به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ مراسم رونمایی از کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر (فنون شعر)» تألیف دکتر موسی صباغیان، به همت کانون نویسندگان قم و دانشگاه طلوع مهر، با حضور رئیس دانشگاه طلوع مهر، جمعی از استادان زبان و ادبیات فارسی، شاعران، پژوهشگران و علاقه‌مندان به شعر و ادب فارسی برگزار شد.
استاد زبان و ادبیات فارسی، شاعر و پژوهشگر، در آیین رونمایی از کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» با تمجید از رویکرد آموزشی و کاربردی این اثر، انتخاب نمونه‌هایی از شعر معاصر برای تبیین مباحث بلاغی را از ویژگی‌های برجسته کتاب دانست و ابراز امیدواری کرد این اثر به‌عنوان یکی از منابع درسی دانشگاه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
دکتر علی حیدری یساولی، استاد زبان و ادبیات فارسی، شاعر و پژوهشگر، در آیین رونمایی از کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» تألیف دکتر موسی صباغیان، ضمن تبریک انتشار این اثر به مؤلف و قدردانی از دانشگاه طلوع مهر و برگزارکنندگان مراسم، این کتاب را حاصل تلاش علمی و دغدغه‌مندی مؤلف در حوزه آموزش شعر و ادبیات فارسی توصیف کرد.
وی با اشاره به پیشینه طولانی تألیف کتاب‌های مرتبط با شناخت شعر، معیارهای شعری و فنون بلاغی در ادبیات فارسی و عربی، اظهار کرد: در تاریخ ادبیات، آثار ارزشمندی برای شناخت شعر و تبیین معیارهای آن نوشته شده است که هر یک سهم مهمی در انتقال دانش ادبی به نسل‌های بعد داشته‌اند.
دکتر حیدری یساولی در بخشی از سخنان خود، به آثار شمس قیس رازی، از چهره‌های برجسته نظریه‌پردازی شعر فارسی، اشاره کرد و از کتاب «المعجم فی معاییر أشعار العجم» به‌عنوان یکی از آثار مهم در زمینه شناخت معیارهای شعر یاد کرد.
وی همچنین با اشاره به سنت دیرینه تألیف کتاب‌های مبسوط، متوسط و مختصر در حوزه بلاغت و نقد ادبی، توضیح داد که دانشمندان و ادیبان در دوره‌های مختلف، متناسب با نیاز مخاطبان، آثار خود را با شیوه‌های گوناگون تدوین می‌کردند تا زمینه آموزش و انتقال دانش ادبی فراهم شود.
این پژوهشگر ادبی در ادامه، از آثار استادان معاصر، از جمله مهدی حمیدی شیرازی، ابوالحسن نجفی و میرجلال‌الدین کزازی، یاد کرد و نقش این پژوهش‌ها را در گسترش مطالعات مربوط به ساختار، زیبایی‌شناسی و فنون شعر فارسی مورد توجه قرار داد.
حیدری یساولی با تأکید بر ویژگی متمایز کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» گفت: یکی از امتیازهای مهم این اثر، استفاده از نمونه‌های شعر معاصر برای توضیح و آموزش مباحث ادبی و بلاغی است؛ رویکردی که می‌تواند مفاهیم نظری را برای دانشجویان و علاقه‌مندان به شعر ملموس‌تر و قابل‌فهم‌تر کند.
وی افزود: در بسیاری از کتاب‌های مربوط به فنون ادبی و شناخت شعر، مثال‌ها عمدتاً از آثار کلاسیک و سنتی انتخاب شده‌اند؛ اما دکتر موسی صباغیان با بهره‌گیری از اشعار شاعرانی همچون قیصر امین‌پور، مهدی اخوان ثالث و حسین منزوی، کوشیده است میان مباحث نظری و تجربه شعری معاصر ارتباط برقرار کند.
به گفته وی، انتخاب دقیق نمونه‌ها در کنار توضیح موضوعات بلاغی، به مخاطب کمک می‌کند تا افزون بر آشنایی با اصطلاحات و مفاهیم ادبی، کاربرد عملی آن‌ها را در شعر فارسی بهتر درک کند.
