به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ نقش ارتش لبنان در راهبرد آمریکا برای مقابله با حزب‌الله، مهم‌ترین محور دور اخیر مذاکرات نظامی بود که در مقر فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در شهر «تامپا» در ایالت «فلوریدا» در آمریکا، برگزار شد. این گفت‌وگوها بدون دستیابی به پیشرفت ملموس پایان یافت، اما بار دیگر مسئله فشارهای آمریکا بر نهاد نظامی لبنان و میزان آمادگی فرماندهی آن برای مشارکت در اقدامات امنیتی علیه حزب‌الله را به صدر توجهات بازگرداند. اقداماتی که ممکن است راه را برای رویارویی داخلی در لبنان، هموار کند.
تردید فرماندهی ارتش لبنان و فشار آمریکا برای حضور در مذاکرات
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، اطلاعات حاکی از آن است که فرماندهی ارتش لبنان ترجیح می‌داد در دور مذاکرات نظامی مستقیم با دشمن صهیونیستی، شرکت نکند. این موضع بر اساس ارزیابی قبلی شکل گرفته بود که مطابق آن، سطح بالای مطالبات رژیم صهیونیستی، امکان دستیابی به گشایشی واقعی را از بین می‌برد. از این منظر، ورود به مذاکرات در شرایطی که حملات نظامی رژیم صهیونیستی همچنان ادامه دارد و تعهدات روشنی درباره عقب‌نشینی وجود ندارد، می‌تواند ارتش لبنان را با تعهداتی روبه‌رو کند که فراتر از ماهیت مأموریت‌ها و توان اجرایی آن است.
بر اساس اطلاعات موجود، تصمیم به مشارکت در این مذاکرات در پی فشارهای واشنگتن بر مقام‌های سیاسی لبنان اتخاذ شد. مقام‌هایی که به نوبه خود فرماندهی ارتش لبنان را وادار کردند هیئتی نظامی به شهر تامپا با وجود تردیدها درباره فایده این دور از مذاکرات، اعزام کند.
این روایت با گزارش‌های رسانه‌های عبری نیز هم‌خوانی دارد که از اصرار آمریکا بر برگزاری نشست‌ها حتی با وجود پایین بودن انتظارات درباره دستیابی به نتیجه، خبر داده بودند.
در همین زمینه، فرماندهی ارتش لبنان تلاش کرده بود «جوزف عون» رئیس‌جمهور این کشور را متقاعد کند که «سیمون کرم» رئیس هیئت مذاکره‌کننده به جلسه بپیوندد تا از برقراری ارتباط مستقیم با نظامیان صهیونیستی جلوگیری شود. بااین‌حال، عون به فرماندهی ارتش لبنان اطلاع داد که آمریکایی‌ها با این پیشنهاد مخالفت کرده‌اند.
مطالبات اسرائیل؛ خلع سلاح حزب‌الله در برابر عقب‌نشینی
در مقابل، پوشش رسانه‌ای رژیم صهیونیستی از مذاکرات نشان داد که تل‌آویو همچنان بر مطالبات خود درباره خلع سلاح حزب‌الله پافشاری می‌کند و هرگونه عقب‌نشینی بیشتر از خاک لبنان را به راستی‌آزمایی اجرای ترتیبات امنیتی موردنظر خود مشروط می‌سازد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رژیم صهیونیستی، اختلاف‌ها تنها به ترتیب اجرای مراحل عقب‌نشینی و خلع سلاح محدود نبوده، بلکه سازوکارهای ارزیابی عملکرد ارتش لبنان را نیز دربر گرفته است. در همین حال، از تمایل رژیم صهیونیستی برای ایجاد کانال‌های مستقیم هماهنگی عملیاتی با نهاد نظامی لبنان سخن گفته شده است، کانال‌هایی که فراتر از چارچوب‌های موجود و میانجیگری آمریکا عمل خواهند کرد.
این مطالبات در شرایطی از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است که میان دیدگاه لبنان و رژیم صهیونیستی درباره ماهیت مرحله آینده اختلاف وجود دارد. مقام‌های لبنانی خواستار توقف عملیات رژیم صهیونیستی و عقب‌نشینی این رژیم از خاک کشورشان هستند، اما دشمن صهیونیستی همچنان اشغال نظامی را اهرمی می‌داند که به میزان پیشرفت در خلع سلاح حزب‌الله گره خورده است.
بر این اساس، نبود نتایج ملموس در نشست‌های تامپا با ارزیابی‌های محتاطانه‌ای که پیش‌تر به فرماندهی ارتش لبنان نسبت داده شده بود، هم‌خوانی دارد. البته این مسئله لزوماً به معنای پایان روند مذاکرات نیست. به‌ویژه آنکه نمی‌توان آن را صرفاً نتیجه تبعیت کامل ساختار سیاسی بیروت از مطالبات آمریکا دانست.
