به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در آستانه ماه مبارک رمضان، همزمان با اعلام پنجشنبه به عنوان نخستین روز ماه رمضان از سوی شماری از مراجع برجسته شیعه افغانستان، بار دیگر بحث تفاوتهای فقهی میان پیروان مذهب حنفی و جعفری در زمینه رؤیت هلال و برخی احکام روزهداری برجسته شده است؛ تفاوتهایی که در سالهای گذشته در برخی موارد به تنش و برخوردهای نگرانکننده انجامیده است.
افغانستان کشوری است که پیروان دو مذهب عمده اسلامی، حنفی و جعفری، در کنار یکدیگر زندگی میکنند.
هرچند این دو مذهب در اصول اعتقادی مشترکاند، در برخی فروعات فقهی از جمله نحوه ادای نماز، رؤیت هلال و احکام مربوط به قصر روزه در سفر یا بیماری تفاوت دارند؛ تفاوتهایی که از نظر فقهی مستند به متون معتبر اسلامی است.
با این حال، گزارشهایی از سالهای گذشته نشان میدهد که در برخی موارد، این تفاوتهای فقهی به زمینهای برای فشار بر شیعیان تبدیل شده است. از جمله، محمد محقق رهبر حزب وحدت مردم افغانستان، با انتشار یادداشتی از برخورد طالبان با یک شهروند شیعه در استان غور افغانستان خبر داده بود؛ فردی که به دلیل بیماری و سفر، مطابق فقه جعفری روزه خود را افطار کرده بود اما به گفته او، توسط مأموران طالبان بازداشت، شکنجه و در شهر گردانده شد.
همچنین در عید فطر سال گذشته، منابع محلی در شهرهایی چون مزارشریف، هرات و کابل گزارش دادند که شماری از فرماندهان طالبان مانع برگزاری نماز عید در روز مورد نظر شیعیان شدند و برخی امامان جماعت را از اقامه نماز بازداشتند. در واکنش به این محدودیتها، آیتالله صالحی مدرس، رئیس شورای علمای شیعه افغانستان، تأکید کرده بود: «هیچکس حق ندارد ما را از اجرای شعائر دینیمان منع کند.»
در همان زمان، برخی روحانیون شیعه پیشنهاد تشکیل «کمیته مشترک استهلال» متشکل از علمای شیعه و سنی را برای تعیین آغاز و پایان ماه رمضان و عید فطر مطرح کردند تا از بروز اختلاف و تنش جلوگیری شود؛ پیشنهادی که تاکنون گزارشی از عملیشدن آن منتشر نشده است.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که گزارشهای نهادهای حقوق بشری نیز بر وضعیت شیعیان، بهویژه اسماعیلیان، سایه انداخته است.
نهاد حقوق بشری «رواداری» در گزارشی اعلام کرده که پس از بازگشت طالبان به قدرت، مواردی از اجبار به تغییر مذهب، محدودیتهای مذهبی و فشارهای سازمانیافته علیه شیعیان اسماعیلی در استان بدخشان افغانستان ثبت شده است. گزارش هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نیز به مواردی از اجبار مذهبی و فشار بر اعضای جامعه اسماعیلی اشاره کرده است.
مجموع این رویدادها سبب شده است که با نزدیکشدن رمضان، بخشی از جامعه شیعه افغانستان نگران تکرار محدودیتها و برخوردهای سالهای قبل باشند؛ بهویژه در موضوع اعلام آغاز و پایان ماه رمضان و برگزاری نماز عید فطر.
از سوی دیگر، شهروندان در استان شیعهنشین بامیان نیز از نگرانیهای اقتصادی سخن میگویند. آنان هشدار دادهاند که در شرایط گسترش فقر و بیکاری، افزایش احتمالی بهای مواد خوراکی در ماه رمضان میتواند فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کند.
اکنون این پرسش در فضای عمومی افغانستان مطرح است که آیا طالبان در ماه رمضان پیشرو، سیاستی مبتنی بر مدارا و احترام به تنوع فقهی اتخاذ خواهند کرد و به فقه جعفری همانگونه که علمای شیعه خواستار آن هستند احترام خواهند گذاشت، یا رویکردهای محدودکننده سالهای گذشته بار دیگر تکرار خواهد شد؟
پاسخ به این پرسش، نهتنها برای جامعه شیعه، بلکه برای آینده همزیستی مذهبی و وحدت اسلامی در افغانستان اهمیتی تعیینکننده دارد.
....................
پایان پیام/
نظر شما