به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ حمله مستقیم و نامشروع آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، نقطهای حساس در مناسبات ژئوپلیتیک منطقه و آزمونی بزرگ برای شبکههای دینی، فرهنگی و نخبگانی جهان اسلام و ادیان الهی است. در چنین شرایطی، دیپلماسی دینی (Religious Diplomacy) بهعنوان یکی از کانونهای اصلی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران، ظرفیتهایی دارد که میتواند از تشدید بحران جلوگیری کرده، افکار عمومی را همسو سازد، نهادهای دینی جهان را فعال کند و هزینههای سیاسی و اخلاقی تجاوز را برای دشمن افزایش دهد.
در این نوشتار، چارچوبی راهبردی و کارآمد برای فعالسازی این ظرفیتها پیشنهاد می شود:
۱. جایگاه و ظرفیت علمای مذاهب و ادیان در جنگهای ترکیبی
در جنگهای نوین، که میدان نبرد از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و ذهنها و باورها را هدف قرار میدهد، نهادهای دینی و رهبران مذهبی سهم بالایی در مهندسی افکار عمومی جهانی دارند.
نقشهای کلیدی علمای مذاهب و ادیان
تولید گفتمان اخلاقی علیه جنگ و تجاوز: قدرت صدای رهبران مذهبی در ایجاد «اجماع اخلاقی» علیه تجاوز و خشونت سازمانیافته بیبدیل است.
توان بسیج افکار عمومی جهانی:
فتوا، بیانیه مشترک، خطبه و نشستهای دینی میتواند موجهای اعتراضی گسترده در جهان اسلام، مسیحیت، یهودیت مستقل، بودیسم و… ایجاد کند.
مشروعیتزدایی از رفتارهای تجاوزکارانه: وقتی تجاوز، توسط نهادهای دینی «بیاخلاق» و «ناقض اصول الهی» معرفی شود، مشروعیت حاکمان مهاجم در افکار عمومی جهانی بهشدت تضعیف میشود.
ایجاد سپر اخلاقی برای ملت هدف قرارگرفته: بیانیههای بینالادیانی و فتاوای مشترک، فشار بر ملت آسیبدیده را میکاهند و سطح حمایت بینالمللی را افزایش میدهند.
۲. نقش بالفعل و بالقوه نهادهای دینی ایران در مدیریت بحران
الف) حوزههای علمیه (قم، نجف، الازهر و…): از طریق
* صدور بیانیههای فقهی–حقوقی علیه تجاوز.
* برگزاری اجلاس فوقالعاده علمای اسلام.
* فعالسازی شبکه طلاب بینالملل برای ارتباط با مراکز دینی کشور متبوع.
* تولید تحلیل دینی درباره امنیت ملی و حرمت تجاوز.
ب) مجامع بینالادیانی:
* فعال نمودن ظرفیت سازمان گفتوگوی ادیان، مرکز بینالمللی تقریب مذاهب، جنبشهای مسیحیت عدالتخواه، کلیساهای ارتدوکس، و انجمنهای یهودیان ضدصهیونیسم.
* تشکیل «جبهه اخلاقی صلح» علیه جنگ و تجاوز.
ج) نهادهای فرهنگی–تبلیغی بین المللی:
* بهره مندی از ظرفیت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، رایزنیها، دانشگاههای بینالملل، مجامع قرآنی.
* تولید محتوا در سطح جهانی: رسانه، شبکههای اجتماعی و...
۳. راهبردهای عملیاتی جمهوری اسلامی ایران برای فعالسازی شبکه دینی بینالملل:
راهبرد ۱: تشکیل «شبکه بینالمللی علمای ادیان برای صلح عادلانه» از طریق:
* ایجاد یک شبکه بینالادیانی برای محکومیت تجاوز و حمایت از ثبات منطقه.
* تدوین «بیانیه جهانی دینی درباره حرمت تجاوز».