فشار بر ارتش لبنان؛ مسئله فقط اجرای تصمیم‌های دولت نیست
اهمیت مذاکرات تامپا تنها به نتایج مستقیم آن محدود نمی‌شود؛ زیرا فشارهای آمریکا پرسش‌هایی جدی درباره نوع رابطه‌ای مطرح می‌کند که واشنگتن می‌خواهد میان ساختار سیاسی و نهاد نظامی لبنان تثبیت کند.
از دیدگاه جریان‌های مخالف سیاست آمریکا، واشنگتن در پی آن است که فرماندهی ارتش لبنان را به پایبندی به جهت‌گیری‌های ساختار سیاسی در پرونده‌های امنیتی و مذاکراتی وادار کند. آن هم در شرایطی که همین ساختار سیاسی برای تسریع اجرای مطالبات مربوط به سلاح حزب‌الله به‌طور مستمر تحت فشار آمریکا قرار دارد.
بااین‌حال، مسئله صرفاً این نیست که نهاد نظامی باید از تصمیم‌های قدرت غیرنظامی تبعیت کند. اصلی که از مبانی اساسی اداره یک دولت به شمار می‌رود. مشکل اصلی این است که آیا ساختار سیاسی لبنان خود توانایی اتخاذ تصمیم‌های مستقل را دارد. تصمیم‌هایی که شرایط داخلی کشور را در نظر بگیرند و صرفاً پاسخ‌گوی خواسته‌های خارجی نباشند، به‌خصوص زمانی که این تصمیم‌ها با خطراتی برای ثبات داخلی همراه هستند.
تلاش برای برکناری فرمانده ارتش لبنان و اختلاف بر سر شیوه خلع سلاح
اهمیت این بحث با انتشار گزارش‌ها و اطلاعاتی درباره فشارهای آمریکا برای برکناری «رودولف هیکل» فرمانده ارتش لبنان، افزایش یافته است. این فشارها در پی اختلاف بر سر سرعت اجرای اقدامات مربوط به خلع سلاح حزب‌الله مطرح شده‌اند.
هم‌زمان، برخی چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای لبنان نیز مواضعی انتقادی علیه عملکرد فرماندهی ارتش این کشور اتخاذ کرده و خواستار اجرای قاطعانه‌تر تصمیم‌های ساختار سیاسی شده‌اند. این مواضع نشان‌دهنده تشدید اختلاف‌ها درباره شیوه‌های لازم برای اجرای سیاست انحصار سلاح در دست دولت و میزان آمادگی ارتش برای توسل به زور در داخل کشور است.
بر اساس اطلاعاتی که به دست برخی نهادهای رسمی رسیده، طی ۴۸ ساعت گذشته چیزی شبیه به یک دستورالعمل از سوی سفارتخانه‌های آمریکا و عربستان سعودی صادر شده است. پس از آن، شماری از فعالان لبنانی، انتقاد از ارتش این کشور را آغاز کردند و این نهاد را به اجرا نکردن تصمیم دولت درباره خلع سلاح حزب‌الله متهم ساختند.
فشارهای مرتبط با مذاکرات نظامی هم‌زمان با افزایش توجه آمریکا به پرونده‌های امنیتی، قضایی و سیاسی در داخل لبنان صورت گرفته است. تازه‌ترین مورد، پرونده موسوم به «کامیون مواد منفجره» است؛ پرونده‌ای که به محور مناقشه‌ای سیاسی و رسانه‌ای درباره ارتباط حزب‌الله با محموله، هدف آن و نحوه برخورد نهادهای لبنانی با این موضوع تبدیل شده است.
در همین حال، فشارهای آمریکا برای ارجاع این پرونده به شورای دادگستری افزایش یافته است. اقدامی که در عمل می‌تواند دریچه‌ای گسترده برای شکل‌گیری رویارویی داخلی بگشاید و ابعادی فراتر از مناقشه سیاسی پیدا کند.
تماس روبیو با عون؛ پیوند پرونده مواد منفجره با هماهنگی نظامی
در این چارچوب، تماس «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا با «جوزف عون» رئیس‌جمهور لبنان، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.
بر اساس اطلاعات رسمی آمریکا، در این تماس موضوع مواد منفجره ضبط‌شده و ضرورت بازنگرداندن آن به حزب‌الله مطرح شد. همچنین از لبنان خواسته شد ارتباط مستقیم نظامی با رژیم صهیونیستی را تقویت کند.
طرح هم‌زمان این دو موضوع در تماس دیپلماتیک آمریکا نشان می‌دهد که واشنگتن ترتیبات امنیتی در مرزها و اقدامات مرتبط با سلاح حزب‌الله در داخل لبنان را بخشی از مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از اولویت‌های سیاسی و امنیتی خود می‌داند.
این رویکرد باعث شده است برخی محافل سیاسی لبنان هشدار دهند که تشدید فشارها در چند پرونده به‌طور هم‌زمان می‌تواند فضای مانور فرماندهی ارتش این کشور را محدود کند و به‌تدریج آن را در برابر گزینه‌هایی پیچیده‌تر در مدیریت رابطه با حزب‌الله قرار دهد.
سفیر آمریکا و پرسش درباره احتمال جنگ داخلی
در کنار این تحولات، روایت‌های متعددی از اظهارات «میشل عیسی» سفیر آمریکا در بیروت در نشست‌های خصوصی با سیاستمداران و فعالان لبنانی، منتشر شده است. بر اساس این روایت‌ها، او از آنچه بزرگ‌نمایی نگرانی مقام‌های لبنانی درباره احتمال وقوع رویارویی میان ارتش این کشور و حزب‌الله می‌دانست، ابراز تعجب کرده است.
این موضع با گزارشی که روزنامه «الاخبار» پیش‌تر منتشر کرده بود، هم‌خوانی دارد. بر اساس آن گزارش، یک مقام امنیتی آمریکایی پس از سفر به رژیم صهیونیستی به لبنان آمده و در دیدار با مقام‌های لبنانی دو پرسش مطرح کرده بود که از چه چیزی می‌ترسید؟ از جنگ داخلی؟ چه کسی به شما گفته است که حزب‌الله توانایی مقابله با ارتش لبنان را دارد؟
نکته قابل‌توجه آن است که مرکز صهیونیستی «مئیر عَمیت» برای پژوهش‌های اطلاعاتی و تروریسم، گزارشی را که روزنامه «الاخبار» درباره تحولات بازه زمانی پنجم تا دوازدهم اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرده بود، بازنشر کرده است.
این دو موضع نشان‌دهنده گرایشی در میان برخی مقام‌های آمریکایی است که ارزیابی‌های لبنان از خطرات ناشی از تحمیل اجباری خلع سلاح حزب‌الله را زیر سؤال می‌برند.
در مقابل، ملاحظاتی که به فرماندهی ارتش لبنان نسبت داده می‌شود، بر نگرانی‌های مربوط به ثبات داخلی و پیامدهای احتمالی برخورد مسلحانه با حزب‌الله استوار است. پیامدهایی که ممکن است از محدوده یک عملیات نظامی مشخص فراتر بروند و ابعاد امنیتی و اجتماعی گسترده‌تری پیدا کنند.
اختلاف بر سر ابزار و زمان‌بندی؛ چرا فرمانده ارتش لبنان زیر فشار است؟
با بازگشت به فشارهای واردشده بر فرماندهی ارتش لبنان، درخواست‌ها برای برکناری فرمانده آن، در چارچوب تحولات اخیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
اگر مطالبات علنی آمریکا بر خلع سلاح حزب‌الله و تقویت اقتدار دولت لبنان متمرکز باشد، اختلافی که گزارش‌ها درباره عملکرد فرماندهی نظامی این کشور منعکس می‌کنند، اساساً به ابزارهای اجرایی، جدول زمانی و حدود استفاده از زور مربوط می‌شود.
در چنین شرایطی، فشار سیاسی بر فرماندهی ارتش لبنان به عاملی تأثیرگذار در روابط میان نهادهای قانون اساسی و ساختار نظامی تبدیل می‌شود. به‌ویژه اگر این فشارها با مطالبات اجرایی‌ای همراه شوند که با ارزیابی ارتش لبنان از خطرات احتمالی در تعارض باشند.
آیا فشارهای آمریکا ارتش لبنان را به سمت رویارویی با حزب‌الله می‌برد؟
با توجه به این اطلاعات، فرضیه‌ای در محافل لبنانی مطرح شده است که بر اساس آن، فشارهای هم‌زمان آمریکا ممکن است به شکل‌گیری فضای سیاسی و امنیتی منجر شوند که ارتش لبنان را در برابر گزینه رویارویی با حزب‌الله لبنان خواه از طریق مأموریت‌های امنیتی مستقیم و خواه در نتیجه افزایش تنش‌ها و برخوردهای مرتبط با اجرای تصمیم‌های مربوط به انحصار سلاح در دست دولت، قرار دهد.
این تحلیل بر هم‌زمانی چند تحول استوار است. فشار برای برگزاری مذاکرات نظامی مستقیم با دشمن صهیونیستی، افزایش سطح مطالبات مربوط به خلع سلاح، انتقاد از فرماندهی ارتش لبنان، توجه آمریکا به پرونده‌های امنیتی داخلی و نیز اظهارات برخی مقام‌های آمریکایی که خطرات رویارویی را کم‌اهمیت جلوه می‌دهند یا حتی آن را تشویق می‌کنند.
بر این اساس، دور مذاکرات تامپا چیزی فراتر از آزمونی برای سنجش امکان دستیابی به ترتیبات امنیتی میان لبنان و دشمن صهیونیستی است. این مذاکرات پرسشی اساسی را نیز مطرح می‌کند که فرماندهی ارتش لبنان تا چه اندازه می‌تواند در شرایط افزایش فشارهای سیاسی و خارجی، ارزیابی‌های حرفه‌ای خود را حفظ کند؟
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما