به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در یک کارگاه کوچک نجاری در یکی از محلههای شهر کابل پایتخت افغانستان، «حاجی مهربان» منتظر بازگشت برق است تا ارهها و دستگاههایی را که برای ساخت مبلمان به آنها وابسته است، روشن کند. هر ساعتی که برق قطع میشود به معنای تأخیر در تکمیل سفارشهای مشتریان، از دست رفتن بخشی از روز کاری و ناچار شدن او به جستوجوی گزینههای جایگزین و پرهزینهتر است.
حاجی مهربان به پایگاه خبری «الجزیره نت» میگوید که قطعی برق اکنون ریتم کار روزانه او را تعیین میکند و استفاده از ژنراتورهای شخصی، به دلیل افزایش قیمت سوخت، هزینههای تولید را بالا میبرد، در حالی که با توجه به کاهش قدرت خرید مشتریان، افزایش قیمت محصولات برای او دشوار است.
مشکل حاجی مهربان یک مورد فردی نیست. هزاران صاحب کارگاه و فروشگاه در شهر کابل با همین مشکل روبهرو هستند. زیرا بحران برق به بار اضافی بر دوش کسبوکارهای کوچک تبدیل شده است. کسبوکارهایی که در میان افزایش هزینههای عملیاتی و کاهش توان تولید، تلاش میکنند به فعالیت خود ادامه دهند.
کارگاهها و فروشگاهها زیر فشار قطعی برق
بحران برق در شهر کابل تنها به خانهها محدود نمیشود، بلکه صاحبان فروشگاهها و کارگاههای فنی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. کسانی که برای راهاندازی فعالیتهای روزمره خود به برق وابستهاند.
صاحبان کسبوکار میگویند ساعتهای طولانی قطعی برق فعالیت آنها را مختل کرده و در برخی مناطق به حدود ۱۵ ساعت در روز میرسد. مسئلهای که آنها را ناچار میکند با وجود افزایش قیمت سوخت و هزینههای عملیاتی از ژنراتورهای برق شخصی استفاده کنند.
قطعی برق برای ساعتهای طولانی باعث توقف دستگاهها، تأخیر در تکمیل سفارشها و کاهش ساعات کاری میشود. موضوعی که بر درآمد صاحبان کسبوکارهای کوچک شهر کابل و توانایی آنها برای ادامه فعالیت تأثیر میگذارد.
حاجی مهربان میگوید قطعی برق به بزرگترین مانع در برابر فعالیت روزانه او تبدیل شده است. او توضیح میدهد که بیشتر دستگاههایی که برای برش چوب و آمادهسازی مبلمان استفاده میکند، به برق وابستهاند و توقف آنها برای ساعتهای طولانی به معنای از دست رفتن زمان تولیدی است که قابل جبران نیست.
او اضافه میکند که مشتریان از او میخواهند سفارشهایشان را در موعدهای مشخص تحویل دهد، اما قطعیهای مکرر گاهی او را از پایبندی به زمانبندیها ناتوان میکند. استفاده از ژنراتور شخصی به او کمک میکند کار را ادامه دهد، اما به دلیل افزایش قیمت سوخت، هزینههای جدیدی را به همراه دارد. آن هم در شرایطی که افزایش قیمت محصولات به دلیل ترس از دست دادن مشتریان دشوار است.
حاجی مهربان اشاره میکند که صاحبان کارگاههای کوچک بیشترین آسیب را از این بحران میبینند، زیرا توان مالی لازم برای سرمایهگذاری در راهکارهای جایگزین انرژی را ندارند و همین مسئله باعث شده ادامه فعالیت آنها به ساعات دسترسی به برق وابسته باشد.
در همین حال، «محمد سلیم» صاحب یک فروشگاه مواد غذایی در شهر کابل به پایگاه خبری الجزیره نت میگوید مشکل برق هر روز بر تجارت او تأثیر میگذارد، زیرا بخش بزرگی از فعالیتش به یخچالها و فریزرها برای نگهداری محصولات وابسته است.
او توضیح میدهد که قطعیهای طولانی او را مجبور میکند برای حفظ فعالیت فروشگاه، ژنراتور شخصی روشن کند، اما هزینه سوخت به بار اضافی برای صاحبان فروشگاههای کوچک تبدیل شده است.
او اضافه میکند که برخی تاجران ناچارند ساعات کاری خود را کاهش دهند یا به دلیل دشواری حفظ محصولات در شرایط قطعی برق، متحمل زیان شوند.
محمد سلیم تأکید میکند که بحران برق دیگر صرفاً یک مزاحمت برای ساکنان شهر کابل نیست، بلکه به عاملی تبدیل شده که بر درآمد خانوادههای وابسته به کسبوکارهای کوچک تأثیر میگذارد. او خواستار بهبود ثبات تأمین برق است تا صاحبان کسبوکار بتوانند فعالیتهای خود را به شکل عادی برنامهریزی کنند.
بحران انرژی وابسته به واردات
بحران برق در شهر کابل از چالشی عمیقتر در بخش انرژی افغانستان پرده برمیدارد. زیرا این کشور همچنان تا حد زیادی به برق وارداتی از کشورهای همسایه وابسته است، در حالی که تولید داخلی برق افغانستان در مقایسه با حجم تقاضا محدود باقی مانده است.
برآوردهای بخش انرژی نشان میدهد تولید داخلی برق افغانستان همچنان کمتر از نیازهای واقعی است و این کشور بخش بزرگی از برق مورد نیاز خود را از کشورهای همسایه از جمله ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ایران وارد میکند.
افغانستان صدها مگاوات برق از کشورهای همسایه وارد میکند و میزان آن بسته به فصل، حجم تقاضا و توافقهای امضاشده با کشورهای صادرکننده متفاوت است. این وابستگی گسترده به واردات باعث شده ثبات عرضه برق به ظرفیت خطوط انتقال و تداوم توافقها با کشورهای تأمینکننده انرژی وابسته باشد.
کشورهای آسیای مرکزی بهویژه ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان از مهمترین منابع برق افغانستان محسوب میشوند. در حالی که حکومت طالبان تلاش میکند تولید داخلی را افزایش داده و وابستگی به واردات را کاهش دهد.
در شهر کابل پایتخت افغانستان، بحران کمبود عرضه برق بر ساعات تأمین برق تأثیر گذاشته است. ساکنان برخی محلههای این شهر از کاهش دسترسی به برق به کمتر از ۸ ساعت در روز شکایت دارند، در حالی که برخی مناطق تنها برای مدت محدودی، بین ۳ تا ۵ ساعت در روز، برق دریافت میکنند.
کاهش ساعات تأمین برق بهطور مستقیم بر صاحبان کارگاهها و فروشگاهها در پایتخت افغانستان، تأثیر میگذارد و بسیاری از آنها را مجبور میکند برای جلوگیری از توقف فعالیت اقتصادی، ساعات کاری خود را تغییر دهند یا به ژنراتورهای شخصی متکی شوند.
چرا قطعی برق ادامه دارد؟
بحران برق در افغانستان نتیجه مجموعهای از عوامل درهمتنیده است که مهمترین آنها محدودیت تولید داخلی، وابستگی شدید به برق وارداتی و همچنین چالشهای موجود در شبکه انتقال و توزیع است.
شرکت برق افغانستان «برشنا»، میگوید که دلیل اصلی قطعیهای کنونی، شکاف بزرگ میان میزان تقاضا و عرضه موجود بهویژه با افزایش مصرف در فصل تابستان به دلیل استفاده از وسایل سرمایشی و افزایش مصرف در زمستان به دلیل وسایل گرمایشی است.
«محمد صدیق حقبرست» سخنگوی شرکت برق افغانستان به پایگاه خبری الجزیره نت میگوید که شبکه برق در حال حاضر حدود ۷۵۰ مگاوات برق تأمین میکند، در حالی که افغانستان برای پاسخگویی به نیازهای جمعیت و بخش اقتصادی به حدود ۴ هزار مگاوات برق نیاز دارد.
حقبرست توضیح میدهد که این اختلاف میان تقاضا و عرضه، شرکت را مجبور میکند در برخی مناطق روند توزیع برق را مدیریت کند و افزایش مصرف فصلی، فشار بیشتری بر شبکه وارد میکند.
او اضافه میکند که افغانستان به ترکیبی از تولید داخلی و برق وارداتی از کشورهای همسایه متکی است و شرکت برای بهبود شبکههای انتقال و توزیع و رفع مشکلات فنی مؤثر بر ثبات عرضه برق تلاش میکند.
سخنگوی «برشنا» اشاره میکند که برخی خطوط انتقال و ترانسفورماتورهای قدیمی برق، بهویژه در مناطق پرجمعیت، نیازمند بهروزرسانی و جایگزینی هستند تا خرابیها کاهش یابد و ساعات تأمین برق بهبود پیدا کند.
به گفته حقبرست، ۱۷ پروژه در بخش انرژی افغانستان در حال اجراست که انتظار میرود طی سالهای آینده حدود ۱۸۲۰ مگاوات به شبکه برق این کشور اضافه کند. اقدامی که به کاهش کسری و بهبود ثبات عرضه کمک خواهد کرد.
از سوی دیگر، «صبور سلطانی» کارشناس بخش انرژی به پایگاه خبری الجزیره نت میگوید که بحران برق در افغانستان تنها به کمبود تولید مربوط نیست، بلکه با ضعف زیرساخت شبکههای انتقال و توزیع و وابستگی طولانیمدت به برق وارداتی نیز ارتباط دارد.
سلطانی میگوید افزایش تولید داخلی گامی اساسی برای حل بحران است، اما تأثیر پروژههای جدید بهسرعت نمایان نخواهد شد، زیرا ساخت نیروگاهها و توسعه خطوط انتقال به سرمایهگذاریهای بزرگ و زمان طولانی نیاز دارد.
او اضافه میکند که حل بحران برق مستلزم حرکت همزمان در چند مسیر از جمله افزایش منابع تولید، بهروزرسانی شبکههای انتقال و توزیع و متنوعسازی منابع انرژی برای کاهش وابستگی به واردات، است.
بخش خصوصی افغانستان هزینه بحران را میپردازد
بحران برق در افغانستان دیگر مشکلی خدماتی نیست که تنها خانهها و مناطق مسکونی را تحت تأثیر قرار دهد، بلکه به چالشی اقتصادی تبدیل شده که مستقیماً بر کارخانهها، کارگاهها و فروشگاههایی تأثیر میگذارد که برای فعالیت روزانه خود به برق وابستهاند.
صاحبان کسبوکار در شهر کابل میگویند که قطعیهای مکرر باعث توقف دستگاهها، تأخیر در تکمیل سفارشها و افزایش هزینههای عملیاتی میشود. بهویژه آنکه برای جلوگیری از توقف کامل فعالیت، مجبور به استفاده از ژنراتورهای سوختی هستند.
«خان جان الکوزی» عضو اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان به پایگاه خبری الجزیره نت میگوید که بحران برق به یکی از مهمترین موانع پیش روی بخش خصوصی تبدیل شده است. او توضیح میدهد که محدودیت عرضه برق باعث افزایش هزینههای تولید و کاهش بهرهوری فعالیت در کارخانهها و کارگاهها میشود.
الکوزی اضافه میکند که بسیاری از سرمایهگذاران و صاحبان کسبوکار مجبورند برای تأمین منابع جایگزین انرژی، مبالغ بیشتری هزینه کنند. موضوعی که توانایی آنها برای گسترش فعالیتهای تولیدی یا سرمایهگذاری در پروژههای جدید را محدود میکند.
