به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر صابر ابو مریم، استاد دانشگاه کراچی پاکستان، در گفتوگو با خبرگزاری ابنا با اشاره به چالشهای موجود در مسیر تردد زائران پاکستانی اظهار کرد: با وجود علاقه گسترده مردم پاکستان به زیارت اماکن مقدس در ایران و عراق، هنوز نظامی دائمی و جامع برای ساماندهی این سفرها ایجاد نشده و مجموعهای از موانع زیرساختی، امنیتی و مدیریتی، روند تردد زائران را با دشواری مواجه کرده است.
چالشهای زیرساختی و امنیتی در مرزهای مشترک ایران و پاکستان
وی با بیان اینکه شرایط اقلیمی دشوار، فاصلههای طولانی و کمبود زیرساختهای اولیه در گذرگاههای مرزی تفتان و ریمدان از مهمترین مشکلات زائران است، افزود: در کنار این مسائل، ملاحظات امنیتی نیز طی سالهای گذشته موجب شده است حرکت زائران در قالب کاروانهای حفاظتی انجام شود؛ موضوعی که زمان سفر را بهطور قابل توجهی افزایش داده است.
ابو مریم همچنین کمبود هماهنگی میان دستگاههای مسئول را یکی دیگر از موانع موجود دانست و تصریح کرد: برای مدیریت مطلوب امور زائران، لازم است همکاری مستمر و سازمانیافته میان وزارت امور مذهبی، دولتهای ایالتی، نیروهای مرزبانی و سایر نهادهای ذیربط تقویت شود.
حل مشکلات زائران نیازمند همکاری سهجانبه است
استاد دانشگاه کراچی با تأکید بر اینکه حل مشکلات زائران صرفاً در اختیار دولت پاکستان نیست، اظهار داشت: موضوع تردد زمینی زائران، بهویژه در ایام اربعین، نیازمند هماهنگی و همکاری سهجانبه میان دولتهای پاکستان، ایران و عراق است و بدون چنین سازوکاری نمیتوان به راهحلی پایدار دست یافت.
وی با اشاره به مسئولیت دولت پاکستان در حمایت از حقوق مذهبی شهروندان خود خاطرنشان کرد: دولت بر اساس قانون اساسی موظف است زمینه بهرهمندی شهروندان از حقوق مذهبی آنان را فراهم کند و برای تحقق این هدف، برنامهریزی منسجم و اقدامات اجرایی ضروری است.
ضرورت تشکیل سازمان دائمی رفاه زائران اربعین حسینی
این استاد دانشگاه کراچی، تأسیس یک «سازمان دائمی رفاه زائران» را از مهمترین راهکارهای موجود دانست و گفت: این نهاد باید بهطور تخصصی مسئول رسیدگی به مشکلات زائران، تسهیل روند صدور ویزا، توسعه خدمات مرزی و هماهنگی میان دستگاههای مسئول باشد.
وی همچنین بر توسعه زیرساختهای مرزی تأکید کرد و افزود: ایجاد سالنهای مجهز امور مهاجرت، مراکز درمانی، هتلها، سامانههای حملونقل استاندارد و سایر خدمات مورد نیاز در گذرگاههای تفتان و ریمدان، میتواند بخش مهمی از مشکلات زائران را برطرف کند.
توسعه مسیرهای جایگزین برای کاهش هزینه و زمان سفر
ابو مریم با اشاره به ضرورت ایجاد گزینههای جدید برای سفر زائران، اظهار داشت: راهاندازی قطارهای تعاونی ارزانقیمت از کویته به زاهدان یا از کراچی به چابهار، در کنار راهاندازی خدمات کشتی مسافربری، میتواند جایگزین مناسبی برای سفرهای طولانی جادهای باشد و هزینههای سفر اقشار کمدرآمد و متوسط را کاهش دهد.
وی همچنین پیشنهاد کرد: ایران و پاکستان با همکاری یکدیگر سامانهای مشترک و دیجیتال برای ثبتنام زائران و صدور ویزا ایجاد کنند تا فرآیندهای اداری با سرعت بیشتری انجام شود و در مناسبتهایی مانند اربعین، از ازدحام و بینظمی در مرزها جلوگیری شود.
