به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ الکساندر زویف، سرپرست دفتر مبارزه با تروریسم سازمان ملل متحد، اعلام کرد که شبکه القاعده همچنان در افغانستان حضور دارد؛ هرچند میزان فعالیت عملیاتی و آشکار این گروه نسبت به گذشته کاهش یافته است.
زویف در گفتوگو با خبرگزاری تاس گفت افغانستان طی چند دهه گذشته محل فعالیت گروههای متعدد تروریستی بوده و القاعده نیز همچنان بخشی از این فضای امنیتی است. به گفته وی، این شبکه در حال حاضر فعالیت گستردهای ندارد، اما حضور خود را در افغانستان حفظ کرده و مناسبات آن با مقامهای حاکم طالبان همچنان «پیچیده» است.
این مقام سازمان ملل، شاخه خراسان داعش و تحریک طالبان پاکستان، موسوم به تیتیپی، را فعالترین گروههای مسلح در افغانستان معرفی کرده است. ارزیابیهای نهادهای بینالمللی نیز نشان میدهد که داعش خراسان طی سالهای اخیر توانایی خود را برای طراحی و اجرای حملات در داخل و خارج از افغانستان حفظ کرده و در افغانستان، ایران، پاکستان و روسیه مسئول یا متهم به حملات مرگبار بوده است.
تداوم نگرانی درباره ارتباط طالبان و القاعده
اظهارات زویف در حالی مطرح میشود که گزارشهای پیشین تیم نظارت بر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل، از تداوم روابط طالبان و القاعده خبر دادهاند. در این گزارشها، پیوندهای شخصی، خانوادگی و تاریخی میان اعضای دو گروه از عوامل دوام این رابطه عنوان شده است.
القاعده در سالهای گذشته تلاش کرده فعالیتهای علنی خود را کاهش دهد تا برای طالبان در عرصه بینالمللی هزینه سیاسی ایجاد نکند.
کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر پیشین القاعده، در سال ۲۰۲۲ در یک خانه در کابل نیز پرسشهای جدی درباره سطح اطلاع و ارتباط برخی مقامهای طالبان و شبکه حقانی با رهبران القاعده ایجاد کرد. مقامهای آمریکایی در آن زمان اعلام کردند که شماری از چهرههای ارشد طالبان و شبکه حقانی از حضور الظواهری در کابل آگاه بودهاند.
روسیه: داعش خراسان تهدید اصلی آسیای مرکزی است
همزمان با ارزیابی سازمان ملل، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، داعش خراسان را مهمترین تهدید تروریستی برای آسیای مرکزی توصیف کرده است.
لاوروف گفته است این گروه میکوشد از افغانستان بهعنوان پایگاهی برای گسترش فعالیتهای خود و ایجاد ساختار خلافت در منطقه استفاده کند. وی تأکید کرده که ماهیت فرامرزی فعالیت داعش خراسان، امنیت کشورهای آسیای مرکزی و دیگر کشورهای منطقه را با تهدیدی جدی روبهرو کرده است.
مسکو طی سالهای گذشته بارها نسبت به جذب نیرو از کشورهای آسیای مرکزی، استفاده از فضای مجازی برای عضوگیری و احتمال انتقال ناامنی از افغانستان به شمال این کشور هشدار داده است. گزارشهای امنیتی نیز نشان میدهد داعش خراسان بر جذب نیرو از تاجیکستان، ازبکستان و دیگر کشورهای منطقه تمرکز ویژهای دارد.
تدوین راهبرد ضدتروریسم تا سال ۲۰۳۰
در همین چارچوب، وزیران امور خارجه سازمان پیمان امنیت جمعی در نشست اخیر خود در شهر کازان، پیشنویس راهبرد ضدتروریسم این سازمان تا سال ۲۰۳۰ را تأیید کردند. این سند قرار است پس از طی مراحل نهایی، در نشست سران کشورهای عضو بررسی شود.
این سازمان همچنین بر تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان، مقابله با قاچاق تسلیحات، جلوگیری از انتقال نیروهای افراطی و افزایش همکاری اطلاعاتی میان کشورهای عضو تأکید کرده است. مقامهای سازمان پیمان امنیت جمعی اعلام کردهاند که طی عملیات مشترک سالهای اخیر، دهها حمله تروریستی خنثی و فعالیت صدها شبکه و گروه مسلح مختل شده است.
طالبان: داعش در افغانستان حضور فیزیکی ندارد
با این حال، طالبان ارزیابیهای سازمان ملل، روسیه و شماری از کشورهای منطقه را رد میکند.
ذبیحالله مجاهد و دیگر سخنگویان طالبان بارها مدعی شدهاند که داعش خراسان در افغانستان سرکوب شده و دیگر از حضور و توان عملیاتی قابل توجه برخوردار نیست. طالبان همچنین تأکید میکند که اجازه نمیدهد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
وزارت خارجه طالبان پیشتر اعلام کرده بود که داعش خراسان در داخل افغانستان «خنثی» شده و مراکز اصلی این گروه در امتداد خط دیورند و خارج از کنترل طالبان قرار دارد. طالبان همچنین مسئله تیتیپی را یک موضوع داخلی پاکستان دانسته و از اسلامآباد خواسته است مشکلات امنیتی خود را به افغانستان نسبت ندهد.
با این حال، گزارشهای سازمان ملل و برخی نهادهای امنیتی این ادعا را معتبر نمیدانند. در ارزیابیهای منتشرشده تأکید شده است که داعش خراسان، تیتیپی، القاعده و چند گروه مسلح منطقهای همچنان در افغانستان حضور دارند؛ هرچند میزان توان عملیاتی، محل استقرار و سطح حمایت از هر یک از این گروهها متفاوت است.
فشار پاکستان بر طالبان
در پاکستان نیز مسئله حضور گروههای مسلح در افغانستان به مهمترین مانع در روابط اسلامآباد و طالبان تبدیل شده است.
آصف درانی، نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان، گفته است تا زمانی که طالبان اقدام عملی و قابل سنجشی علیه تیتیپی انجام ندهند، امکان عادیسازی کامل روابط و دستیابی این حکومت به مشروعیت گسترده بینالمللی دشوار خواهد بود.
وی خواستار خلع سلاح اعضای تیتیپی، جلوگیری از جمعآوری کمک مالی برای این گروه و توقف برنامهریزی حملات از خاک افغانستان شده است. طالبان این اتهامات را رد کرده و میگوید هیچ گروه خارجی اجازه فعالیت علیه کشورهای همسایه را ندارد.
گزارشهای بینالمللی، تحریک طالبان پاکستان را یکی از مهمترین عوامل تشدید تنش میان کابل و اسلامآباد میدانند. پاکستان مدعی است رهبران و نیروهای این گروه در افغانستان مستقرند و حملات خود را از آن سوی مرز هدایت میکنند؛ ادعایی که طالبان آن را رد میکند و افزایش ناامنی در پاکستان را نتیجه مشکلات داخلی آن کشور میداند.
شکاف میان روایت طالبان و ارزیابیهای منطقهای
مجموع این تحولات نشان میدهد که میان روایت رسمی طالبان و ارزیابی سازمان ملل و کشورهای منطقه شکاف قابل توجهی وجود دارد. طالبان بر کنترل کامل امنیتی و حذف حضور فیزیکی داعش تأکید دارد، اما نهادهای بینالمللی از تداوم حضور شبکههای مسلح و توانایی برخی از آنها برای اجرای حملات فرامرزی سخن میگویند.
در عین حال، کاهش تعداد حملات در داخل افغانستان لزوماً به معنای از بین رفتن شبکههای تروریستی نیست؛ زیرا گروههایی مانند داعش خراسان و القاعده میتوانند فعالیت خود را از عملیات سرزمینی به عضوگیری اینترنتی، ایجاد هستههای مخفی، تأمین مالی و طراحی حملات در خارج از افغانستان منتقل کنند.
از این رو، افغانستان همچنان در مرکز نگرانیهای امنیتی روسیه، کشورهای آسیای مرکزی، پاکستان و نهادهای بینالمللی قرار دارد؛ نگرانیهایی که میتواند بر روند شناسایی حکومت طالبان، روابط منطقهای کابل و سطح همکاریهای امنیتی با کشورهای همسایه اثر مستقیم بگذارد.
..............
پایان پیام/
نظر شما