راهبرد ۲: فعالسازی دیپلماسی علمای برجسته شیعه و سنی با تاکید بر:
* ارتباط فوری با علمای دانشگاه ها و حوزه های علمیه حهان اسلام از جمله مصر، اندونزی، مالزی، ترکیه، پاکستان، لبنان و عمان،
* درخواست صدور فتوا یا بیانیه مشترک درباره «حرمت تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض امنیت ملی کشورها».
* بهره مندی از اعتبار مرجعیت شیعه برای ایجاد وحدت اسلامی در مقابل رژیم صهیونیستی.
راهبرد ۳: بهرهگیری از ظرفیت جوامع مسیحی و یهودیان ضدصهیونیسم از مسیر:
* دیپلماسی میاندینی و رایزنی با کلیساهای ارتدوکس شرقی (روسیه، یونان، ارمنستان).
* ارتباط با کلیساهای آمریکای لاتین (پشتوانه بزرگ ضدآمریکایی).
* دعوت از جریانهای یهودی ضدصهیونیسم برای موضعگیری انسانی.
این اقدامات میتواند روایت اسرائیل را در جهان به چالش بکشد.
راهبرد ۴: فعالسازی افکار عمومی دینی جهانی از طریق:
* انتشار فراخوانهای اخلاقی و انسانی در رسانههای بینالملل.
* تولید «مستند حقوقی–اخلاقی تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی».
* راهاندازی کارزار رسانهای جهانی با محوریت علمای ادیان.
استفاده از شبکه طلاب خارجی برای ارتباط با رسانههای کشورشان
راهبرد ۵: نقش سفرا، دیپلماتها و رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
وظایف اصلی
* سازماندهی شبکه نخبگان دینی محلی: ایجاد شبکه نخبگان دینی، جلسات منظم، میزگردهای فوری و هماندیشی.
* دیپلماسی آرام (Silent Diplomacy)
رایزنی فردی با رهبران دینی کشورهای هدف؛ انتقال پیامهای اخلاقی و انسانی.
* حمله به روایت دشمن و ارائه روایت اخلاقی و حقوقی ایران به نهادهای دینی و رسانههای کشور میزبان.
برجستهسازی پیامدهای انسانی و منطقهای جنگ.
* تولید ادبیات مشترک بینالادیانی
تهیه بیانیههای سهجانبه (اسلام–مسیحیت–یهودیت عدالتخواه).
* دیپلماسی بحران:
تشکیل کارگروههای دائمی برای مدیریت شایعات، حملات رسانهای و روایتسازی دشمن.
۴. پیام راهبردی برای آینده: ساخت جبهه اخلاقی جهانی: در جهانی که جنگها از مرزهای نظامی عبور کرده و وارد میدان اطلاعات، ایدئولوژی و اخلاق شدهاند، برنده کسی است که جبهه اخلاقی گستردهتری بسازد.
جمهوری اسلامی ایران میتواند با فعالسازی شبکه ادیان و مذاهب:
الف) هزینههای اخلاقی جنگ را برای دشمن بالا ببرد
ب) حمایت دینی–اجتماعی جهانی برای ملت ایران ایجاد کند
ج)وحدت اسلامی را در برابر تجاوز احیا نماید
د)روایت جنگ را از جغرافیا به اخلاق منتقل کند (یک سود راهبردی بسیار مهم)
۵. جمعبندی راهبردی
دیپلماسی دینی امروز نه یک ابزار، بلکه یک جبهه است. اگر فعال شود، میتواند:
* تجاوز را در سطح جهانی محکوم کند.
* ملت ایران را در افکار عمومی جهان به جایگاه مظلوم دفاعکننده ارتقا دهد
* رژیم صهیونیستی را از نظر اخلاقی منزوی کند
* دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران را در مذاکرات، موضعی اخلاقی و مشروعیتدار بسازد.
عابدین سیاحت اسفندیاری
نویسنده و پژوهشگر
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما