به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) – ابنا – از مشهد مقدس؛ ماه ذیالقعده را میتوان ماه امام رضا(ع)، زیارت و فرهنگ رضوی به شمار آورد. این ماه پربرکت با میلاد حضرت فاطمه معصومه(س) در نخستین روز آن آغاز میشود و با سالروز میلاد امام علی بن موسی الرضا(ع) در یازدهم آن ادامه مییابد. روزهای پایانی این ماه نیز در بیست و سوم ذیالقعده با روز مخصوص زیارتی امام رئوف همراه است. فاصله زمانی میلاد دختر حضرت موسی بن جعفر(ع) تا میلاد برادرش امام رضا(ع)، دهه کرامت رضوی نام گرفته است که در میانه آن روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ برادر امام رضا(ع)، مدفون در شیراز قرار دارد که به عنوان روز تکریم امامزادگان و بقاع متبرکه گرامی داشته میشود.
روز نخست ماه ذیالقعده در ایران و بلکه جهان تشیع به مناسب میلاد دختر کریمه اهلبیت(ع) با عنوان روز دختر نیز گرامی داشته میشود و دهه نخست این ماه سرشار از بوی زیارت، حرم و آمیخته با معارف رضوی است.
همچنین روز پایانی ماه ذیالقعده، سالروز شهادت ابن الرضا امام جواد(ع) فرزند دلبند ثامن الحجج(ع) است که حرمهای اهلبیت(ع) در مشهد و قم و کاظمین میعادگاه محبین و متوسلین و حاجتمندان میگردد.
در ماه ذیالقعده هجرت تاریخی و تمدن ساز امام رضا(ع) از مدینه به خراسان هم اتفاق افتاده است که به پدیدهای سرنوشتساز در تاریخ اسلام و ایران تبدیل میگردد.
بر این اساس میتوان ماه ذیالقعده را ماه امام رضا(ع)، زیارت و فرهنگ رضوی دانست و از فرصتهای آن برای رشد و تعالی استفاده کرد.
در ایران اسلامی، امام رضا(ع) بدون شک و به باور عموم مردم، محور دلبستگی و اتحاد و امید همه ایرانیان است و شاید هیچ مرکز و پناهی مانند حرم امام رضا(ع)، نمیتواند و نتوانسته در شرایط سخت، امید و تابآوری ساکنین این سرزمین را به صورت حقیقی و پایدار حفظ نماید.
همجواری ایرانیها با امام رضا(ع) به دلیل تأثیر کمال همنشین، باعث رشد اخلاقی و فرهنگی ایران در ابعاد مختلف شده است به گونهای که حتی شاهد سبک ویژهای از معماری و هنر با الهام از آموزهها و سیره رضوی هستیم که به برافراشته شدن آثار تمدنی متعددی انجامیده و اخیرا از آن با نام تمدن رضوی یا مکتب هنر رضوی یاد میشود.
تمدن، در تعاریف صاحبنظران این حوزه به آثار ملموس برآمده از زیربنایی به نام فرهنگ اطلاق میگردد. بطور مثال یک جلوه برجسته از تمدن اسلامی، مدارس دینی هستند که برآمده از فرهنگ علمآموزی در اسلام میباشند. مساجد در تمدن اسلامی شهرت جهانی دارند و نماد تمدن اسلام به شمار میآیند که مبتنی بر فرهنگ عبادت و عبودیت در اسلام است. همچنین حرمهای ائمه اهلبیت(ع) و بقاع متبرکه اولیای دین نیز که در تمامی اقطار جهان اسلام مشاهده میشود بر روی فرهنگ زیارت بنا گردیده است.
در نیم قرن اخیر فرهنگ زیارت رشد کمسابقهای در جهان اسلام و تشیع تجربه کرده است که شاید مهمترین دلیل آن، پیروزی و استقرار انقلاب اسلامی در ایران به عنوان احیاگر تفکر و زندگی دینی در جهان معاصر باشد. گرچه مسئله زیارت رکن اساسی حیات شیعه و تداوم مکتب تشیع تا به امروز بوده است. کتاب گرانمایه «کامل الزیارات» تألیف ابن قولویه از کهنترین و معتبرترین کتابهای شیعه امامیه است که در قرن چهارم هجری تدوین گردیده و قدمت و اهمیت زیارت و جایگاه رفیع اعتقادی آن را در مکتب اهلبیت(ع) نشان میدهد.
شیخ مفید که از قلههای علم در میان سلسله عالمان شیعه محسوب میگردد با تألیف کتاب «مزار» به نوعی اولین زیارتنامه برای پیروان مکتب اهلبیت(ع) را به ارمغان آورد. این کتاب با حجم اندک خود به مثابه کتابچهای زیارتی، شیوه زیارت معصومین را در بر دارد. جایگاه سترگ شیخ مفید در میان امامیه، کتاب «مزار» او را منزلتی والا بخشید و منشاء نگارش زیارتنامههای متعدد دیگری مشابه این عنوان در تمامی سالها و قرون بعد گردید.