استاد دانشگاه کراچی تأکید کرد: اگر این پیشنهادها با روحیه خدمترسانی و همکاری مشترک اجرا شود، سفر میلیونها زائر پاکستانی میتواند به سفری ایمن، کمهزینه و آسان تبدیل شود؛ سفری که حق اساسی شهروندان پاکستان است.
نخبگان و علما؛ حلقه اتصال مردم و حاکمیت
وی در ادامه نقش علما، اندیشمندان، شخصیتهای مذهبی، نخبگان و رسانهها را در حل مشکلات زائران تعیینکننده دانست و گفت: تا زمانی که این مسئله به یک مطالبه عمومی تبدیل نشود، نمیتوان انتظار داشت که سیاستگذاران توجه ویژهای به آن داشته باشند.
استاد دانشگاه کراچی تأکید کرد: موضوع سفر زائران باید فراتر از یک مسئله صرفاً مذهبی، بهعنوان یکی از حقوق بنیادین شهروندان پاکستان و در چارچوب آزادی انجام مناسک دینی مطرح شود؛ زیرا در این صورت، اهمیت آن در سطح ملی نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار خواهد گرفت.
رسانهها باید مشکلات زائران را به یک مطالبه ملی تبدیل کنند
دکتر ابو مریم، استاد دانشگاه کراچی، با اشاره به نقش نخبگان و رسانهها در پیگیری مطالبات زائران اظهار کرد: شکلگیری آگاهی عمومی، مهمترین پیشنیاز حل مشکلات زائران است؛ زیرا تا زمانی که این موضوع به یک مطالبه عمومی تبدیل نشود، نهادهای سیاستگذار نیز توجه لازم را به آن نخواهند داشت.
وی افزود: علما، اندیشمندان، شخصیتهای مذهبی، فعالان اجتماعی و نخبگان باید سفر زائران اربعین را صرفاً یک آیین مذهبی تلقی نکنند، بلکه آن را در چارچوب حقوق بنیادین شهروندان، از جمله آزادی انجام مناسک دینی و برخورداری از امکانات مناسب سفر، مطرح کنند.
لزوم مطالبهگری نخبگان بر پایه قانون اساسی
استاد دانشگاه کراچی با اشاره به قانون اساسی پاکستان تصریح کرد: دولت بر اساس قانون اساسی موظف است از حقوق مذهبی همه شهروندان حمایت کرده و زمینه انجام آزادانه مناسک دینی آنان را فراهم کند؛ از اینرو تأمین زیرساختها و تسهیلات مورد نیاز زائران نیز در چارچوب همین مسئولیت قرار میگیرد.
وی نقش نویسندگان، اصحاب رسانه و فعالان فضای مجازی را نیز مهم ارزیابی کرد و گفت: رسانهها میتوانند با تولید برنامههای گفتوگومحور، انتشار گزارشهای میدانی، یادداشتهای تحلیلی و اجرای کارزارهای رسانهای، مشکلات واقعی زائران در مرزهای تفتان و ریمدان، بهویژه کمبود آب آشامیدنی، سایهبان، خدمات درمانی و سرویسهای بهداشتی را به مسئولان منتقل کنند.
علما؛ حلقه ارتباط میان مردم و دولت
ابو مریم با تأکید بر نقش وحدتآفرین علما و رهبران اجتماعی اظهار داشت: علمای مذاهب مختلف و شخصیتهای اجتماعی میتوانند با ایجاد یک بستر مشترک، دیدگاهها و پیشنهادهای خود را در نشست با مسئولان دولت، وزارت امور خارجه، وزارت امور مذهبی و نهادهای امنیتی پاکستان مطرح کنند.
وی افزود: وظیفه نخبگان دینی و علمی آن است که از یک سو فرهنگ نظم، قانونمداری و رعایت مقررات را در میان زائران تقویت کنند و از سوی دیگر، دولت را نسبت به مسئولیت قانونی خود در تأمین امکانات سفر زائران متوجه سازند.
