به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ هنوز مذاکرات آمریکا و ایران در سوئیس پس از امضای تفاهمنامه میان دو طرف آغاز نشده بود که بازتابهای مثبت اقتصادی آن بهتدریج آشکار شد. روندی که در صورت پایدار ماندن آتشبس و موفقیت مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی، انتظار میرود شتاب بیشتری بگیرد.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، این گشایش برای بیشتر کشورهای قاره آفریقا اهمیت ویژهای دارد. کشورهایی که از پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران و همچنین بازتابهای امنیتی و سیاسی آن در برخی مناطق بهویژه شاخ آفریقا، آسیب دیدهاند. افزون بر این، جنگ بارهای تازهای بر دوش کشورهای آفریقایی گذاشت و فرصتهایی برای دولت «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، فراهم کرد تا سیاستهای پوپولیستی خود را در قبال برخی کشورهای قاره از جمله آفریقای جنوبی و نیجریه، دنبال کند.
آفریقا و تفاهمنامه آمریکا و ایران
با آغاز اجرای مفاد این تفاهمنامه بهویژه در زمینه بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره آمریکا علیه بنادر ایران، منطقه به سوی کاهش تدریجی تنش حرکت میکند. اقدامی که شامل بازگشت ثبات به مسیرهای کشتیرانی بینالمللی در دریای سرخ و احتمال کاهش سطح تقابل منطقهای در آفریقا خواهد بود. با این حال، این روند مانع تلاش رژیم صهیونیستی برای ادامه تنش بیسابقه و تقویت حضور خود در شاخ آفریقا از مسیر منطقه سومالیلند نمیشود. موضوعی که در سفر «عبدالرحمن محمد عبدالله» رئیس این منطقه جداییطلب به سرزمینهای اشغالی در اواسط ماه ژوئن جاری و افتتاح سفارت این منطقه در «پارک فناوری» در قدس غربی، نمود یافت.
با وجود این، کاهش تنش فرصتی برای آفریقا فراهم میکند تا بار دیگر نفسی تازه کند. کشورهای این قاره که در آغاز سال جاری میلادی، نشانههای اقتصادی مثبتتری نسبت به سالهای گذشته داشتند و با رشد اقتصادی بالا، کاهش نرخ تورم و ادامه روند بهبود پس از همهگیری کرونا و جنگ روسیه و اوکراین مواجه بودند، با جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بار دیگر تحت فشار قرار گرفتند. چرا که افزایش قیمت انرژی، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه حملونقل و بیمه، مشکلات تازهای را برای کشورهای آفریقایی ایجاد کرد. انتظار میرود بهبود اقتصاد آفریقا از پیامدهای این جنگ برخلاف دو بحران قبلی، بین یک تا دو سال زمان ببرد.
از جمله کشورهای آفریقایی که بیشترین تأثیر را از پیامدهای جنگ پذیرفتند، آفریقای جنوبی است. اقتصاددانان انتظار دارند این کشور از توافق آمریکا و ایران سود قابل توجهی ببرد. هرچند هنوز برای تعیین مسیر آینده زود است، اما کاهش قیمت نفت، کاهش فشار اقتصادی جهانی و حرکت زنجیرههای تأمین به سمت بازارهای باثباتتر، نشاندهنده واقعبینانه بودن این امیدهاست.
این امیدواری به عواملی مانند احتمال دوام توافق آمریکا و ایران، کاهش نرخ تورم آفریقای جنوبی در ماه مه گذشته به کمتر از میزان پیشبینیشده یعنی ۴.۵ درصد و کاهش قیمت سوخت پس از امضای تفاهمنامه مرتبط است. این شرایط باعث میشود پرتوریا در ادامه سال جاری میلادی بهویژه با عملکرد بهتر راند آفریقای جنوبی در برابر دلار و افزایش خوشبینی سرمایهگذاران نسبت به اقتصاد این کشور از سناریوهای بحرانی درباره تورم، رشد اقتصادی و قیمت سوخت دور بماند.
اتیوپی نیز که حزب حاکم «شکوفایی» به رهبری «آبی احمد» نخستوزیر این کشور، پیروزی خود در انتخابات اخیر را اعلام کرده، از پیامدهای جنگ علیه ایران، آسیب دیده است. اتیوپی یکی از واردکنندگان بزرگ سوخت در آفریقا است و روابط راهبردی نزدیکی با امارات دارد.
پایان جنگ؛ لحظهای جدید شبیه سوئز برای آفریقا؟
توانایی ایران در مقابله با جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه خود برای ملتهای جنوب جهانی از جمله مردم آفریقا، دارای اهمیت نمادین زیادی بود. زیرا نشان داد قدرتهای بزرگ و اقدامات فشارآمیز نابرابر آنها علیه کشورهای جنوب با محدودیتهایی روبهرو است.
در حالی که سال جاری هفتادمین سالگرد یکی از رویدادهای مهم تاریخ آفریقا یعنی بحران سوئز ۱۹۵۶ است، موفقیت ایران در خروج از رویارویی با یکی از قدرتمندترین ساختارهای نظامی جهان با حمایت و همدلی بسیاری از کشورهای خارج از مدار غرب، بار دیگر یادآور لحظه سوئز شده است.
این نگاه نمادین با جاهطلبیهای فزاینده چین برای تقویت حضور خود در دریای سرخ و اقیانوس هند بهویژه از مسیر کانال سوئز نیز همزمان شده است. گزارشهای مختلف نشان میدهد مراکز پژوهشی چین بر افزایش همکاری با ارتش مصر و در نظر گرفتن منافع راهبردی قاهره در دریای سرخ و شاخ آفریقا تأکید دارند.
در مقابل، رژیم صهیونیستی که در سال ۱۹۵۶ میلادی با آغاز حمله به صحرای سینا نقش آغازگر جنگ سهجانبه علیه مصر را داشت، همچنان بر ادامه فشار علیه ایران چه از طریق نقض تفاهمنامه مانند حملات به جنوب لبنان و چه با افزایش حضور نظامی در ورودی جنوبی دریای سرخ از مسیر سومالیلند، تأکید میکند.
در مجموع، آرامش نسبی ایجادشده میان آمریکا و ایران برای آفریقا بیش از هر چیز با ملاحظات اقتصادی اهمیت دارد. همچنین توانایی ایران در مقاومت و ارتباط آن با تجربه تاریخی بحران سوئز ۱۹۵۶ برای بسیاری از ناظران بهعنوان لحظهای مهم در تحولات آینده کشورهای آفریقایی تلقی میشود. لحظهای که میتواند امید به توانایی ملتها برای انتخاب مسیر آینده، مقابله با سلطه و حفظ استقلال ملی را افزایش دهد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما