به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دور از سرزمین اصلی اروپا و در فاصله هزاران کیلومتری آن، دقیقاً در ساحل غربی جزیره «مایوت» در اقیانوس هند، مسجد «تسینغونی» همچنان پابرجاست. قدیمیترین مسجد در فرانسه که هنوز مورد استفاده قرار میگیرد و نماز در آن برپا میشود.
براساس گزارش خبرگزاری فرانسه، اهمیت این بنا تنها به کارکرد مذهبی آن محدود نمیشود، بلکه دیوارها و لایههای معماری آن به سندی سنگی تبدیل شدهاند که تاریخ طولانی و عمیق سکونت انسانی و تبادلات فرهنگی در مجمعالجزایر کومور را آشکار میکنند.
در راستای مستندسازی این میراث، مؤسسه ملی پژوهشهای باستانشناسی پیشگیرانه فرانسه(Inrap) در سال ۲۰۲۳ میلادی، کاوشهای دقیقی را در داخل مسجد انجام داد. این اقدام بخشی از پروژهای گسترده برای مرمت بنا پس از آن بود که مسجد در سال ۲۰۱۵ میلادی بهطور رسمی در فهرست آثار تاریخی فرانسه ثبت شد.
نتایج این کاوشها، یافتههای باستانشناسی پیشین را تأیید کرد و توالی زمانی دقیق این مکان را روشن ساخت. شواهد نشان میدهد ریشههای سکونت در این محل به قرن دوازدهم میلادی بازمیگردد.
اسلام پیش از سلاطین
روایتهای سنتی همواره چنین القا میکردند که این سلاطین بودند که در قرن شانزدهم میلادی، هنگامی که شهر «تسینغونی» را پایتخت حکومت خود قرار دادند، اسلام و تمدن را به جزیره مایوت آوردند.
اما بیلهای باستانشناسان داستانی کاملاً متفاوت روایت کردند. آنها ثابت کردند که مسجد و اسلام، قرنها پیش از ظهور حکومت سلاطین در این منطقه حضور داشتهاند.
«مارسیال بولی»، تاریخنگار و پژوهشگر مؤسسه ملی زبانها و تمدنهای شرقی فرانسه (Inalco)، توضیح میدهد که اسلام در طول قرون یازدهم و دوازدهم میلادی و از طریق شبکههای تجاری دریایی بهتدریج وارد جزیره مایوت شد.
او احتمال میدهد که دریانوردانی از عمان و شاید ایران، دین جدید را با خود به این منطقه آورده باشند. در دورهای که باورهای سنتی «روحباورانه» در منطقه غالب بود.
معماری مرجانی؛ حافظه اقیانوس
با گذشت زمان، ساختار معماری این مکان نیز همگام با تحولات دینی و اجتماعی تغییر کرد.
پس از سکونت اولیه در قرن دوازدهم میلادی، مسجدی سنگی در این محل ساخته شد که بقایای آن به قرن چهاردهم میلادی بازمیگردد. در ساخت آن از موادی مانند سنگ ماسهای ساحلی، بازالت و مرجان استفاده شده است. مادهای که باستانشناسان آن را شاخص زمانی منطقهای میدانند. زیرا استفاده از آن در مساجد سواحل شرقی آفریقا در همان دوره نیز مشاهده شده است.
در قرن شانزدهم میلادی و همزمان با تحولات سیاسی و اقتصادی و رونق ناشی از حکومت سلطنتی، این بنا به اوج توسعه معماری خود رسید، مساحت آن چند برابر شد و در سال ۱۵۳۸ میلادی محرابی تاریخی در آن ساخته شد که نام حاکم آن دوره، «سلطان علی محمد» را بر خود دارد.
قرآن و میخ؛ همزیستی باورها
پژوهشگران از طریق بررسی آثار کشفشده دریافتند که ساکنان جزیره مایوت، پیرو مذهب شافعی بودهاند.
مسجد و شهر تسینغونی تا قرن هجدهم میلادی همچنان از مراکز اصلی منطقه بودند. اما پس از تنشهای منطقهای با جزیره همجوار «آنژوان» و سپس انتقال جزیره مایوت به حاکمیت فرانسه پس از فروش این جزیره در سال ۱۸۴۱ میلادی، جایگاه آنها کاهش یافت.
اما شگفتانگیزترین کشف از منظر انسانشناسی، مربوط به یافتهای است که «ژوستین سعدی» مسئول علمی این پروژه درباره ماهیت همزیستی فرهنگی میان اسلام و باورهای محلی مطرح کرد.
پژوهشگران درون یکی از دیوارهای مسجد، صفحهای از قرآن را یافتند که در کنار یک میخ چوبی از سازه ساختمان دفن شده بود. اقدامی که احتمالاً هنگام یکی از مراحل مرمت قدیمی بنا انجام شده است.
این ترکیب منحصربهفرد میان یک سنت مرتبط با باورهای جادویی یا عامیانه محلی برای محافظت و اعتقاد اسلامی مبتنی بر متن قرآن، چکیدهای از ویژگیهای فرهنگی این مکان است.
سعدی تأکید میکند که این آمیزه هماهنگ میان ریشههای آسترونزیایی، بانتویی و سواحلی، دقیقاً همان چیزی است که هویت عمیق ساکنان جزیره مایوت را شکل میدهد و مسجد باستانی آنها را به گنجینهای زنده از غنای فرهنگی و تنوع اقیانوس هند تبدیل کرده است.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما