به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ مواجهه شدید و پرتنش میان آمریکا و ایران پس از پایان مهلت ۶۰ روزه مرتبط با توافق آتشبس ظاهری که ژوئن گذشته به دست آمد، وارد مرحلهای بسیار پیچیده و خطرناک شده است. مرحلهای که در آن نه پیشرفت ملموسی در مسیر دیپلماسی حاصل شده و نه دو طرف بهطور کامل به سمت یک رویارویی نظامی فراگیر لغزیدهاند.
براساس گزارش پایگاه خبری «الجزیره نت»، در چنین شرایطی، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا از آغاز آنچه روز پیادهسازی اقتصادی علیه تهران نامیده، خبر داده است. اقدامی با هدف اعمال فشار بر ایران و وادار کردن آن به دست کشیدن از کنترل خود بر تنگه هرمز و پذیرش شروط واشنگتن میباشد. در مقابل، ایران تلاش میکند بر مقاومت خود تأکید و تواناییاش برای تحمل فشارها و تحریمها را اثبات کند. وضعیتی که منطقه و اقتصاد جهانی را وارد یک زورآزمایی پیشبینینشده کرده است.
بنبست راهبردی و محاسبات تقابل
«یگانه تورباتی» خبرنگار روزنامه نیویورکتایمز متخصص امور ایران، معتقد است دو طرف آمریکایی و ایرانی در وضعیتی از بلاتکلیفی و درجا زدن قرار گرفتهاند. وضعیتی که در آن محاسبات و شاید برآوردهای اشتباه از سوی هر دو طرف نقش دارد.
او در تحلیلی در این روزنامه مینویسد که دو طرف نه بهطور جدی مذاکره میکنند و نه به روی یکدیگر آتش میگشایند. بنبستی که ممکن است در نهایت به ازسرگیری جنگ یا یک دوره طولانی از بنبست منجر شود.
تورباتی به نقل از تحلیلگران سیاسی میگوید مقامهای ایرانی معتقدند ایستادگی در برابر فشارهای اقتصادی آمریکا و حفظ کنترل خود بر تنگه هرمز، بسیار بیشتر از آنچه از طریق دادن امتیازات عمده در یک توافق مذاکرهای به دست خواهند آورد، برای آنها منفعت دارد.
در مقابل، واشنگتن روی این حساب میکند که تشدید فشار اقتصادی در جایی موفق خواهد شد که حملات نظامی قبلی شکست خوردهاند. بهویژه پس از اظهارات اخیر ترامپ و تأکید او بر اعمال پیامدهای اقتصادی سنگین علیه هر کشور یا شرکتی که با ایران تعامل داشته باشد.
«نیکول گراجیفسکی» استادیار مرکز مطالعات بینالملل در مؤسسه علوم سیاسی پاریس، نیز در گفتوگو با نیویورکتایمز میگوید دو کشور در وضعیتی از سرگردانی دائمی قرار دارند و طی ماههای گذشته هیچ چیز اساسی جز افزایش سختگیری موضع ایران و تلاشهای تکراری و تاکنون ناموفق آمریکا برای یافتن راه خروج از این بنبست، تغییر نکرده است.
تهران نیز این موضع سختگیرانه را با ارائه فهرستی از شروط خود برای بازگشایی کشتیرانی در تنگه هرمز تکمیل کرده است. شروطی که شامل لغو تمامی تحریمها، پرداخت غرامت بابت خسارتهای جنگی و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران است.
«مهرزاد بروجردی» رئیس دانشکده هنر و علوم دانشگاه علوم و فناوری میزوری، در گفتوگو با نیویورکتایمز رفتار ایران را اینگونه توضیح میدهد که تهران پس از پشت سر گذاشتن شوک اولیه جنگ، مصمم شده قدرت خود را به نمایش بگذارد. به گفته او، استفاده ایران از تنگه هرمز بهعنوان سلاح و موضع سخت آن در مذاکرات باید در همین چارچوب درک شود.
این روزنامه همچنین به نقل از «الکس واتانکا» پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، مینویسد ایران قاطعانه بر این باور است که آمریکا در نهایت از ادامه یک رویارویی باز و پرهزینه خسته خواهد شد.
پیادهسازی اقتصادی و محاسبات واشنگتن
در شرایطی که چشمانداز دیپلماتیک به بنبست رسیده، ترامپ تهدیدهایی بیسابقه را در شبکه اجتماعی تروث سوشال مطرح کرده و از برنامهریزی برای آنچه روز پیادهسازی اقتصادی علیه تهران خوانده، خبر داده است. او تهدید کرده شدیدترین آسیبها را به تمامی کشورها، شرکتها و مؤسساتی وارد خواهد کرد که به اقتصاد ایران امکان ادامه حیات میدهند.