اثری آموزشی با ظرفیت ورود به منابع درسی دانشگاهی
این استاد زبان و ادبیات فارسی، فصل‌بندی دقیق و توجه به نیازهای آموزشی مخاطبان را از دیگر ویژگی‌های کتاب برشمرد و اظهار کرد: تلاش مؤلف برای تدوین اثری کارآمد و کاربردی، موجب شده است کتاب بتواند در مسیر آموزش شعر و شناخت فنون ادبی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با ابراز امیدواری نسبت به استقبال جامعه دانشگاهی از این اثر تصریح کرد: به باور من، «دریچه‌ای به آسمان شعر» ظرفیت آن را دارد که در شمار منابع درسی دانشگاه‌ها قرار گیرد و خود نیز افتخار خواهم داشت که این کتاب را به‌عنوان منبع آموزشی در کلاس‌های درس معرفی کنم و از مطالب آن بهره ببرم.
حیدری یساولی همچنین از دکتر موسی صباغیان به دلیل تلاش علمی و تألیف این اثر قدردانی کرد و از دانشگاه طلوع مهر و مسئولان مربوط برای فراهم کردن زمینه انتشار و عرضه کتاب به جامعه علمی تشکر کرد.
وی در ادامه، ابراز امیدواری کرد که شمارگان چاپ کتاب به‌گونه‌ای باشد که دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به ادبیات فارسی بتوانند به‌آسانی به آن دسترسی پیدا کنند.
دکتر علی حیدری یساولی در پایان سخنان خود، ضمن تبریک دوباره انتشار کتاب به دکتر موسی صباغیان، برای وی آرزوی توفیق روزافزون کرد و با خواندن این بیت سخنان خود را به پایان رساند:
«باش تا صبح دولتت بدمد
کاین هنوز از نتایج سحر است»
دکتر موسی صباغیان، مؤلف کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» و استاد زبان و ادبیات فارسی، در آیین معرفی اثر خود، با تأکید بر ضرورت پیوند میان میراث شعر کلاسیک و جریان‌های نوین ادبی، رسالت شاعر را فراتر از زیبایی‌های صوری دانست و هدایت انسان به سوی حقیقت، معرفت و ارزش‌های انسانی را از مهم‌ترین کارکردهای شعر برشمرد.
دکتر موسی صباغیان در آغاز سخنان خود، ضمن خیرمقدم به حاضران و استادان فرهیخته، حضور آنان را مایه دلگرمی دانست و با خواندن بیتی از بیدل دهلوی، به اهمیت همدلی و همبستگی اشاره کرد:
«سر به هم آورده دیدم برگ‌های غنچه را
اجتماع دوستان یکدم آمد به یاد»
وی در ادامه، از استادان، مسئولان دانشگاه، همکاران و پژوهشگرانی که در مسیر تألیف و انتشار کتاب همراهی و راهنمایی کرده بودند، قدردانی کرد و نقش تعامل علمی و مشورت با صاحب‌نظران را در شکل‌گیری این اثر یادآور شد.
مؤلف کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» با معرفی رویکرد آموزشی و کاربردی این اثر اظهار کرد: این کتاب برای علاقه‌مندان، نوآموزان و کسانی تدوین شده است که می‌خواهند سرودن شعر را بیاموزند و مسیر آشنایی با شعر و شاعری را به‌صورت اصولی آغاز کنند.
به گفته وی، مخاطبان در این کتاب با چگونگی مطالعه شعر، انتخاب منابع ادبی، شناخت آثار کلاسیک و معاصر، تقویت ذوق و قریحه ادبی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تصویرسازی و صور خیال آشنا می‌شوند.
صباغیان افزود: یکی از اهداف اصلی کتاب، ایجاد پیوند میان میراث ارزشمند شعر کلاسیک فارسی و تجربه‌های شعری معاصر است؛ پیوندی که می‌تواند زمینه‌ساز نوآوری و بالندگی شعر امروز باشد.
این استاد زبان و ادبیات فارسی با اشاره به ضرورت پرهیز از تقابل میان سنت و نوآوری، دیدگاه قیصر امین‌پور در کتاب «سنت و نوآوری» را یادآور شد و بر این نکته تأکید کرد که نوآوری اصیل، نه با انکار گذشته، بلکه با شناخت عمیق میراث ادبی و بازخوانی خلاقانه آن شکل می‌گیرد.
وی با بیان اینکه زبان و ادبیات در گذر زمان دستخوش تحول می‌شوند، تصریح کرد: شعر امروز برای ادامه حیات و دستیابی به ظرفیت‌های تازه، نیازمند ارتباطی آگاهانه با گذشته است. شناخت قالب‌ها، شیوه‌های بیانی و تجربه‌های شاعران پیشین می‌تواند زمینه‌ساز آفرینش آثار تازه در قالب‌های کلاسیک و نوین باشد.