او معتقد است تداوم کمبود برق بر توان رقابتی محصولات داخلی افغانستان، تأثیر منفی میگذارد و جذابیت بازار برای سرمایهگذاران را کاهش میدهد. وی تأکید میکند که تأمین پایدار انرژی شرطی اساسی برای حمایت از رشد اقتصادی، ایجاد فرصتهای شغلی و تقویت فعالیتهای صنعتی و تجاری در کشور است.
تأثیر بحران انرژی تنها به افزایش هزینههای تولید محدود نمیشود، بلکه به بازار کار نیز گسترش مییابد؛ زیرا دشواری در راهاندازی کارگاهها و کارخانهها با بهرهوری مناسب، به کاهش ساعات کاری و به تعویق افتادن برنامههای توسعه منجر میشود و توان بخش خصوصی برای ایجاد فرصتهای جدید شغلی را محدود میکند.
برنامههای حکومت طالبان
حکومت طالبان تلاش میکند با اجرای پروژههای جدید برای افزایش تولید داخلی و توسعه زیرساختهای بخش انرژی افغانستان، وابستگی این کشور به برق وارداتی را کاهش دهد.
این برنامهها شامل پروژههایی در حوزه انرژی خورشیدی و برقآبی و همچنین توسعه خطوط انتقال برق و ترانسفورماتورها برای بهبود بهرهوری توزیع و کاهش خرابیهاست.
در راستای جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه انرژی، شرکت «عزیزی انرژی» متعلق به «میروس عزیزی» بازرگان افغانستانی با نهادهای مربوطه برای اجرای پروژههای تولید برق و توسعه زیرساختهای انرژی توافقهایی امضا کرده است.
بر اساس توافقهای اعلامشده، اجرای ۵ پروژه تولید برق با ظرفیت مجموع حدود ۸۴۵ مگاوات پیشبینی شده که ترکیبی از پروژههای انرژی خورشیدی و حرارتی است و سرمایهگذاری اعلامشده آن حدود ۴۶۳ میلیون دلار برآورد میشود.
این شرکت همچنین تفاهمنامه گستردهتری برای تولید، انتقال و توزیع برق با ظرفیت حداکثر ۱۰ هزار مگاوات امضا کرده که سرمایهگذاری اعلامشده آن ۱۰ میلیارد دلار است و در چارچوب برنامههایی برای افزایش اتکا به تولید داخلی انجام میشود.
افغانستان همچنین همکاری خود را با کشورهای آسیای مرکزی بهویژه ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان برای تأمین بخشی از نیازهای کنونی برق ادامه میدهد و همزمان پروژههای جدیدی در حوزه انرژی را بررسی میکند.
با این حال، کارشناسان بخش انرژی معتقدند این پروژهها، با وجود اهمیتشان، پیش از آنکه بر وضعیت عرضه برق در افغانستان تأثیر بگذارند به زمان نیاز دارند. زیرا پر کردن شکاف میان تقاضا و تولید مستلزم ساخت نیروگاههای جدید و توسعه شبکههای انتقال و توزیع است.
تا زمان تکمیل این پروژهها، صاحبان کارگاهها و فروشگاهها در شهر کابل همچنان مجبورند خود را با واقعیت جدیدی وفق دهند. واقعیتی که در آن ساعات دسترسی به برق به عاملی برای تعیین حجم تولید و درآمد تبدیل شده و مستقیماً بر توانایی هزاران کسبوکار کوچک برای ادامه فعالیت تأثیر میگذارد.
در حالی که حکومت طالبان برای کاهش کسری برق در افغانستان بر پروژههای جدید انرژی و سرمایهگذاریهای خصوصی حساب باز کرده است، بهبود شبکه برق و افزایش تولید داخلی همچنان بزرگترین چالش در مسیر تبدیل این برنامهها به واقعیتی است که بتواند از مشکلات مردم و بخش کسبوکار بکاهد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما