عاشوراپژوهی در مسیحیت و زمینه‌های تعامل علمی و هم‌افزایی در قلمرو مفاهیم مشترک معنوی و اخلاقی _ بخش دوم

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ در بخش نخست این گفت‌وگوی تفصیلی، با سیر تطور عاشوراپژوهی در اندیشه مسیحی، از دوران دفاع مقدس و تأسیس مؤسسه مطالعات اهل‌بیت(ع) تا ضرورت ترجمه آثار مستشرقان و مأموریت‌های بنیاد بین‌المللی عاشورا آشنا شدید.

اکنون در دومین بخش از این گفت‌وگوی خواندنی، با ما همراه باشید تا از معرفی آثار برجسته عاشوراپژوهان مسیحی، از پروفسور کریستوفر کلوهسی و کریس هیوئر تا کشیش فرانکو جولیان گلی، و نیز جزئیات سفر به واتیکان و دیدار با وزیر ادیان این کشور و رایزنی‌های علمی صورت‌گرفته در مرکز مطالعات اسلامی واتیکان، آگاه شوید.

متن بخش دوم:

بخش چهارم: معرفی آثار برجسته اندیشمندان مسیحی و غربی

اگر ممکن است به برخی از این آثار ترجمه‌شده و نویسندگان برجسته آن‌ها اشاره بفرمایید.

بله، حتماً. در سال‌های اخیر، آثار ارزشمند و قابل‌توجهی را در زمینه شناخت حضرت امام حسین(ع)، عاشورا و اربعین در میان اندیشمندان و نویسندگان غیرمسلمان شناسایی، ارزیابی و با حمایت جامعةالمصطفی العالمیه ترجمه کرده‌ایم. بخشی از این آثار، به دلیل محدودیت‌های مالی و با توجه به افزایش هزینه‌های کاغذ، چاپ و ارسال به کشورهای مختلف، در شمارگان محدود منتشر شده‌اند.

البته رویکرد اصلی ما، با توجه به این محدودیت‌ها و نیز گستره مخاطبان جهانی، معطوف به انتشار دیجیتال و دسترس‌پذیر کردن این آثار در فضای مجازی است تا امکان بهره‌مندی مخاطبان بیشتری در سراسر جهان فراهم شود.

همچنین تعدادی دیگر از این آثار نیز هم‌اکنون در مراحل ترجمه، ویرایش و چاپ قرار دارند که در ادامه به برخی از مهم‌ترین آن‌ها اشاره خواهم کرد.

۱. آثار پروفسور کریستوفر پاول کلوهسی (Christopher Paul Clohessy) [i]

ایشان دانشمندی مسیحی با تبار آفریقایی و از اعضای مؤثر و فعال ««بنیاد اسلامی - عربی واتیکان»  (PISAI) در رم است. وی چهار کتاب پژوهشی درباره امام حسین(ع)، واقعه کربلا و حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) تألیف کرده است که از آثار قابل توجه و ارزشمند در این حوزه به شمار می‌آیند و ظرفیت بالایی برای معرفی و بهره‌برداری پژوهشی دارند.

• کتاب «رؤیاهای کربلا» (Dreams of Karbala / Angels Hastening):

این کتاب را با عنوان «خوانشی فرادینی در رؤیاهای مرتبط با کربلا» ترجمه و منتشر کرده‌ایم. نویسنده از زاویه‌ای جذاب و متفاوت، به بررسی رؤیاهای گزارش‌شده درباره واقعه کربلا و امام حسین(ع) می‌پردازد؛ رؤیاهایی که در منابع نخستین تاریخی و روایی شیعه و اهل‌سنت نقل شده و از سوی دوست و دشمن، شخصیت‌های صدر اسلام و حتی همسران پیامبر اکرم(ص) روایت شده‌اند.

وی با رویکردی آکادمیک، این گزارش‌ها را بررسی، تحلیل و دسته‌بندی کرده و از آن‌ها به‌عنوان بستری برای ارائه نگاهی فرادینی به تاریخ عاشورا و تبیین مفاهیم اخلاقی، معنوی و عرفانی نهفته در قیام امام حسین(ع) بهره گرفته است. همچنین نویسنده با توجه به آموزه‌ها و مفاهیم معرفتی مسیحیت، به مقایسه و برجسته‌سازی برخی نقاط اشتراک معنوی میان این دو سنت دینی پرداخته است.

