غدیر از دیدگاه اسلام‌شناسان غربی؛ بخش سوم: گزارش یک واقعه تاریخی

به گزارش خبرگزاری بین المللی اهل بیت (ع) -ابنا- در بخش‌های قبلی این نوشته، غدیر خم از دیدگاه گروه اول پژوهشگران غربی معرفی شد که اغلب آنها با نادیده گرفتن غدیر در آثار خود، هیچ اشاره‌ای به این واقعه تاریخی مهم نداشته‌اند، اما گروه دوم از پژوهشگران غربی به مرور به بیان این واقعه در پژوهش‌های خود پرداخته‌اند و در نوشته‌های خود موضوع غدیر را اگرچه بسیار مختصر و تنها در حد یک گزارش تاریخی بیان کرده‌اند.

آنچه که در این میان قابل توجه  است اینکه تقریبا در همه نگارش‌های گروه دوم، این گزارش‌های تاریخی، بدون اشاره به ثمرات این واقعه بیان شده، موضوعی که باید آن را مهمترین اشکال علمی در این پژوهش‌ها دانست.

در میان این منابع می‌توان به مدخل «محمد(ص)» در دایره المعارف اسلام نوشته «ترود الرت»، همچنین مدخل اهل‌بیت(ع) در همین دایره المعارف تالیف: مری الین هگلند  Mary Elaine Hegland، کتاب «تاریخ تفکر سیاسی اسلام از زمان پیامبر(ص) تا زمان حاضر The history of Islamic political thought: from the Prophet to the present تالیف: آنتونی بلک، همچنین کتاب «ابتکار و مشارکت اسلام، مبانی، اصول و تاریخ آن در تمدن جهانی  The Venture of Islam: Conscience and History in a World Civilization تالیف: مارشال هاجسن Marshall G. S. Hodgson اشاره کرد.

در میان این آثار، تالیفات شخصیت‌های شیعی مانند «عبدالعزیز ساشادینا» در مدخل «علی ابن ابیطالب» دایره المعارف جهان اسلام آکسفورد نیز دیده می‌شود که به نظر می‌رسد مهمترین دلیل عدم توجه به نتایج واقعه غدیر در این نوشته، شرایط محیطی و محدودیت‌ها در نگارش مقالات بوده است.

 «ویلفرد  فردینال مادلونگ»، اسلام‌شناس برجسته آلمانی با بیش از ۲۰۰ اثر منتشر شده با موضوع معرفی اسلام و تشیع و «روبرت گلیو» نیز از شخصیت‌های دیگری هستند که آثار متعددی در این زمینه نوشته‌اند، به‌عنوان نمونه در میان آثار «مادلونگ» مدخل «تشیع» در ویرایش دوم دایره المعارف دین، مدخل «شیعه» در ویرایش دوم دایره المعارف اسلام، مدخل «امامت» در ویرایش دوم دایره المعارف اسلام و مدخل «امامت» در ویرایش دوم دایره المعارف دین دیده می‌شود که به صورت مختصر اشاره به واقعه غدیر خم داشته‌اند. همچنین «روبرت گلیو» نیز با دو مقاله مدخل «علی ابن ابیطالب» در ویرایش سوم دایره المعارف اسلام و مدخل «شیعه» در دایره المعارف اسلام و جهان اسلام نیز از اسلام‌شناسانی است که به این موضوع در نوشته‌های خود پرداخته است.

در میان آثار «مادلونگ»، کتاب «جانشینی پیامبر (ص) پژوهشی پیرامون خلافت نخستین» که به همت بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی به فارسی ترجمه و منتشر شده، از مهمترین آثار در زمینه شناخت تشیع و غدیر به شمار می‌رود. این کتاب در آواخر عمر مادلونگ نوشته شد که در کنار برخی از اشکالات علمی و تاریخی، توانست نقش موثری در شناخت تشیع و واقعه غدیر خم در میان اسلام‌شناسان غربی داشته باشد.

در بخش بعدی این نوشته، آثار دیگر اسلام‌شناسان غربی در زمینه غدیر را بررسی می‌کنیم.

سید علی‌اصغر حسینی/ ابنا

________

پایان پیام