در یک قرن اخیر کتاب شریف «مفاتیح الجنان» اثر شیخ عباس قمی یا محدث قمی، در ایران و بسیاری از مناطق تشیع در کنار قرآن همچنان محبوبترین کتاب شیعیان به شمار میرود که سرشار از زیارتنامههای متنوع برای ائمه اطهار(ع) است که گلچینی معتبر از قرنها زیارتنامه نگاری عالمان شیعه را در بر دارد.
یکی از ویژهگیهای ماه ذیالقعده در کنار تمام مناسبتهای مرتبط با امام رضا(ع)، روز زیارتی مخصوص برای آن حضرت است که علاوه بر روز میلاد یا روز شهادت ایشان، توجه به امام رئوف و حرم مطهر رضوی را مضاعف میسازد.
همه این عناصر عامل شکلگیری و رشد اعمال زیارتی با محوریت امام رضا(ع) شد و منشاء به وجود آمدن فرهنگ و تمدن رضوی گردید. اکنون حرم امام رضا(ع) و زیارت جزئی اساسی از فرهنگ ایرانی اسلامی را تشکیل میدهد و بخشی از سبک زندگی ایرانیان و شیعیان است.
حرم مطهر رضوی علاوه بر مردمان سرزمین ایران، زائرین پرشماری از تمامی قارههای عالم دارد و به اذعان هزاران زائر غیرایرانی مشهدالرضا که در قالب مصاحبهها در رسانهها بازتاب یافته است، تجربه زیارت حرم امام هشتم(ع) با دیگر ائمه معصومین متفاوت بوده و اختصاصات خود را دارد.
تأکید احادیث مروی از اهلبیت(ع) بر توجه به طوس و مدفن امام علی بن موسی الرضا(ع) و فضیلت کممانند آن، جایگاه متمایزی به زیارت ثامن الحجج(ع) بخشیده است. گرچه زندگی و سیره امام رضا(ع) خود نقطه عطفی در تاریخ تشیع است و جایگاه سیاسی و فرصتهای پیش آمده برای آن حضرت به گسترش و جهش در معارف امامیه خصوصا در مسئله امامت انجامید و مشهدالرضا را به قطب زیارتی جهان اسلام تبدیل کرد.
شیخ صدوق محدث بزرگ شیعه که به همت او بسیاری از احادیث امامیه به زیبایی تدوین و تبویب گردید و به دست ما رسید و پرشمارترین کتابهای حدیثی امامیه را نگاشته است؛ به دلیل منزلت رفیع سیره رضوی، کتاب مخصوصی با عنوان «عیون اخبار الرضا» تألیف کرد و به یادگار گذاشت در حالی که نسبت به هیچکدام از دیگر ائمه معصومین چنین اثر اختصاصی ندارد. دیگر کتابهای او مرتبط با امامان شیعه درباره یک مسئله اعتقادی مرتبط با آن امام است. مثلا کتاب «کمالالدین و تمام النعمة» مرتبط با مسئله غیبت امام زمان(عج) است.
در حال حاضر نور سخنان و کرامات امام رضا(ع)، پهنه گستردهای از مناطق مختلف جهان اسلام را در بر گرفته است؛ اکنون منزلت حرم مطهر رضوی در میان مسلمانان غرب و جنوب آسیا بر کسی پنهان نیست و این مناطق جلوهگاهی از فرهنگ و تمدن رضوی است. در آسیای میانه و مرکزی نیز نمودهای فراوانی از حضور فرهنگ رضوی دیده میشود. حتی مشهد و خراسان یکی از حلقههای اصلی راه ابریشم تاریخی که تمدنهای کهن را به یکدیگر متصل میکرده به شمار آمده و تردیدی نیست استمرار و برجستگی جایگاه مشهد در این طریق تاریخی و میان تمدنی، مرهون امام رضا(ع)، حرم و زیارت بوده است.
سالها است که در ابتکاری به همت آستان قدس رضوی و خادمان بارگاه امام رئوف در ایام دهه نخست ماه ذیالقعده، کاروانهایی متشکل از خادمین و خیرین و روحانیون همراه با پرچم متبرک گنبد نورانی حرم مطهر رضوی به تمامی استانها و بسیاری از نقاط جهان تشیع سفر میکنند و یاد و نام امام رضا(ع) را به میان مردمان و جوامع در ایران و دیگر کشورها برده و زمینه توسل و پیوند با اهلبیت(ع) و همچنین نشر بیشتر معارف رضوی را فراهم میسازند که صحنههای کمنظیری از دلدادگی و شیفتگی نسبت به امام رضا(ع) در این سفرها اتفاق میافتد.
از این رو در آخرین روزهای ماه پرفضیلت ذیالقعده باید در فهم بیشتر معارف و تعالیم امام رضا(ع) کوشید چرا که معرفت به حق امام و جایگاه امامت، مقصد والای زیارت به شمار میآید و همانطور که آموزههای رضوی به شکلگیری فرهنگ و تمدن رضوی در طول تاریخ انجامیده است؛ امروز نیز سیره و احادیث الهام بخش عالم آل محمد(ص)، زمینه تعالی را در اختیار ما قرار داده است و جهش به دوره تازهای از حیات دینی را ممکن میسازد.
..............................
پایان پیام
نظر شما