مطالعه این کتاب را به فضلای حوزه و پژوهشگران عرصه ادیان و مذاهب توصیه می‌کنم. علاقه‌مندان می‌توانند این اثر را از انتشارات جامعةالمصطفی العالمیه تهیه کنند. همچنین، ان‌شاءالله به‌زودی نسخه دیجیتال آن در فضای پژوهشی و دسترسی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نیز قرار خواهد گرفت.

• کتاب «نیمی از قلبم» (Half of My Heart):

این کتاب درباره زندگی حضرت زینب(س) است که آن را با عنوان «خوانشی فرادینی از زندگی حضرت زینب(س)» ترجمه و منتشر کرده‌ایم. کلوهسی در این اثر، با مراجعه تخصصی به منابع تاریخی و روایی شیعه و اهل‌سنت، به تحلیل شخصیت حضرت زینب(س) پرداخته و ایشان را از منظر پاکی، ایثار و «تحمل رنج» با حضرت مریم(س) مقایسه کرده است.

در الهیات مسیحی، تحمل رنج در مسیر حق، خداخواهی و عدالت، از نشانه‌های اوج کمال انسانی به شمار می‌آید. کلوهسی تلاش کرده است این مفهوم را در شخصیت حضرت زینب(س) و نیز حضرت زهرا(س) ـ که کتاب مستقلی درباره زندگی ایشان با عنوان «زندگانی دختر پیغمبر» (Fāṭima, Daughter of Muhammad) تألیف کرده است ـ با لطافت و نگاهی معنوی تبیین کند.

وی در تحلیل خود تأکید دارد که حضرت زینب(س) با حفظ ویژگی‌های زنانه و در شرایطی که از نظر ظاهری در موقعیت ضعف قرار داشت، توانست نقشی تاریخی و بی‌بدیل ایفا کند؛ از رساندن پیام عاشورا و حفظ جان امام سجاد(ع) گرفته تا پاسداری از میراث امامت و خنثی کردن اهداف دشمن. کلوهسی این نقش‌آفرینی را نه صرفاً با تکیه بر امدادهای غیبی، بلکه با تأکید بر عظمت شخصیت، ایمان، اراده و ظرفیت انسانی حضرت زینب(س) تحلیل می‌کند تا الهام‌بخشی این الگو برای زنان در جهان معاصر بیشتر نمایان شود.

از نگاه او، حضرت زینب(س) می‌تواند به‌عنوان نماد قدرت و کرامت زنانه در سطح جهانی معرفی شود. وی این الگو را در برابر برخی قرائت‌های رایج از فمینیسم غربی مطرح می‌کند و تلاش دارد الگویی متفاوت از هویت، نقش و توانمندی زن ارائه دهد.

کلوهسی همچنین کتاب دیگری درباره حضرت زهرا(س) با عنوان «زندگانی دختر پیغمبر» (Fāṭima, Daughter of Muhammad) نگاشته است که اثری مهم و قابل توجه در این حوزه به شمار می‌آید. این کتاب توسط بنیاد ترجمه شده و در فرآیند انتشار قرار دارد؛ هرچند در حال حاضر، با توجه به اولویت معرفی آثار مرتبط با عاشورا، تمرکز اصلی ما بر انتشار آثار عاشورایی است.

• کتاب «عباس علمدار»:

این اثر درباره تحلیل نقش حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) در حمایت از قیام امام حسین(ع) و ارائه الگویی از اخلاق قهرمانی، وفاداری و شجاعت است. این پژوهش ارزشمند توسط بنیاد ترجمه شده و در فرآیند انتشار قرار دارد. ان‌شاءالله با حمایت شورای ادیان و مذاهب ستاد کمیته فرهنگی اربعین حسینی، پیش از اربعین امسال به زیور طبع آراسته شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.

نویسنده این اثر، که از عاشوراپژوهان مسیحی به شمار می‌آید، با تلاش فراوان و مراجعه دقیق به منابع تاریخی شیعه و اهل‌سنت، به بررسی زندگی حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) پرداخته و نقش ایشان در حمایت از قیام امام حسین(ع) را تبیین کرده است.

وی با تأکید بر ویژگی‌هایی همچون شجاعت، ایمان، ایثار و وفاداری، حضرت عباس(ع) را به‌عنوان الگویی برجسته از وفاداری به برادر معرفی می‌کند؛ شخصیتی که با وجود دریافت امان‌نامه از سوی دشمن، حاضر نشد از امام و آرمان حق جدا شود.

در این اثر، حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) نماد «اخلاق قهرمانی»، «ایثار فراتر از محاسبات معمول»، «وفاداری مطلق» و «انتخاب آگاهانه مسیر حق» معرفی شده است؛ شخصیتی که با علم به سرنوشت خویش و با وجود آگاهی از شهادت، با ایمان و بصیرت در کنار امام حسین(ع) ایستاد و به الگویی ماندگار از فداکاری و وفاداری در تاریخ تبدیل شد.

۲. آثار پروفسور کریس هیوئر (Chris Hewer) [ii]

پروفسور کریس هیوئر از پژوهشگران برجسته بریتانیایی در حوزه الهیات مسیحی، مطالعات اسلامی و گفت‌وگوی بین‌ادیانی است. وی دارای دکترای مطالعات اسلامی است و سالیان متمادی در زمینه توسعه روابط و گفت‌وگوی میان مسلمانان و مسیحیان، به‌ویژه در انگلستان، فعالیت‌های علمی، آموزشی و پژوهشی گسترده‌ای داشته و همچنان در این عرصه فعال است.

وجه تمایز آثار او این است که صرفاً به مطالعات کتابخانه‌ای بسنده نکرده، بلکه با حضور میدانی در راهپیمایی عظیم اربعین حسینی، این حماسه معنوی و اجتماعی را از نزدیک مشاهده و تجربه کرده است.

• کتاب «حسین و مبارزه در راه عدالت» (Hussain and the Struggle for Justice)

این اثر با عنوان اصلی «Hussain and the Struggle for Justice» توسط بنیاد بین‌المللی عاشورا ترجمه و با حمایت جامعةالمصطفی العالمیه در شمارگان محدود منتشر شده است.

نویسنده در این کتاب، حماسه بی‌بدیل کربلا را با تکیه بر مفاهیم الهیات مسیحی، نثری روان و منصفانه و با بهره‌گیری از منابع معتبر اسلامی، به‌ویژه «مقتل لهوف»، برای مخاطبان غیرمسلمان روایت کرده است. وی در مقدمه کتاب تصریح می‌کند که این اثر با نظارت علمی یکی از روحانیان فاضل و آشنا با فرهنگ، ادبیات و شیوه گفت‌وگو با مخاطبان غربی و غیرمسلمان تدوین شده است.

این کتاب به‌گونه‌ای نگاشته شده که می‌توان آن را به‌عنوان اثری معرفتی، قابل اعتماد و مناسب برای آشنایی اولیه مخاطبان مسیحی با شخصیت حضرت امام حسین(ع)، نهضت عاشورا و معارف اسلامی معرفی و حتی به آنان هدیه کرد. از همین رو، بنیاد بین‌المللی عاشورا با حمایت جامعةالمصطفی العالمیه، ترجمه و انتشار آن را در دستور کار قرار داد تا در اختیار غیرمسلمانان، به‌ویژه مسیحیانی که در مراسم پیاده‌روی اربعین حضور می‌یابند، قرار گیرد. همچنین ترجمه این اثر به چند زبان دیگر نیز در دست انتشار است.

این کتاب سال گذشته از سوی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به‌عنوان یکی از آثار برگزیده حوزه اربعین انتخاب شد و مورد تقدیر قرار گرفت.

ان‌شاءالله امسال نیز از پروفسور کریس هیوئر برای حضور در همایش مشترک علمی ادیان و مذاهب که با همکاری مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) و بنیاد بین‌المللی عاشورا برگزار می‌شود، دعوت شده است تا ضمن تجلیل از خدمات علمی ایشان، جایزه این اثر به وی اهدا شود. همچنین به دعوت شورای ادیان و مذاهب ستاد فرهنگی اربعین، در مراسم اربعین حسینی حضور خواهد یافت.

ایشان همه‌ساله در ایام محرم در مراکز علمی، دانشگاهی و مذهبی انگلستان درباره ابعاد جهانی شخصیت حضرت امام حسین(ع) و پیام عاشورا سخنرانی می‌کند و از چهره‌های فعال در معرفی این نهضت به مخاطبان غربی به شمار می‌آید.

مطالعه این کتاب را به همه علاقه‌مندان، به‌ویژه پژوهشگران حوزه ادیان و گفت‌وگوی بین‌فرهنگی، توصیه می‌کنم. علاقه‌مندان می‌توانند این اثر را از انتشارات جامعةالمصطفی العالمیه تهیه کنند.

۳. آثار کشیش فرانکو جولیان گلی (Frank Julian Gelli) [iii]

ایشان از کشیشان برجسته کلیسای انگلیکن (شاخه‌ای از مسیحیت پروتستان) در انگلستان است که مسیر آشنایی و دلباختگی خود به ساحت مقدس امام حسین(ع) را از طریق هنر اصیل و آیینی «تعزیه» معرفی کرده است.

• کتاب «کربلای ماندگار؛ امام حسین (ع) و جهاد پایدار» (Forever Karbala: Imam Husayn and the Enduring Conflict):)( این کتاب با قلمی بسیار زیبا، عمیق و تاثیرگذار به رشته تحریر درآمده است. نکته بسیار برجسته و شجاعانه در خصوص این اثر، آن است که نویسنده کتاب خود را به روح مطهر شهید مجاهد «شیخ باقر النمر» (روحانی برجسته شیعه که مظلومانه در عربستان به شهادت رسید) تقدیم کرده است.

در همایشی که اخیراً با حمایت آقای سودانی، نخست‌وزیر سابق عراق، به مناسبت افتتاح دفتر بنیاد عاشورا در بغداد برگزار شد، افتخار میزبانی از این اندیشمند مسیحی با مذهبی متفاوت، یعنی پروتستان، را داشتیم.

در جریان این سفر، بنده شخصاً ایشان را در زیارت حرم‌های مطهر امام حسین(ع)، حضرت عباس(ع) و حضرت علی(ع) همراهی کردم و به پرسش‌های فراوان ایشان پاسخ می‌دادم. در آن فضای ملکوتی و معنوی، ایشان به‌شدت متأثر و دگرگون شد؛ بی‌اختیار اشک می‌ریخت و با تأثری عمیق می‌گفت: «من گمشده‌های خود را در اینجا پیدا کردم و روح حضرت مسیح و حضرت مریم(سلام‌الله‌علیهما) را در اینجا احساس می‌کنم.»

بخش پنجم: سفر به واتیکان و دیدار وگفتگو با عاشورا پژوه برجسته وپرکارمسیحی  پروفسور پاول کلوهسی

گویا جنابعالی سفری هم به واتیکان برای دیدار با نویسندگان این آثار داشته‌اید. از جزئیات آن سفر و بازتاب‌هایش بفرمایید.

بله، بنده از سوی بنیاد بین‌المللی عاشورا مأموریت یافتم تا به‌صورت رسمی برای تقدیر از پروفسور کریستوفر کلوهسی و نیز دیدار با وزیر ادیان واتیکان و رئیس دپارتمان گفت‌وگوی ادیان، کاردینال کوواکاد، به واتیکان سفر کنم. هماهنگی این سفر دشوار بود، اما سرانجام با ارسال دعوت‌نامه رسمی، استقبال گرم پروفسور کلوهسی، و پیگیری‌ها و حمایت‌های سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر مختاری، این سفر انجام شد.

پیش از این دیدار نیز از طریق فضای مجازی ارتباط مستمر و نزدیکی با ایشان و مرکز مطالعات اسلامی واتیکان داشتیم و از سخنرانی‌های مجازی ایشان در نشست‌ها و همایش‌های مختلف بهره‌مند می‌شدیم؛ اما این نخستین دیدار حضوری ما بود؛ دیداری که چند روز به طول انجامید و طی آن ساعت‌ها درباره آثار و پژوهش‌های ایشان در مرکز مطالعات اسلامی واتیکان به گفت‌وگوهای تخصصی پرداختیم.