صباغیان همچنین با اشاره به مفهوم «اضطراب تأثیر» در نظریه هارولد بلوم، خاطرنشان کرد که شاعران جوان نباید از تأثیرپذیری از بزرگان ادبیات بیم داشته باشند؛ بلکه باید با شناخت میراث پیشینیان، به زبان و بیان شخصی خود دست یابند.
مؤلف کتاب در تشریح ساختار اثر خود گفت: «دریچه‌ای به آسمان شعر» در پنج فصل تنظیم شده است و از مباحث بنیادی شعر آغاز می‌شود و تا شناخت ابزارها، قالب‌ها و نمونه‌های برجسته شعری ادامه می‌یابد.
وی فصل نخست را به موضوع «چیستی شعر» اختصاص داد و گفت: در این بخش، ماهیت و اصالت شعر، نسبت شعر و نثر، مفهوم شعر کهن و نو و دیدگاه اندیشمندان و ادیبان ایرانی و غیرایرانی بررسی شده است.
صباغیان با اشاره به دیدگاه‌های مارتین هایدگر و گوته و نیز آرای صاحب‌نظران ایرانی، از تعریف محمدرضا شفیعی کدکنی درباره شعر یاد کرد که بر پیوند عاطفه، تخیل و زبان آهنگین تأکید دارد.
به گفته وی، فصل دوم کتاب به آرایه‌های ادبی لفظی و معنوی اختصاص یافته است؛ فصل سوم، قافیه و ردیف را به‌عنوان ابزارهای بنیادین شعر بررسی می‌کند و در فصل چهارم، قالب‌های شعری کلاسیک و نوظهور مورد توجه قرار گرفته‌اند.
فصل پنجم نیز شامل گزیده‌ای از متون و اشعار منتخب است که با هدف آشنایی بیشتر مخاطبان با آثار شاعران و پرورش ذوق ادبی آنان گردآوری شده است. بخشی از اشعار خود مؤلف نیز در پایان این بخش آمده است.
وی افزود: در پایان هر فصل، تمرین‌هایی با عنوان «بررسی و تحلیل» ارائه شده تا مخاطبان بتوانند آموخته‌های خود را در مواجهه با نمونه‌های شعری به کار گیرند و توانایی تحلیل و ارزیابی آثار ادبی را در خود تقویت کنند.
رسالت شاعر؛ فراتر از زیبایی‌های صوری
صباغیان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های خود در نگارش کتاب را تبیین رسالت و کارکردهای شعر دانست و اظهار کرد: شعر صرفاً مجموعه‌ای از آرایه‌های ادبی و زیبایی‌های زبانی نیست؛ بلکه می‌تواند در بیداری وجدان انسانی، شناخت حقیقت و هدایت انسان به سوی ارزش‌های متعالی نقشی مؤثر ایفا کند.
وی در بخشی از مطالب کتاب، با تأکید بر مسئولیت معنوی شاعر، نوشته است که شاعر باید با الهام از حقایق هستی و تأمل در آفاق و انفس، انسان را از بی‌خبری و گمراهی دور کند و در شناخت نیکی و بدی و تشخیص راه درست یاری رساند.
این استاد زبان و ادبیات فارسی با اشاره به اهمیت محتوای شعر در کنار فرم و ساختار آن، خاطرنشان کرد که اثری که نتواند جان مخاطب را با افق‌های تازه معرفتی و معنوی آشنا کند، از تحقق یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های شعر بازمانده است.
دکتر موسی صباغیان در پایان سخنان خود، با قرائت شعری از سروده‌هایش، به بیان پیوند میان تجربه شاعرانه، عشق، نیایش و معرفت پرداخت. این شعر که با تصویر قلم، مرکب، دفتر دل و عهد ازلی آغاز می‌شود، بازتابی از دغدغه‌های عرفانی و معنوی او در مسیر آفرینش ادبی است.
وی سخنان خود را با ابیاتی از این سروده به پایان رساند که در آن، قلم نماد اندیشه و شور درونی شاعر و شعر وسیله‌ای برای بیان تجربه‌های عاشقانه و معنوی است.
کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» با رویکردی آموزشی و تحلیلی، می‌کوشد ضمن آشنا کردن مخاطبان با مبانی نظری و فنی شعر، زمینه پرورش استعدادهای ادبی و تقویت نگاه خلاقانه به شعر فارسی را فراهم آورد؛ اثری که بر ضرورت شناخت سنت ادبی، استقبال از نوآوری و توجه هم‌زمان به فرم و محتوای شعر تأکید دارد.
استاد زبان و ادبیات فارسی در مراسم رونمایی از کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» با تأکید بر پیشینه دیرینه تمدن و فرهنگ ایران، نقش نوشتار، دانش و ادبیات را در حفظ هویت ملی و انتقال میراث فرهنگی به نسل‌های آینده برجسته کرد.
دکتر حسن عزیزی، استاد زبان و ادبیات فارسی، در آیین رونمایی از کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» تألیف دکتر موسی صباغیان، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این نشست و خیرمقدم به استادان و حاضران، سخنان خود را با ابیاتی از رودکی، پدر شعر فارسی، درباره اهمیت دانش و ماندگاری آن آغاز کرد.
وی با اشاره به این ابیات رودکی:
«تا جهان بود از سر آدم فراز
کس نبود از راز دانش بی‌نیاز»
و همچنین:
«مردمان بخرد اندر هر زمان
راز دانش را به هر گونه زبان
گرد کردند و گرامی داشتند
تا به سنگ اندر همی بنگاستند
دانش اندر دل چراغ روشن است
وز همه بد بر تن جوشن است»
اظهار کرد: ایرانیان در طول تاریخ، همواره در پاسداشت دانش، فرهنگ و ثبت دستاوردهای تمدنی خود نقش‌آفرین بوده‌اند و آثار مکتوب و کتیبه‌های تاریخی، بخشی از شواهد ماندگار این پیشینه ارزشمند به شمار می‌روند.
نوشتار؛ ابزاری برای حفظ هویت تاریخی ایران
دکتر عزیزی با اشاره به آثار تاریخی ایران، از جمله کتیبه‌های بیستون، تخت جمشید و نقش رستم، بر اهمیت ثبت و نگهداری میراث فرهنگی تأکید کرد و گفت: آنچه امروز از تاریخ، زبان، فرهنگ و اسطوره‌های ایرانی در اختیار داریم، حاصل تلاش نسل‌هایی است که دانش و تجربه خود را به شیوه‌های گوناگون ثبت و به آیندگان منتقل کرده‌اند.
وی با بیان اینکه زبان فارسی یکی از مهم‌ترین ارکان هویت فرهنگی ایرانیان است، نقش آثار ادبی و به‌ویژه شاهنامه فردوسی را در پاسداری از این زبان برجسته دانست و خاطرنشان کرد: حفظ زبان فارسی و استمرار هویت فرهنگی ایران، پیوندی عمیق با میراث مکتوب و آثار بزرگان ادب این سرزمین دارد.
این استاد زبان و ادبیات فارسی همچنین با اشاره به پیشینه تاریخی ایران و تمدن‌های شکل‌گرفته در این سرزمین، یادآور شد که شناخت تاریخ و مستندسازی آن، در معرفی جایگاه فرهنگی ایران و تبیین ریشه‌های هویت ملی برای نسل‌های آینده اهمیت فراوانی دارد.
عزیزی در ادامه سخنان خود، با اشاره به اهمیت کتابت و ثبت دانش، تألیف و انتشار آثار علمی و ادبی را ادامه همان سنت دیرینه دانست و گفت: ماندگاری فرهنگ و تمدن، نیازمند آن است که دستاوردهای فکری و علمی هر دوره به شکلی دقیق و قابل استفاده در اختیار نسل‌های بعد قرار گیرد.
وی در همین زمینه، انتشار کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» را اقدامی ارزشمند در حوزه آموزش زبان و ادبیات فارسی توصیف کرد و افزود: دکتر موسی صباغیان با تألیف این کتاب، اثری آموزشی و کاربردی را در اختیار دانشجویان و علاقه‌مندان به شعر فارسی قرار داده است که می‌تواند در شناخت مبانی شعر و تقویت توانایی‌های ادبی آنان مؤثر باشد.
دکتر حسن عزیزی در بخش پایانی سخنان خود، ضمن تبریک به دکتر موسی صباغیان به مناسبت تألیف و انتشار کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر»، برای وی آرزوی موفقیت کرد و ابراز امیدواری کرد که دانشجویان و علاقه‌مندان به ادبیات فارسی از مطالب این اثر بهره‌مند شوند.
وی همچنین از دانشگاه طلوع مهر و کانون نویسندگان قم به دلیل برگزاری نشست‌های علمی و فرهنگی و فراهم کردن زمینه معرفی آثار پژوهشی و ادبی قدردانی کرد.
این مراسم در راستای معرفی و رونمایی از کتاب «دریچه‌ای به آسمان شعر» برگزار شد؛ اثری که با هدف آموزش مبانی شعر، آشنایی با میراث ادبی فارسی و پرورش ذوق و توانایی‌های شعری مخاطبان تدوین شده است.
..................
پایان پیام/
نظر شما