اربعین؛ معجزه اتصال قلب‌ها در عصر یخبندانِ عاطفه‌های مدرن

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: حجت الاسلام و المسلمین محمد حسین امین، نویسنده و پژوهشگر دینی، در نوشتاری اختصاصی برای ابنا، به تبیین ابعاد شگرف حماسه اربعین پرداخته و آن را فراتر از یک رویداد تقویمی، به عنوان زیربنای یک تمدن نوین مبتنی بر محبت معرفی کرده است. تمدنی که در آن، انسانِ خسته از سردیِ جهان مدرن، گرمای بی‌بدیل عشق حسینی را با تمام وجود تجربه می‌کند و در سایه‌سار این مهر بی‌کران، حیاتی دوباره می‌یابد.

معماریِ قلبیِ یک تمدن؛ وقتی محبت قانون می‌شود

در دنیای امروز که تمدن‌ها بر پایه رقابت‌های بی‌رحمانه، منفعت‌طلبی‌های شخصی و خط‌کشی‌های خشک مادی بنا شده‌اند، ناگهان در گوشه‌ای از این کره خاکی، تمدنی رخ می‌نماید که تمام معادلات بشری را به چالش می‌کشد. در جاده‌ای که نجف اشرف را به کربلای معلی پیوند می‌دهد، خشتِ اولِ این تمدن نوین، نه با زور بازو و انباشت سرمایه، بلکه با گوهری ناب به نام «محبت» گذاشته شده است. اینجا، مهربانی یک توصیه اخلاقیِ ساده و حاشیه‌ای نیست، بلکه قانون اساسیِ نانوشته‌ای است که همه، از کودک خردسال تا پیرمرد سالخورده، خود را ملزم به اجرای دقیق و عاشقانه آن می‌دانند.

این محبتِ شگرف و خیره‌کننده، ریشه در یک پیوند آسمانی دارد؛ پیوندی که میان قلب‌های بی‌قرار زائران و خورشید بی‌غروب کربلا برقرار شده است. امام صادق (علیه‌السلام) در روایتی زیبا و دلنشین، به این حقیقت عمیق اشاره می‌کنند که خداوند، محبت سیدالشهدا را به عنوان یک ودیعه الهی در دل‌های مؤمنان قرار داده است: «مَنْ أَرَادَ اللَّهُ بِهِ الْخَیْرَ قَذَفَ فِی قَلْبِهِ حُبَّ الْحُسَیْنِ وَ حُبَّ زِیَارَتِهِ» [۱]. همین محبت و جاذبه خدادادی است که در ایام اربعین، چونان چشمه‌ای جوشان سر باز می‌کند و سیلابی از ایثار، گذشت و فداکاری را به راه می‌اندازد که هیچ سدی از غرور و منیت نمی‌تواند در برابر موج عظیم آن مقاومت کند.

در این تمدنِ بی‌نظیر که مبتنی بر محبت است، واژه‌ای به نام «بیگانه» معنای خود را به طور کامل از دست می‌دهد. زائرانی که از ده‌ها کشور مختلف با زبان‌ها، رنگ‌ها، نژادها و فرهنگ‌های گوناگون در این مسیر قدم می‌گذارند، به محض ورود به این حریم امن، به اعضای یک خانواده بزرگ و یکپارچه تبدیل می‌شوند. میزبان عراقی، تمام دار و ندارش را با شوقی وصف‌ناپذیر و چشمانی اشک‌بار به پای مهمانی می‌ریزد که شاید حتی نامش را هم نداند، اما او را به چشم یک برادر خونی و یک پاره‌تن می‌نگرد. این صحنه‌ها، همان تجلی عینی و عملیِ اخوت ایمانی است که اسلام از روز نخست، همواره نوید تحقق آن را به بشریت داده است.

اربعین؛ پیش‌نمایشی از مدینه فاضله مهدوی

اگر بخواهیم تصویری ملموس، زنده و قابل درک از جامعه آرمانی در عصر ظهور امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه) ارائه دهیم، بی‌شک بی‌نقص‌ترین و زیباترین قاب، همین حماسه عظیم اربعین است. جامعه‌ای که در آن، حرص، طمع و کینه‌توزی جای خود را به سخاوت، بخشش و همدلی داده و رقابت برای انباشت ثروت، جایش را به سبقت گرفتن در خدمت‌رسانی بی‌منت بخشیده است. در این تمدن کوتاه اما بی‌نهایت عمیقِ چند روزه، انسان‌ها طعم شیرینِ زندگی در سایه ولایت الهی را با تمام سلول‌های خود می‌چشند و به آرامشی دست می‌یابند که قرن‌هاست در پیچ و خمِ تمدن‌های سرد مادی به دنبال آن سرگردان بوده‌اند.

قرآن کریم، مؤمنان واقعی و رهروان صراط مستقیم را با ویژگی بارز «محبت و مهربانی با یکدیگر» توصیف می‌کند و با کلامی نورانی می‌فرماید: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» [۲]. جاده اربعین، تبلور بی‌نظیر و تفسیر مجسمِ همین «رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» است. در این مسیر بهشتی، هرکس تلاش می‌کند تا باری از دوش دیگری بردارد، دردی را از پای زائری تسکین دهد و لبخندی از سرِ آسودگی بر لبان برادر دینی‌اش بنشاند. این حجم بی‌سابقه از عطوفت، نشان می‌دهد که اگر محور اجتماع، حجتِ حیّ خدا و عشق به او باشد، ظرفیت انسان برای مهربانی تا چه حد می‌تواند شگفت‌انگیز جلوه کند.

در نهایت، باید با قاطعیت گفت که اربعین، تنها یک خاطره شیرین در آلبوم تقویم سالانه یا یک مناسک خشکِ مذهبی نیست، بلکه یک «کلاس انسان‌سازی» و یک «کارگاه تمدن‌سازی» تمام‌عیار است. زائرِ خسته از هیاهو و خشونتِ دنیای متجدد، وقتی در هوای این مسیر تنفس می‌کند، جانش با اکسیر محبت حسینی صیقل می‌خورد. او درمی‌یابد که راه نجاتِ بشریت از گرداب تنهایی، بازگشت به زیر خیمه پرمهر ثارالله است؛ همان‌گونه که در زیارت عاشورا می‌خوانیم: «إِنِّی سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَکُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَکُمْ» [۳]. این صلح و صفایِ درونی، پایه‌های تمدنی را استوار می‌سازد که با ظهور منجی موعود، جهان را پر از عدل، داد و محبت خواهد کرد.

منابع و پی‌نوشت‌ها:

[۱] ابن قولویه قمی، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، ص ۱۴۲. (ترجمه: هر کس که خداوند خیر او را بخواهد، محبت حسین (ع) و محبت زیارت او را در دلش می‌اندازد.)

[۲] قرآن کریم، سوره فتح، آیه ۲۹. (ترجمه: محمد (ص) پیامبر خداست؛ و کسانی که با او هستند، بر کافران سختگیر و در میان خودشان با یکدیگر مهربانند.)

[۳] شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ص ۷۷۴. (ترجمه: همانا من در صلح و صفایم با هر کس که با شما در صلح است، و در جنگ و ستیزم با هر کس که با شما در جنگ است.)