در این دیدار، با توجه به ارادت و تعلق خاطر عمیقی که از ایشان نسبت به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) سراغ داشتم، هدایای متبرکی را از جمله «تربت مطهر امام حسین(ع)» که از مسئولان مؤسسه تحقیقاتی «وارث‌الانبیا» وابسته به آستان مقدس حسینی تهیه شده بود، به ایشان تقدیم کردم. هنگامی که این تربت را به این دانشمند مسیحی اهدا کردم، به‌شدت متأثر شد و با احساسی عمیق گفت: «احساس می‌کنم با دریافت این تربت، مزد معنوی سال‌ها تحقیق و پژوهش خود را از امام حسین(ع) گرفته‌ام و خستگی سالیان دراز پژوهش از وجودم رخت بربسته است.»

در کتابخانه تخصصی ایشان در مرکز مطالعات اسلامی واتیکان، تقریباً هر کتابی که درباره امام حسین(ع) به قلم نویسندگان شیعه، اهل‌سنت یا حتی اندیشمندان غیرمسلمان منتشر شده بود، وجود داشت. متأسفانه ما هنوز در ایران از چنین کتابخانه تخصصی و جامعی درباره امام حسین(ع) برخوردار نیستیم.

از همین‌جا از محضر حضرت آیت‌الله اعرافی، مدیر محترم حوزه‌های علمیه، اعضای محترم شورای‌عالی حوزه، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) تقاضا دارم با حمایت‌های علمی و اجرایی خود زمینه ایجاد کتابخانه‌ای تخصصی، فراملی و مرجع در حوزه مطالعات عاشورا را فراهم کنند؛ کتابخانه‌ای که به‌صورت فیزیکی و دیجیتال، ضمن گردآوری همه آثار مرتبط با نهضت حسینی، بتواند پاسخگوی نیازهای پژوهشی و نیز پرسش‌ها و شبهات روزافزون مسلمانان و غیرمسلمانان درباره عاشورا باشد و در شأن حوزه علمیه قم و ایران اسلامی ایفای نقش کند.

متأسفانه ما در بنیاد بین‌المللی عاشورا، با وجود تلاش‌های فراوان، به دلیل کمبود فضای مناسب و محدودیت‌های مالی و امکانات اولیه، تاکنون موفق به تأسیس چنین کتابخانه تخصصی و جامعی، مشابه آنچه در واتیکان مشاهده کردم، نشده‌ایم. این کاستی، به‌گمان بنده، برای حوزه علمیه قم و مراکز علمی و تبلیغی جمهوری اسلامی ایران شایسته نیست و جبران آن باید در شمار اولویت‌های فرهنگی و پژوهشی قرار گیرد.

در گفت‌وگوهای مفصلی که با پروفسور کلوهسی داشتم، دریافتم که برخی ارجاعات آثار ایشان به منابع دست‌دوم است و در برخی تحلیل‌ها و برداشت‌ها نیز، به دلیل دسترسی محدود به منابع اصیل شیعی، کاستی‌هایی وجود دارد. خود ایشان با رویی گشاده و نگاهی علمی، پیشنهاد انجام پژوهش‌های مشترک را مطرح کرد و گفت: «آماده‌ام جلد دوم کتاب‌هایم درباره امام حسین(ع)، حضرت زینب(س)، حضرت عباس(ع) و حضرت زهرا(س) را با همکاری شما و صاحب‌نظران مورد تأیید بنیاد بین‌المللی عاشورا به‌صورت مشترک تألیف کنیم تا هم مستندات و روایت‌ها دقیق‌تر شود و هم این معارف با قلم و ادبیاتی که برای مخاطبان جهان مسیحیت قابل فهم است، عرضه گردد.»

به باور من، این پیشنهاد فرصتی ارزشمند برای گسترش همکاری‌های علمی با مرکز مطالعات اسلامی واتیکان و بستری کم‌نظیر برای معرفی معارف عاشورا، فرهنگ اربعین و مفاهیم مشترک انسانی و الهیِ متجلی در نهضت حسینی به جامعه جهانی است.

از این‌رو، بار دیگر از محضر حضرت آیت‌الله اعرافی ـ که همواره نسبت به ایشان ارادت داشته و امیدوار به حمایت‌های راهگشایشان بوده‌ام، هرچند کمتر توفیق دیدار حضوری حاصل شده و بیشتر ارتباط ما در فضای مجازی بوده است ـ و نیز از ریاست محترم جامعه‌المصطفی العالمیه، جناب آقای دکتر عباسی، درخواست می‌کنم با حمایت‌های علمی، فرهنگی و اجرایی خود، زمینه تحقق این همکاری‌ها را فراهم آورند و تبیین و نشر معارف عاشورا و معرفی اهداف والای قیام حضرت اباعبدالله الحسین(ع) به مسلمانان و غیرمسلمانان را بخشی جدایی‌ناپذیر از مأموریت نهادهای حوزوی و بین‌المللی بدانند.

در پایان، تنها می‌توانم عرض کنم:

«اللَّهُمَّ قَدْ بَلَّغْتُ، وَمَا عَلَیْنَا إِلَّا الْبَلَاغُ.»

همچنین در این سفر، با وزیر ادیان واتیکان و معاونان ایشان، از جمله آقای پاول لاولر، نماینده پیشین واتیکان در ایران، در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران دیدار، گفت‌وگو و رایزنی‌های مفصلی داشتم. وزیر ادیان واتیکان که شخصیتی هندی‌تبار است، به واسطه پیشینه فرهنگی خود، مفاهیم فرادینی را به‌خوبی درک می‌کرد و آشنایی اجمالی نیز با شخصیت امام حسین(ع) و واقعه عاشورا داشت.

در این دیدار، درباره ابعاد معنوی، اجتماعی و تمدنی نهضت عاشورا، حضور میلیونی زائران در پیاده‌روی اربعین از پیروان ادیان الهی و آیین‌های گوناگون، و نیز فعالیت‌ها و آثار عاشوراپژوهان مسیحی از مذاهب کاتولیک، پروتستان و ارتدوکس، همچنین اندیشمندان هندو و میزان ارادت و اهتمام آنان به شخصیت حضرت سیدالشهدا(ع) سخن گفتم. این مطالب برای ایشان بسیار شگفت‌انگیز و تأمل‌برانگیز بود.

در ادامه، از وزیر ادیان واتیکان برای حضور در پیاده‌روی اربعین و نیز سفر به ایران دعوت کردم که ایشان در حضور سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران، رسماً آمادگی خود را برای بررسی و پیگیری این دعوت اعلام کرد.

در این دیدار، مجموعه‌ای از آثار علمی را که با دشواری فراوان همراه خود به واتیکان برده بودم، به وزیر ادیان و نیز مرکز مطالعات اسلامی واتیکان اهدا کردم. هرچند بسیاری از این آثار هنوز به زبان انگلیسی ترجمه نشده‌اند و لازم است هرچه سریع‌تر ترجمه‌ای دقیق و تخصصی از آن‌ها فراهم شود، اما تقدیم این آثار را گامی ضروری برای معرفی گفتمان عاشورا به مراکز علمی جهان می‌دانستم.

از جمله این آثار می‌توان به کتاب «امام حسین(ع)» اثر حضرت آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی(ره)، کتاب «امام حسین(ع)» اثر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی، ترجمه انگلیسی «خلاصه دانشنامه امام حسین(ع)» منتشرشده توسط دارالحدیث، کتاب «روایت حکایت‌ها و فرمایشات حضرت عیسی(ع) در قرآن و منابع روایی شیعه» تدوین و منتشرشده از سوی دارالحدیث، و نیز شماری از آثار بنیاد بین‌المللی عاشورا اشاره کرد.

به تصریح وزیر ادیان واتیکان، معاونان ایشان و مسئولان مرکز مطالعات اسلامی واتیکان، این نخستین هیأتی بود که به‌طور اختصاصی با هدف معرفی گفتمان عاشورا و اربعین و گفت‌وگو درباره ظرفیت‌های علمی و فرهنگی آن به واتیکان مراجعه و در این زمینه رایزنی کرده است.

امیدوارم با حمایت شخصیت‌های بزرگواری که پیش‌تر از محضرشان درخواست پشتیبانی کردم و نیز همه دلسوزان و علاقه‌مندان به تبیین معارف اهل‌بیت(ع)، این مسیر علمی و فرهنگی با قوت بیشتری ادامه یابد و زمینه معرفی هرچه شایسته‌تر فرهنگ عاشورا و اربعین به جهانیان فراهم شود. از همه بزرگوارانی که این سخنان را می‌شنوند یا می‌خوانند، صمیمانه تقاضا دارم از هیچ‌گونه حمایت علمی، فرهنگی و اجرایی در این مسیر دریغ نفرمایند.

...........................