به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ یادداشتی به مناسبت زادروز میلاد باسعادت امام هادی (ع) با عنوان «اندیشه شیعی در فرهنگ دعا وزیارت» به قلم حمید احمدی منتشر می شود.
زاد روز او ( امام هادی علیهالسلام ) در سالهای آغازین نیمه اول قرن سوم هجری است، جامعه اسلامی در قلمروی گسترده با جمعیت انبوه از فرهنگ ها، نحلهها، اقوام و ملیتها،پیچیده در مسائل مختلف فکری، فرهنگی و اجتماعی و درگیر بحرانهای سیاسی متعدد و غوطهور در اعوجاجهای فکری و فرقهای از غالیان، سطحی نگران و خردگرایی افراطی و حاشیه سازان بیتعهد و حکومت فریب و مستبد که بقای خویش را در تفرقه و جهل مردم میجوید. بزرگمردی از تبار آل نبی به امر الهی در سنه ۲۲۰ هجری که ۸ سال بیش نداشت، رایت امامت و سکان کشتی ولایت به دست میگیرد و ۳۴ سال در جهان فتنه زده و مبتلای به فقر فکری و فرهنگی تحمیلی، روشنابخش جانها و جامعه میشود. فتنهها چنان گسترده است که امام علی الهادی علیهالسلام در خطابی به یکی از رهبران شیعه میفرمایند:
"خداوند ما و تو را از ابتلای فتنه بر حذر دارد!
اگر خود را از آن دور نگهداری، نعمتی را بزرگ داشتهای و گرنه به هلاکت خواهی افتاد."۱
حکومت مستبد عباسی که دستخوش تاخت و تاز غلامان ترک از آسیای میانه و ورای آن است، زمامداران آن ناگزیر به کوچ؛ تحت فشار عربان بغداد به سامر میشوند و حکومت برای فرار از پاسخگویی و حل مسائل فکری و اجتماعی جامعه به طرح و نشر مسائل انحرافی روی میآورد تا اذهان جامعه را درگیر حواشی بیاثر نماید و عالمان را به مباحث بیثمر مشغول و با طرح نزاعهای بیحاصل، خیال از اتحاد مخالفان آسوده دارد. چون گسترش اندیشههای مکتب اهل بیت و رشد اندیشه عقلگرایی و عقلانیت اسلامی را تهدید علیه خود میپنداشت، لذا به طرح مسائل انحرافی روی آورد.
امام با هوشمندی و حکمت علوی در مقابل این جریان ایستادند و در برابر رواج آرا و سوالاتی مانند خلق قرآن و حادث و قدیم بودن آن، به صراحت موضع میگیرند و آن را فتنه طراحی شده و بدعت مینامند:
" به عقیده ما جدال وگفتوگو
در باره قرآن بدعت است و در گناه و مسئولیت آثار زشت ناشی از آن، سوالکننده و پاسخدهنده هر دو شریکاند"۲
امام در پاسخگویی، به حد ضرورت به سوالات و شبههها اکتفا میکنند و علما و بزرگان شیعه را از ورود به این وادی برحذر داشتند.۳
در جامعه آشوب زده و بحرانی، امام با دایر کردن جلسات علمی در گام اول به تبیین اندیشه صحیح اسلامی اهتمام ورزیدند و در گام بعد، به نقد آرای دیگران برخاستند.
این اقدامها در قالب مناظرات علمی و تألیف رسائل در مباحث کلامی و عقیدتی مهم انجام گرفت. چند رساله و نامه از تراث گوهرین این رویکرد امام هادی علیهالسلام باقی مانده است. از جمله رسالهای تفصیلی در باره رأی ائمهعلیهمالسلام درخصوص جبر و اختیار در اختیار میباشد۴
همچنین روایات متعددی در این حوزه از آن امام در منابع معتبر در دست است، مانند آنچه جناب سعد اشعری قمی در "مسند الامام الهادی" آوردهاند.
در کنار مبارزات فکری ایجابی به مبارزات منفی در مقابل جریانهای انحرافی همانند غالیان پرداختند و به صراحت و شجاعت تمام به نفی و طرد سردمداران این اصحاب جهل و فتنه پرداختند.
افرادی مثل ابن حسکه که با ادبیاتی جانبدارانه و ادعای پیروی از امام، نسبتهای شرک آلود در حق امام و ترویج اباحهگری بیان میکرد. امام؛ شدید موضع گرفتند و فرمودند: "ابن حسکه -که لعنت خدا بر او باد- دروغ گفته است،من او را از دوستان و پیروان خود نمی دانم. او را چه شده است؟! خدا لعنتش کند!"۵
همچنین نسبت بهمحمدبننصیر نمیری مدعی نبوت خود وربوبیت امام هادی است، موضع گرفتند و طردشان کردند.
به مقابله با اندیشههای سطحی و ظاهرگرایی اشاعره که سبب رکود علمی و سترون شدن مباحث عقلی و فلسفی در حوزههای علمی مسلمانان شده بود به تبیین جایگاه رفیع عقل در دین و نقد افراطگرایی اهل اعتزال همت گماشتند.
در چنین جامعه دچار اعوجاج و درگیر مباحث خشک و بیروح و تحمیلی است و همه صاحبان قدرت و تفوذ؛ همتشان را بر دوری از معنویت و جدایی از آستان آلالله بر هم نهادهاند، امام هادی علیهالسلام خلاقانه ادبیات متعالی میآفریند و مردم را به دعا و تحکیم پیوند با ملکوت و آستانهای بلند اهل بیت علیهمالسلام فرا میخوانند. در این ساحت؛ ادبیات غنی و رازگونه و رمزآلود و جذاب و مفاهیم بلندی از آموزههای دینی، اخلاقی، معنویت و عرفان اسلامی را خلق نموده و به ارث نهادند که اسناد حقانیت معرفت ناب و منشور سلوک معنوی توحیدی و ترجمان روح بلند و ملکوتی آن پیشوای نستوه است.
زیارت جامعه کبیره و زیارت غدیریه از تراث جاوید آن حضرت و گنجینهای از معارف مدرسه آلالله است.
حمید احمدی ۱۱ خرداد ۱۴۰۵
------------------
۱-ر.ک.:ابنشهرآشوب،متشابه القرآن ومختلفه،ج۱،ص۶۱
۲-همان
۳-ر.ک:حمیداحمدی، تاریخ امامان شیعه،صص۲۳۶-۲۳۷
۴-ر.ک:تحفالعقول،صص۳۳۸-۳۵۶.
۵-همان،ص۴۴ و
۶-رجال کشی،ص۵۲۱
..............
پایان پیام
نظر شما