به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دیروز یازدهم ذی القعده سالروز ولادت هشتمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) بود. همچنین دیروز شصتمین روز شهادت قائد اعظم امت بود. رهبری که در همسایگی خورشید متولد شد و در کنار مضجع شریف امام رضا (ع)دوران کودکی ،نوجوانی و جوانی را تنفس و زندگی کرد و از آموزهای امام مهربانی بسیار آموخت و در طول ۸۶ سال عمر باعزت و بابرکت خود این آموزها را برای مردمان ایران و جهان تبیین کرد و سی هفت سال با الگو گیری از مبانی قرآن کریم ،دین مبیین اسلام و آموزهای ناب شیعی پرچمدار و علمدار کشوری شد که شصت روز است در مقابل جلادان ، قلدران و کودک کشان بی رحم، قرن ۲۱ مقاومت و ایستادگی کرده است .
امام شهید امت هر ساله در روز آغازین سال خورشیدی،سال خویش و ایرانیان را با مشرف شدن و پابوسی آستان ملک پاسبان امام رضا (علیه اسلام ) آغاز می کردند و نقشه راه یک ساله کشور را با حضور میلیونی زائران ومجاوران در حرم مطهر امام رضا (ع)تببین می کردند.
رهبر شهید انقلاب در کتاب انسان ۲۵۰ ساله تلاش کرده است بخشی از ویژگی ها و اقدمات امامان معصومین را به خوبی و زیبا برای مخاطبان و خوانندگان ترسیم و بیان کنند. انسان ۲۵۰ ساله کتابی حاوی بخشهایی از سخنان امام شهید انقلاب، ، درباره زندگی سیاسی امامان شیعه با رویکردی ، مبتنی بر نظریه انسان ۲۵۰ ساله است که زندگی امامان شیعه را علیرغم تفاوت ظاهری، در مجموع یک حرکت مستمر میدانند که از لحظه رحلت پیامبر(ص) شروع میشود و تا سال ۲۶۰ق به مدت ۲۵۰ سال ادامه پیدا میکند و همه آنها در این سالها به دنبال تشکیل حکومت اسلامی بودهاند.
ایشان هچنین در مناسبتها ، پیامها ، دیدار ها و سخنرانی های مختلف به بیان ویژگی هاو اقدمات چهارده معصوم (ع) پرداخته اند.
درادامه نگارنده این یادداشت به بررسی و واکاوی دیدگاه رهبر شهید انقلاب به مهمترین ابعاد زندگی ائمه و بویژه امام رضا (ع) پرداخته است
زندگی ائمه سه بُعد دارد
رهبر شهید انقلاب معتقدند که درباره زندگی امامان معصوم باید در سه بعد کار و فعالیت انجام شود « اول بُعد معنوی و الهی، یعنی آن قداست؛ جنبهی قداست ائمّه (علیهم السّلام)؛ از این نمیشود صرفنظر کرد؛ جنبهی دوّم، جنبهی کلمات و درسهای اینها است ،بخش سوّم، مسئلهی سیاست است»( بیانات در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا ۱۹/۰۲/۱۴۰۳).
بخش سیاست، بخش خیلی مهمّی است. سیاست ائمّه چه بود؟
رهبر انقلاب در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع) در نوزذهم اردیبهشت سال ۱۴۰۳ بیان کردند که ایشان عمدتا زندگی سیاسی ائمه را مورد توجه و مطالعه قرار دادنده اند چرا که بخش سیاسی و سیاست در زندگی امامان بخش خیلی مهمی است« این همان چیزی است که بنده در آن [بررسی] سالهای زندگی ائمّه، عمدتاً این را دنبال میکردم که ائمّه چه کار میکردند و چه کار میخواستند بکنند. بخش سیاست، بخش خیلی مهمّی است. سیاست ائمّه چه بود؟ اینکه امام با همهی آن مقامات، با همهی آن مرتبتِ الهی که دارد و امانت الهی که دستش هست، اکتفا کند به اینکه مثلاً یک مقدار احکام بگوید و یک مقدار اخلاق بگوید و مانند اینها، این به نظر اصلاً برای انسان وقتی که درست توجّه کند قابل فهم نیست؛ آنها هدفهای بزرگی داشتند. »»(بیانات در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا ۱۹/۰۲/۱۴۰۳).
