به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ همزمان با نزدیک شدن به مناسبتهای مذهبی از جمله اربعین حسینی، بخشنامههای جدید دولت بحرین درباره نحوه برگزاری مراسم عزاداری، بار دیگر بحث درباره مرز میان «تنظیم» و «تضییق» آزادیهای دینی را در این کشور زنده کرده است.
محدود کردن مراسم به حسینیهها، ممنوعیت استفاده از بلندگوهای بیرونی و تعیین زمان پایان برنامهها، از جمله اقداماتی است که واکنشهای گستردهای را در میان فعالان و ناظران برانگیخته است.
اگرچه دولتها حق دارند برای حفظ نظم عمومی، قوانین و ضوابطی را برای برگزاری تجمعات وضع کنند، اما منتقدان معتقدند زمانی که این مقررات به گونهای اعمال شود که ماهیت و کارکرد شعائر مذهبی را تحت تأثیر قرار دهد، دیگر نمیتوان آن را صرفاً اقدامی اداری یا انتظامی دانست.
از نگاه آنان، تصمیمات باید بر پایه شناخت جایگاه تاریخی و اجتماعی این آیینها اتخاذ شود، نه اینکه شعائر دینی ناگزیر به تطبیق با تصمیمات مقطعی باشند.
آیینهای عزاداری و دستههای حسینی در بحرین، سابقهای بیش از یک قرن دارند و بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی این کشور به شمار میروند.
این مراسم در طول دههها، تحولات سیاسی و اجتماعی مختلف را پشت سر گذاشته و همواره جایگاه خود را در زندگی عمومی مردم حفظ کردهاند. به همین دلیل، بسیاری معتقدند که نمیتوان چنین میراث ریشهداری را صرفاً با بخشنامههای فصلی تعریف یا محدود کرد.
تجربه تاریخی بحرین نیز نشان میدهد که هرگاه فشارها بر شعائر مذهبی افزایش یافته، پیوند جامعه شیعه با این آیینها عمیقتر شده است.
به باور تحلیلگران، هویت دینی با محدودیتهای اداری تضعیف نمیشود، بلکه در بسیاری از موارد، این فشارها به تقویت انسجام اجتماعی و پایبندی بیشتر مردم به شعائر مذهبی انجامیده است.
از همین رو، کارشناسان تأکید میکنند که مسئله کنونی تنها به زمان برگزاری مراسم یا استفاده از بلندگوها محدود نیست، بلکه به نوع نگاه حاکمیت به رابطه دولت و جامعه بازمیگردد؛ اینکه آیا شعائر مذهبی به عنوان بخشی از هویت عمومی جامعه مورد حمایت قرار میگیرند یا به عنوان موضوعی صرفاً اداری با آنها برخورد میشود.
این در حالی است که قانون اساسی بحرین، آزادی برگزاری مراسم و اجتماعات دینی را در چارچوب عرف و سنتهای رایج کشور به رسمیت شناخته و اسناد بینالمللی نیز بر ضرورت تسهیل، نه دشوارتر کردن، اعمال حقوق و آزادیهای دینی تأکید دارند.
از این منظر، معیار اصلی در ارزیابی مقررات، میزان کمک آنها به تحقق این حقوق است، نه صرف اعمال محدودیت.
در چنین شرایطی، ناظران معتقدند تکرار محدودیتها در هر موسم مذهبی، بدون بازنگری در شیوه مدیریت این پرونده، بیش از هر چیز به اعتماد عمومی آسیب میزند.
با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که جامعه شیعه بحرین، باوجود فشارها و محدودیتها، همچنان بر حفظ شعائر و هویت مذهبی خود اصرار دارد و اجازه نداده است که این آیینهای ریشهدار از متن زندگی اجتماعی این کشور حذف شوند.
همزمان با این محدودیتها، موضوع جلوگیری از سفر شهروندان بحرینی به عراق برای شرکت در مراسم اربعین حسینی نیز به یکی از مهمترین محورهای اعتراضات تبدیل شده است. با وجود نزدیک شدن موسم اربعین، همچنان محدودیتهای سختگیرانه برای سفر زائران بحرینی به عتبات عالیات پابرجاست و هزاران نفر از عاشقان اهلبیت(ع) از حضور در این آیین بزرگ محروم ماندهاند.
بسیاری از فعالان دینی این اقدام را صرفاً یک تصمیم اجرایی نمیدانند، بلکه آن را بخشی از سیاست محدودسازی شعائر مذهبی و کاهش حضور مردمی در مناسبتهای دینی ارزیابی میکنند.
چهره های شاخص معتقدند اربعین برای شیعیان بحرین تنها یک سفر زیارتی نیست، بلکه جلوهای از هویت دینی، پیوند اعتقادی و مشارکت در یکی از بزرگترین اجتماعات مذهبی جهان به شمار میرود.
در عین حال، این محدودیتها در شرایطی اعمال میشود که مقامات بحرینی سالهاست با بازداشت روحانیان، خطیبان، فعالان مذهبی و زندانیان عقیدتی، فضای فعالیتهای دینی و اجتماعی شیعیان را محدود کردهاند.
بسیاری از شخصیتهای برجسته مذهبی و سیاسی همچنان در زندان به سر میبرند یا با محدودیتهای گسترده روبهرو هستند؛ موضوعی که نشاندهنده تداوم رویکرد امنیتی آلخلیفه در قبال مطالبات مذهبی و مدنی شیعیان و تلاش برای کنترل نهادهای دینی و شعائر مذهبی این کشور است.
با این حال، واکنشهای مردمی، برگزاری مراسم عزاداری در داخل بحرین و ابراز گسترده دلبستگی به امام حسین(ع) در فضای عمومی و مجازی نشان میدهد این سیاستها نتوانسته از پایبندی جامعه شیعی بحرین به شعائر مذهبی و فرهنگ عاشورا بکاهد.
.........
پایان پیام
نظر شما