امام حسین(ع) در شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید؛ بخش سوم: وقایع بعد از کربلا

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: در بخش اول این نوشته، روایات امام حسین(ع) در دوران پیش از امامت، همچنین روایات مرتبط با پیشگویی وقایع کربلا از زبان امیرالمؤمنین(ع) بیان شد. ابن‌ابی‌الحدید در این شرح، نکات تاریخی مختلفی را درباره وقایع پس از کربلا بیان کرده است. این نقل‌های تاریخی، نیازمند بررسی استنادی و صحت‌سنجی‌های علمی است و گزارش آن‌ها می‌تواند زمینه مناسبی برای این بررسی‌ها فراهم سازد.

یکی از مشهورترین سخنان امام حسین(ع) در روز عاشورا، عبارت «اَلَا وَ إِنَّ الدَّعِیَّ ابْنَ الدَّعِیِّ قَدْ تَرَکَنِی بَیْنَ السِّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَ هَیْهَاتَ لَهُ ذَلِک مِنِّی هَیْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ» است. ابن‌ابی‌الحدید در جلد سوم شرح نهج‌البلاغه خود، با نقل این عبارت، این سخنان را شبیه سخنان امام علی(ع) در خطبه ۳۴ نهج‌البلاغه می‌داند. منابع فراوانی از عالمان شیعه نیز این روایت را از امام حسین(ع) نقل کرده‌اند که در میان آن‌ها می‌توان به «تحف العقول» تألیف ابن‌شعبه، «الاحتجاج» تألیف طبرسی و «لهوف» تألیف ابن‌طاووس اشاره کرد.

در جلد دهم این شرح نیز واقعه تاریخی زدن چوب خیزران به دهان مبارک امام حسین(ع) توسط عبیدالله بن زیاد و اعتراض «زید بن ارقم»، صحابه مشهور رسول خدا(ص)، به این عمل بیان شده است. اگرچه این حادثه شوم در کتاب‌های مختلف تاریخی، مانند «امالی» شیخ طوسی، بیان شده است، اما عبارات استفاده‌شده در شرح ابن‌ابی‌الحدید با این منابع متفاوت بوده و نشانگر آن است که وی این فاجعه را از منابع دیگری نقل کرده است که هم‌اکنون در دسترس ما نیست.

نقل اشعار کفرآمیز یزید هنگام بازی با سر مبارک امام حسین(ع) در جلد ۱۴، اهانت مروان بن حکم به سر مبارک در مدینه و اشاره وی به انتقام کشته‌های بدر هنگام بازی با سر مبارک در جلد چهارم، تفاخر سران قبیله «اَود» به نذر زنان این قبیله برای کشتن امام حسین(ع) و توهین به خانواده ایشان در زمان حجاج بن یوسف در جلد چهارم، تنها بخشی از حوادث مرتبط با پس از فاجعه کربلا است که در شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابی‌الحدید نقل شده است.

در این شرح، روایت‌های فراوانی نیز درباره جایگاه امام حسین(ع) بیان شده است. به‌عنوان نمونه، در جلد دوم، عبارت تجلیل‌آمیز عمر بن خطاب خطاب به امام حسین(ع) با عبارت «هَلْ أَنْبَتَ الشَّعْرَ عَلَی الرَّأْسِ غَیْرُکُمْ» و در جلد بیستم، توصیه معاویه به یزید برای احقاق حق و ادای احترام به امام حسین(ع) بیان شده است. همچنین در جلد ۱۶ این روایت در بیان عظمت امام حسن(ع) و امام حسین(ع) آمده است که رسول خدا(ص) فرمود: «أمّا الحسنُ فلَهُ هَیْبَتی و سُؤْدَدی، و أمّا الحسینُ فلَهُ جُرْأَتی و جُودی». «هیبت و آقایی خود را به حسن دادم و دلیری و بخشندگی خود را به حسین».

سید علی‌اصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا

___

پایان پیام