از جنگ مستقیم هستند.
با این حال، افزایش حضور نظامی چین در اطراف تایوان، حمایتهای امنیتی آمریکا از تایپه و نبود اعتماد راهبردی میان دو قدرت، باعث شده است تنگه تایوان به یکی از خطرناکترین نقاط جهان تبدیل شود؛ جایی که یک اشتباه محاسباتی میتواند بحران بزرگی ایجاد کند.
..........
پایان پیام
نظر شما