این استاد دانشگاه کراچی ابراز امیدواری کرد: با شکلگیری یک مطالبه عمومی، مثبت و مسالمتآمیز، زمینه حل پایدار مشکلات زائران فراهم شود و تصمیمگیران نیز ناگزیر به توجه بیشتر به این مطالبه شوند.
امنیت و زیرساخت؛ دو پیشنیاز توسعه سفرهای زیارتی
وی در ادامه، امنیت و توسعه زیرساختها را مهمترین پیشنیاز گسترش سفرهای زیارتی میان ایران و پاکستان دانست و اظهار کرد: با وجود حدود ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک میان دو کشور، چالشهای امنیتی و کمبود امکانات موجب شده است ظرفیت مسیرهای زمینی، ریلی و دریایی بهطور کامل مورد استفاده قرار نگیرد.
ابو مریم با اشاره به شرایط جغرافیایی مناطق مرزی بلوچستان و سیستان و بلوچستان گفت: فعالیت گروههای تروریستی و سازمانهای غیرقانونی، تهدیدی جدی برای امنیت مسیرهای زائران محسوب میشود و به همین دلیل، تردد کاروانها همچنان تحت تدابیر سختگیرانه امنیتی انجام میشود.
ضرورت همکاری امنیتی مشترک ایران و پاکستان
وی حضور شبکههای قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان و قاچاق سوخت در مناطق مرزی را از دیگر چالشهای موجود برشمرد و افزود: بخش قابل توجهی از ظرفیت نیروهای امنیتی دو کشور صرف مقابله با این جرائم میشود و همین مسئله بر روند خدماترسانی به زائران تأثیر گذاشته است.
استاد دانشگاه کراچی با تأکید بر ضرورت همکاریهای مشترک امنیتی میان تهران و اسلامآباد پیشنهاد کرد: نیروهای مسلح و نهادهای امنیتی دو کشور میتوانند با تشکیل یک سازوکار مشترک برای حفاظت از مسیرهای زائران، بهویژه بزرگراه N-40 و مسیر ریلی، و بهرهگیری از فناوریهایی مانند پهپادها و سامانههای ماهوارهای، امنیت این مسیرها را ارتقا دهند.
وی معتقد است؛ در صورت تحقق چنین همکاریهایی، نیاز به حرکت کاروانی زائران کاهش یافته و مدت زمان سفر نیز به شکل قابل توجهی کوتاه خواهد شد.
نوسازی مسیرهای ریلی و دریایی؛ لازمه تسهیل سفر زائران
دکتر صابر ابو مریم با اشاره به ظرفیتهای حملونقل میان ایران و پاکستان اظهار کرد: بخش عمدهای از مرز مشترک دو کشور حصارکشی شده و اکنون ضروری است گذرگاههای قانونی و امن، از جمله ریمدان و پیشین، بهصورت کامل فعال شوند تا فشار تردد از مرز تفتان کاهش یابد.
وی با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساختهای حملونقل افزود: خط آهن ایران و پاکستان نیازمند نوسازی است و همزمان باید توان پلیس راهآهن برای تأمین امنیت این مسیر افزایش یابد. همچنین راهاندازی مسیر دریایی کراچی ـ چابهار میتواند به دلیل امنیت بیشتر نسبت به مسیر زمینی، گزینه مناسبی برای انتقال زائران باشد.
این استاد دانشگاه کراچی همچنین بر اجرای نظام ثبتنام دیجیتال و احراز هویت بیومتریک زائران پیش از آغاز سفر تأکید کرد و گفت: انجام این فرآیندها پیش از ورود به مرزها، ضمن تسهیل کنترلهای امنیتی، از اتلاف وقت زائران در ایستهای بازرسی جلوگیری خواهد کرد.
راهاندازی قطار و کشتی مسافربری نیازمند سرمایهگذاری مشترک است
وی درباره امکان راهاندازی قطار ویژه و مسیر دریایی ویژه زائران تصریح کرد: اجرای این طرحها در بلندمدت کاملاً امکانپذیر است، اما تحقق آن مستلزم فراهم شدن الزامات فنی، اقتصادی و اجرایی است.
