به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در نگاه شیعی، انتصاب امام و ولی هر امتی، تنها از سوی خداوند ممکن است و هیچ گروه یا فردی توان تعیین امام یا ولی را برای هیچ امتی ندارد. در این اندیشه، جایگاه حاکمیت در همه ابعاد آن، تنها از آن خداوند و افراد برگزیده از سوی باری تعالی است.
در میان آیات قرآن کریم، میتوان میان انتصاب به مقام ولایت و هدایت امت و پذیرش قربانی نسبتی روشن یافت. به گونهای که در حداقل دو داستان نقل شده در کتاب قرآن، انتصاب به ولایت، وابسته به پذیرش قربانی توسط خداوند بیان شده است. روایات نیز نسبتی مشخص میان این دو موضوع بیان کرده است که کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.
انجام قربانی به درگاه خداوند، تاریخچهای همزمان با تاریخ دیانت دارد، اعطای قربانی به خداوند و پذیرش آن، در داستان حضرت آدم(ع) و فرزندان ایشان به عنوان نشانهای بر جانشینی این پیامبر الهی(ع) تعیین شده بود، موضوعی که میتواند نشانگر نسبت میان «ولایت امت و اعطای قربانی» در دیدگاه خداوند باشد، موضوعی که در نهایت به شهادت جناب هابیل توسط قابیل انجامید و جناب شیث(ع) فرزند سوم حضرت آدم(ع) به عنوان جانشین ایشان تعیین شد.
در موضوع حضرت ابراهیم(ع) نیز قربانی کردن جناب اسماعیل(ع) و جایگزین کردن آن با «ذبح عظیم»، آن گونه که در سوره صافات آیه ۱۰۷ بیان شده و انتصاب جناب ابراهیم(ع) به مقام ولایت و امامت بعد از آن امتحان سخت الهی، همانگونه که در آیه ۱۲۴ سوره مبارکه بقره تبیین شده است: «وَإِذِ ابْتَلَیٰ إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّیَّتِی ۖ قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ ،و [یاد کنید] هنگامی که ابراهیم را پروردگارش به اموری [دشوار و سخت] آزمایش کرد، پس او همه را به طور کامل به انجام رسانید، پروردگارش فرمود: من تو را برای همه مردم پیشوا و امام قرار دادم. ابراهیم گفت: و از دودمانم؟ خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمیرسد».
روایات مختلف، این بلای عظیم و آزمایش سخت را قربانی کردن فرزند بیان کردهاند که بر اساس همین آیه، جناب ابراهیم(ع) این کار را به خوبی و کامل انجام داد، اگرچه تقدیر خداوند، تغییری در نحوه اجرای این فرمان ایجاد کرد و جناب اسماعیل(ع) قربانی نشد، ولی خداوند، پذیرش این قربانی را به جایگزینی با «ذبح عظیم» پذیرفت و به این ترتیب قربانی جناب ابراهیم(ع) در نزد خداوند پذیرفته شد.
نسبت میان پذیرش این قربانی و انتصاب ایشان به مقام امامت، نیز به روشنی از میان همین آیات قابل برداشت است، برخی از روایات نیز در تفسیر آیه «وَفَدَیْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ»، نسبت آن با حضرت امام حسین(ع) و ماجرای کربلا بیان کردهاند که این روایت را میتوان در کتاب «خصال شیخ صدوق» از بیان امام رضا(ع) همچنین در تفاسیر نورالثقلین، البرهان و کنزالدقائق و دیگر تفاسیر شیعی در تفسیر آیه ۱۰۷ سوره مبارکه صافات یافت.
در هر حال باید گفت که اعطای قربانی به خداوند در روز عید قربان و وجوب آن برای حاجیان در سرزمین منا همچنین استحباب قربانی کردن در روز عید قربان برای دیگر مسلمانان، میتواند نشانگر پیوند میان ولایت و امامت و قربانی کردن همه وجود آدمی در وجود امام(ع) در هر دوران باشد و بر همین اساس نیز باید گفت که قربانی کردن میتواند نمادی از انجام بیعت یا تجدید بیعت انسان با خداوند و ائمه نصب شده از سوی خدا باشد.
تاکید منابع روایی بر زیارت ائمه(ع) بهویژه امام حسین(ع) در این روز، همچنین استحباب خواندن دعای ندبه در این روز و تاکید بر مقام امامت و دعای برای تعجیل در فرج امام زمان(عج) در دعای ۴۸ صحیفه سجادیه که به عنوان دعای روز عید قربان قرار گرفته است، میتواند شواهد دیگری برای این موضوع باشد.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
_______
پایان پیام
نظر شما