هدف عمدهی ائمه ایجاد جامعهی اسلامی بود
از نظر امام شهید انقلاب امامان معصوم اهداف بسیار بزرگی داشتند و صرفا به موضوع بیان احکام اکتفا نمیکردند و هدف عمده ائمه ایجاد جامعه اسلامی بود چرا که بدون ایجادحاکمیت اسلامی ،ایجاد جامعه اسلامی امکان پذیر نیست «هدف عمدهی آنها هم ایجاد جامعهی اسلامی [بوده]؛ که ایجاد جامعهی اسلامی بدون ایجاد حاکمیّت اسلامی امکانپذیر نیست؛ پس دنبال حاکمیّت اسلامی بودند. »( بیانات در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا ۱۹/۰۲/۱۴۰۳).
امامت یعنی ریاست دین و دنیا، ریاست مادّه و معنا
امام شهید امت معتقدند اساسا امامت یعنی ریاست دنیا و اخرت که یک بعد مهم امامت است «یک بُعد مهمّ امامت این است؛ امامت یعنی ریاست دین و دنیا، ریاست مادّه و معنا. خب مادّهاش عبارت است از همین سیاست و ادارهی کشور و ادارهی حکومت. و همهی ائمّه دنبال این بودهاند؛ یعنی بدون استثنا همهی ائمّه دنبال این بودهاند؛ منتها با شیوههای مختلف، در فصول مختلف، با روشها و اهداف کوتاهمدّت مختلف؛ [امّا] هدف بلندمدّت یکی بود»( بیانات در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا ۱۹/۰۲/۱۴۰۳).
قبول ولایت عهدی از طرف ایشان یک مبارزه بود بین مامون و امام رضا(علیه السلام)
رهبر شهید انقلاب معتقدند موضوع فراخوان امام رضا(علیه السلام)و قبول ولایت عهدی از طرف ایشان یک مبارزه بود بین مامون و امام رضا(علیه السلام)«این در واقع یک مبارزهای بود بین مأمون عاقل و زیرک و بسیار باهوش، و امام رضا. مأمون اوّل گفت خلافت را میدهم؛ اوّل ولایتعهدی نبود؛ گفت من خلافت را به شما میدهم. حضرت قبول نکردند؛ اصرار کرد؛ بعد گفت حالا که قبول نمیکنید، پس ولایتعهدی [را قبول کنید].» « یک حرکت عظیم، یک جنگ فوقالعادهی غیر نظامی، یعنی جنگ سیاسی در واقع، بین حضرت و مأمون راه افتاده و حضرت در این جنگ مأمون را خُرد و خمیر کرده؛ یعنی با این کاری که کرده، منکوب کرده مأمون را؛ طوری که مأمون مجبور شده حضرت را به قتل برساند. وَالّا اوّل که اینجور نبود؛ [حضرت را] احترام میکردند، نماز میفرستادند؛ از این کارها بود دیگر»( بیانات در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا ۱۹/۰۲/۱۴۰۳).
بُعد سیاست مهمترین بُعد است
رهبر شهید انقلاب معتقدند باید سه بُعد معنوی و الهی، ُبعدجنبهی کلمات و درسهای ،وبُعد، مسئلهی سیاست در زندگی حضرت امام رضا (علیه الصّلاة و السّلام) و بقیّهی ائمّه تبیین شود لذا به اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) توصیه می کنند که «هنر شما این است که این سه بخش را اوّلاً استخراج کنید؛ ثانیاً اینها را از زیادهگوییها و حرفهای غیر متقن تخلیص کنید؛ ثالثاً که این سوّمی مهمتر از همه است، با زبان مناسب، با زبان روز، با زبان قابل فهم برای مخاطب غیر شیعه و حتّی شیعه ــ چون دوری بعضی از جوانهای خودمان هم از این معارف، کمتر از دوری غیر شیعه و غیر مسلمان نیست و اطّلاعی ندارند ــ بیان کنید ».
عنصر مبارزهی سیاسی حاد، که خطّ ممتدّ زندگی ائمّهی هدا (علیهم السّلام) است در بین روایات و احادیث گم شده است
قائد شهید انقلاب در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) در بیست هشتم تیر ماه ۱۳۶۵ در مشهد مقدس بیان کردند که فرا گرفتن درس از زندگی و اسوه قرار دادن ائمه (ع) بدون توجّه به روش و منش سیاسیِ این بزرگواران ممکن نیست.«، لکن عنصر مبارزهی سیاسی حاد، که خطّ ممتدّ زندگی ائمّهی هدا (علیهم السّلام) را در طول ۲۵۰ سال تشکیل میدهد، در لابهلای روایات و احادیث و شرححالهای ناظر به جنبههای علمی و معنوی، گم شده. زندگی ائمّه (علیهم السّلام) را ما بهعنوان درس و اسوه باید فرا بگیریم، نهفقط بهعنوان خاطرههای شکوهمند و ارزنده؛ و این، بدون توجّه به روش و منش سیاسیِ این بزرگواران ممکن نیست.»( بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) ۲۸/۰۴/۱۳۶۵.مشهد مقدس)
بنده شخصاً، علاقهای به این بُعد و جانب از زندگیِ ائمّه (علیهم السّلام) پیدا کردم
رهبر شهید انقلاب در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا(ع) به صراحت بیان می کنند که شخصا به بعد سیاسی زندگی ائمه علاقمند هستم «بنده شخصاً، علاقهای به این بُعد و جانب از زندگیِ ائمّه (علیهم السّلام) پیدا کردم و بد نیست این را عرض کنم که اوّلْبار، این فکر برای بنده در سال ۱۳۵۰ و در دوران محنتبارِ یک امتحان و ابتلاء دشوار پیدا شد. اگرچه قبل از آن به ائمّه بهصورت مبارزان بزرگی که در راه اِعلاء کلمهی توحید و استقرار حکومت الهی فداکاری میکردند توجّه داشتم امّا نکتهای که در آن برهه ناگهان برای من روشن شد، این بود که زندگی این بزرگواران علیرغم تفاوت ظاهری -که بعضی حتّی احساس تناقض کردند میان برخی از بخشهای این زندگی- درمجموع یک حرکت مستمر و طولانی است که از سال ۱۱ هجرت شروع میشود و ۲۵۰ سال ادامه پیدا میکند، و به سال ۲۶۰ که سال شروع غیبت صغرا است، خاتمه پیدا میکند.»
این بزرگواران، یک واحدند، یک شخصیّتند
از نظر امام شهید انقلاب ائمه یک واحد و یک شخصیت هستند و نمی شود زندگی ایشان را جدا از هم تحلیل کرد و همه ائمه باید مانند یک انسان با طول عمر ۲۵۰ ساله تحلیل و نگریسته شود « این بزرگواران، یک واحدند، یک شخصیّتند؛ نمیشود شک کرد که هدف و جهت آنها یکی است. پس ما به جای اینکه بیاییم زندگی امام حسن مجتبی (علیه السّلام) را جدا و زندگی امام حسین (علیه السّلام) را جدا و زندگی امام سجّاد (علیه السّلام) را جدا تحلیل کنیم تا احیاناً در دام این اشتباه خطرناک بیفتیم که سیرهی این سه امام بهخاطر اختلاف ظاهریِ با هم، متعارض و متخالفند، باید یک انسانی را فرض کنیم که ۲۵۰ سال عمر کرده و در سال ۱۱ هجرت قدم در یک راهی گذاشته و این راه را تا سال ۲۶۰ هجری طی کرده؛ تمام حرکات این انسان بزرگ و معصوم، با این دید قابل فهم و قابل توجیه خواهد بود. هر انسانی که از عقل و حکمت برخوردار باشد ولو نه از عصمت، در یک حرکت بلندمدّت، تاکتیکها و اختیارهای موضعی خواهد داشت؛ گاهی ممکن است لازم بداند تند حرکت کند و گاهی کُند، گاهی حتّی ممکن است به عقبنشینیِ حکیمانه دست بزند، امّا همان عقبنشینی هم از نظر کسانی که علم و حکمت او را و هدفداریِ او را میدانند، یک حرکت به جلو محسوب میشود. با این دید، زندگی امیرالمؤمنین با زندگی امام مجتبی، با زندگی حضرت ابیعبدالله، با زندگی هشت امام دیگر، تا سال ۲۶۰، یک حرکت مستمر است؛ این را در آن سال بنده متوجّه شدم و با این دید وارد زندگی اینها شدم، یک بار دیگر نگاه کردم و هرچه پیش رفتم، این فکر تأیید شد. .»(بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) ۲۸/۰۴/۱۳۶۵.مشهد مقدس)
مبارزه سیاسی امام رضا و سایر ائمه (ع) فقط شامل مبارزهی علمی ، اعتقادی و کلامی یا صرفا یک مبارزه مسلحانه نیست
رهبر شهید انقلاب معتقدند مبارزه سیاسی امام رضا و سایر ائمه (ع) فقط شامل مبارزهی علمی ، اعتقادی و کلامی نیست یا صرفا یک مبارزه مسلحانه در زمانی از زندگی امامان معصوم نیست «اولاً مبارزهی سیاسی، یا مبارزهی حادّ سیاسی که ما به ائمّه (علیهم السّلام) نسبت میدهیم، یعنی چه؟ منظور این است که مبارزات ائمّهی معصومین (علیهم السّلام) فقط مبارزهی علمی و اعتقادی و کلامی، از قبیل مبارزات کلامیای که در طول همین مدّتْ شما در تاریخ اسلام مشاهده میکنید -مثل معتزله، مثل اشاعره و دیگران- نبود؛ مقصود ائمّه از این نشستنها و حلقات درس و بیان حدیث و نقل معارف و بیان احکام، فقط این نبود که یک مکتب کلامی یا فقهی را که به آنها وابسته بود، صددرصد ثابت کنند و خصوم(۲) خودشان را مفحَم(۳) کنند، [بلکه] چیزی بیش از این بود؛ همچنین نه یک مبارزهی مسلّحانه از قبیل آن چیزی که انسان در تاریخ زندگی ائمّه، در زندگی جناب زید و بازماندگانش و همچنین بنیالحسن و بعضی از آل جعفر و دیگران میبیند؛ نیست» از نظر امام شهید انقلاب« مبارزهی سیاسی نه آن اوّلی است و نه این دوّمی؛ عبارت است از مبارزهای با یک هدف سیاسی؛ آن هدف سیاسی چیست؟ عبارت است از تشکیل حکومت اسلامی و به تعبیر ما حکومت علوی.» (بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) ۲۸/۰۴/۱۳۶۵.مشهد مقدس)
ائمه از لحظه رحلت پیامبر اسلام(ص) در صد بودند حکومت الهی را در جامعه اسلام تشکیل دهند
از نظر رهبر شهید امت ائمه از لحظه رحلت پیامبر اسلام(ص) در صد بودند حکومت الهی را در جامعه اسلام تشکیل دهند « ائمّه از لحظهی وفات رسولالله تا سال ۲۶۰ درصدد بودند که حکومت الهی را در جامعهی اسلامی به وجود بیاورند؛ این، اصلِ مدّعا است. البتّه نمیتوانیم بگوییم که میخواستند حکومت اسلامی را در زمان خودشان، یعنی هر امامی در زمان خودش به وجود بیاورد، [بلکه] آیندههای میانمدّت و بلندمدّت و در مواردی هم نزدیکمدّت وجود داشت»(بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) ۲۸/۰۴/۱۳۶۵.مشهد مقدس)
تلاش برای تشکیل حکومت از طرف ائمه گاهی برای کوتاه مدت،گاهی برای میان مدت و گاهی برای بلند مدت بود
امام شهید امت معتقد بودند الزاما تشکیل حکومت فقط مختص زمان امام حاضر در همان زمان نبودوبرخی از امامان برای زمان حاضر یا کوتاه مدت ،برخی برای میان مدت و بعد ازشهادت امام رضا (ع) برای بلند مدت تلاش می کردند « از بعد از شهادت امام هشتم (علیه السّلام) به گمان زیاد برای آیندهی بلندمدّت. [تلاش] برای کدام آینده؟ مختلف بود، امّا همیشه بود؛ این معنای مبارزهی سیاسی است. همهی کارهای ائمّه (علیهم السّلام) ــ غیر از آن کارهای معنوی و روحی که مربوط به اعلاء نفْس یک انسان و قرب او به خدا است بینه و بین ربّه ــ یعنی درس، حدیث، علم، کلام، محاجّه با خصوم علمی، با خصوم سیاسی، تبعید، حمایت از یک گروه و ردّ یک گروه، در این خط است؛ برای این است که حکومت اسلامی را تشکیل بدهند. مدّعا این است».
(بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) ۲۸/۰۴/۱۳۶۵.مشهد مقدس)
تدابیر امام رضا (ع) برای شکست دستگاه طاغوتی مأمون
حضرت آیتالله خامنهای رهبر شهید انقلاب طی پیامی در هجدهم مرداد سال ۱۳۶۳خطاب به کنگرهی جهانی امام رضا ، جریان مبارزانی حضرت ثامن الائمه در مقابله با مأمون و حکومت طاغوت را مورد بررسی و تحلیل قرار دادند. و شش تدبیر امام رضا (ع) برای شکست دستگاه طاغوتی مأمون را اینگونه بیان کردند « پُرکردن فضای مدینه از کراهت و نارضایتی خود، استفاده از فرصتها برای ارتباط گسترده با مردم، نپذیرفتن ولایتعهدی تا هنگام تهدید به قتل، پذیرفتن شرطی که نقشهی مأمون را نقش برآب کرد، گسترش داعیهی امامت شیعی در سطح جهان اسلام، وحمایت از سرجُنبانان و مبارزینِ تشیع»(پیام حضرت آیت الله خامنه ای بهکنگره جهانی امام رضا ۱۸/۰۵/۱۳۶۳)
مسئلهی عاشورا و مسئلهی امام حسین را علیّبنموسی الرّضا در سطح دنیای اسلام منتشر کرد
رهبر شهید انقلاب در مراسم عزاداری شهادت امام رضا (ع) در دوم شهریو سال ۱۴۰۴ به دومورد از برکات سفر امام رضا به ایران و خراسان اشاره می کنند و معتقدند بعد از این سفر مکتب اهل بیت انتشار فوق العاده ای پیدا کرد و همچنین مسئلهی عاشورا و مسئلهی امام حسین را علیّبنموسی الرّضا در سطح دنیای اسلام منتشر کرد«یک مورد، انتشار فوقالعادهی مکتب اهلبیت است. مکتب اهلبیت منزوی بود، مظلوم بود. بعد از شهادت امام حسین (علیه السّلام)، شیعیان در هر نقطهای از دنیای اسلامِ آن روز دچار مشکلات فراوان در زندگی بودند؛ مشکلات جسمی، مشکلات معیشتی، مشکلات روحی؛ تدریجاً ــ در زمان امام باقر اندکی، در زمان امام صادق بیشتر، در زمان حضرت موسیبنجعفر بیشتر ــ این حالت انزوا کم شد، لکن در دوران علیّبنموسی الرّضا (علیه الصّلاة و السّلام) مکتب تشیّع در دنیای اسلام منتشر شد. دوّمین اثری که مایلم روی آن تکیه کنم، این است که مسئلهی عاشورا را، مسئلهی امام حسین را علیّبنموسی الرّضا در سطح دنیای اسلام منتشر کرد»( بیانات در مراسم عزاداری شهادت امام رضا علیهالسلام ۰۲/۰۶/۱۴۰۴).
خادمی امام رضا علیهالسلام افتخار من است
رهبر شهید انقلاب در دیداری که با خادمان آستات قدس رضوی در ۱۷ اذر ۱۳۶۷ داشتند بیان کردند که «حقاً و انصافاً خدمت آستان مقدس امام هشتم علیهالسّلام وقتی با شرایط و شئون ویژهی آن انجام بگیرد، از بزرگترین ارزشها و بزرگترین افتخارات است و امروز چنین چیزی میسور است و وجود دارد، بنده هم افتخار میکنم اگر چه به نام و نه به عمل جزء شما هستم و مشرف به خدمت این آستان قدسم »(بیانات دیدار با خدام آستان قدس رضوی ۱/۰۹/۱۳۶۷)
نگارنده:احمد عارفخانی نویسنده کتاب اندیشه های سیاسی مقام معظم رهبری و کارشناس حوزه سیاست
منابع
- (بیانات در دیدار اعضای هیئت علمی پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا ۱۹/۲/۱۴۰۳)
- (بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانی حضرت رضا (علیهالسلام) ۲۸/۰۴/۱۳۶۵.مشهد مقدس)
- (پیام حضرت آیت الله خامنه ای به کنگره جهانی امام رضا ۱۸/۰۵/۱۳۶۳)
- (بیانات در مراسم عزاداری شهادت امام رضا علیهالسلام ۰۲/۰۶/۱۴۰۴)
- (بیانات دیدار با خدام آستان قدس رضوی ۱/۰۹/۱۳۶۷)
.................
پایان پیام
نظر شما