استاد دانشگاه کراچی با بیان اینکه مسیر دریایی نسبت به سفر جادهای از امنیت بیشتری برخوردار است، افزود: برای عملیاتی شدن این طرح، لازم است دو کشور با ارائه یارانه، هزینه بلیت کشتیهای مسافربری را کاهش دهند، مقررات بیمهای را تسهیل کنند و پایانههای اختصاصی گمرکی و مهاجرتی برای زائران در بنادر کراچی و چابهار ایجاد شود.
وی همچنین قطار را اقتصادیترین شیوه حملونقل برای اقشار متوسط و کمدرآمد توصیف کرد و گفت: بازسازی کامل خط آهن کویته ـ تفتان، افزایش سرعت این مسیر و ایجاد سامانه مشترک نظارت امنیتی میان پلیس راهآهن و نهادهای امنیتی، از پیشنیازهای اجرای این طرح است.
ابو مریم تأکید کرد: تحقق این پروژهها مستلزم فعالیت مستمر کارگروه مشترک ایران و پاکستان و سرمایهگذاری مشترک دولتها با مشارکت بخش خصوصی خواهد بود.
رسانهها میتوانند مطالبه تسهیل سفر زائران را تقویت کنند
دکتر ابو مریم نقش رسانههای ایران، پاکستان و عراق را در حل مشکلات زائران مهم ارزیابی کرد و گفت: رسانههای سه کشور باید فراتر از انعکاس اخبار روزمره، مسائل و مشکلات زائران را بهعنوان یک حق انسانی و قانونی پیگیری کنند تا موضوع توسعه زیرساختها و تسهیل خدماترسانی در اولویت سیاستگذاران قرار گیرد.
وی افزود: تولید مستندهای مشترک، پوشش زنده مراسم اربعین و اجرای کارزارهای رسانهای در شبکههای اجتماعی میتواند ابعاد فرهنگی، تمدنی و معنوی بزرگترین اجتماع مسالمتآمیز جهان را به افکار عمومی معرفی کرده و زمینه حمایت بیشتر مردم و مسئولان از زائران را فراهم کند.
ائتلاف سهجانبه؛ راهکار رفع مشکلات زائران
دکتر ابو مریم، اراده سیاسی دولتهای ایران، پاکستان و عراق را عامل اصلی حل مشکلات زائران دانست و اظهار کرد: در صورت شکلگیری یک همکاری سهجانبه، بخش قابل توجهی از مشکلات موجود در مدتزمان کوتاهی قابل حل خواهد بود.
استاد دانشگاه کراچی پیشنهاد کرد: سه کشور با ایجاد یک درگاه مشترک الکترونیکی، فرآیند صدور ویزای ترانزیت ایران و ویزای ورود به عراق را بهصورت کاملاً دیجیتالی انجام دهند تا زائران پیش از خروج از پاکستان، مجوزهای لازم را در کوتاهترین زمان دریافت کنند.
وی همچنین بر بهرهگیری از فناوریهای نوین، گشتهای مشترک و پهپادها برای تأمین امنیت مسیرهای زمینی تأکید کرد و گفت: با ارتقای امنیت، امکان حذف تدریجی سیستم کاروانی و کاهش چشمگیر زمان سفر زائران فراهم خواهد شد.
دکتر ابو مریم راهاندازی در پایان، پروازهای ارزانقیمت ویژه، قطارهای تعاونی، افزایش مراکز درمانی موقت و توسعه باجههای کنترل گذرنامه در مرزها را از دیگر اقدامات ضروری برشمرد و تصریح کرد: اگر ایران، پاکستان و عراق با اراده سیاسی و همکاری عملی وارد میدان شوند، میلیونها زائر میتوانند از سفری ارزان، ایمن و باکرامت بهرهمند شوند؛ سفری که حق مسلم آنان است.
..........................
پایان پیام
نظر شما