بر اساس تحلیلی از «تیائگو ونتورا» در مجله تایم، ترامپ از متحدان آمریکا خواسته توانمندیهای تهران را فلج کنند و تأکید کرده این عملیات نوعی جنگ و محاصره اقتصادی در مقیاسی بیسابقه در تاریخ خواهد بود.
«اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا، نیز تأکید کرده دولت آمریکا حملهای دوگانه را دنبال میکند که شامل محاصره مستقیم دریایی و سختترین تحریمهای اقتصادی تاریخ است. اقدامی که هدف آن فروپاشی نظام جمهوری اسلامی ایران عنوان شده است.
تهدیدهای آمریکا تنها متوجه تهران نیست. ترامپ حتی بهصراحت عمان را تهدید کرده است که اگر در مسیر سیاست آمریکا مانعتراشی کند، ممکن است هدف حمله قرار گیرد. همزمان، واشنگتن با معضل جدی احتمالی در برابر چین نیز روبهروست کشوری که بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود. بسنت از تشریح جزئیات فشارهایی که قرار است بر پکن وارد شود، پیش از سفر مورد انتظار «شی جینپینگ» رئیسجمهور چین به واشنگتن خودداری کرده است.
پاسخ ایران و تشدید تنش هستهای
در مقابل، رهبری ایران در واکنش به تهدیدهای آمریکا لحنی تند اتخاذ کرده است. گزارش مجله تایم واکنش مقامهای رسمی تهران را برجسته کرده که تشدید فشار اقتصادی آمریکا را تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر بحرانهای داخلی واشنگتن دانستهاند.
«عباس عراقچی» وزیر خارجه ایران، در اظهاراتی که این نشریه نقل کرده، اعلام کرده است اظهارات ترامپ چیزی جز تحریف و منحرف کردن افکار از بحران آمریکا نیست. بحرانی که به گفته او افزایش بیسابقه بدهی عمومی و هزینههای بهره را شامل میشود. عراقچی معتقد است ادامه سیاستهای شکستخورده و دو برابر کردن آنها، چیزی جز شکست بیشتر و افزایش نفرت مردم ایران از واشنگتن برای آمریکا به همراه نخواهد داشت.
«کاظم غریبآبادی» معاون وزیر خارجه ایران نیز موضع مشابهی اتخاذ کرده و در شبکههای اجتماعی گفته است واشنگتن که مدعی است ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد، اکنون خود به سراغ متحدانش رفته تا از آنها کمک بخواهد.
او افزود: جنگ نظامی نتیجه نداد. بنابراین شکست جدید خود را جنگ اقتصادی نامیدند.
«ابراهیم رضایی» نماینده مجلس ایران، نیز در واکنش به تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا خواستار خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای شده است. «ابراهیم عزیزی» رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران نیز به واشنگتن هشدار داده است هرگونه اشتباه یا محاسبه نادرست جدید میتواند پیامدهایی بسیار سنگینتر از گذشته داشته باشد.
خسارتهای متقابل و هزینه جنگ
«دیوید اوری» روزنامهنگار در مقالهای در مجله نیوزویک، هزینههای سنگین جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران را بررسی کرده و نوشته است پیامدهای این مناقشه طولانیمدت اکنون به داخل آمریکا نیز سرایت کرده است.
به نوشته اوری، عبارت روز پیادهسازی اقتصادی ممکن است در راهروهای کاخ سفید پرطنین به نظر برسد، اما برای شهروند آمریکایی که با افزایش بیسابقه هزینههای زندگی مواجه است، واقعیتی نگرانکننده ترسیم میکند. آن هم در شرایطی که بدهی ملی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده است.
بر اساس دادههای اداره آمار کار آمریکا، قیمت مصرفکننده بهطور کلی ۳.۵ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت گاز و بنزین ۲۶.۷ درصد جهش کرده و مجموع هزینههای انرژی نیز ۱۵.۷ درصد افزایش داشته است.
این تورم باعث شد شاخص اعتماد مصرفکننده دانشگاه میشیگان طی یک ماه ۷.۶ درصد کاهش یابد. شدیدترین افت اعتماد نیز در میان افراد کمدرآمد، سالمندان و کسانی که مدرک دانشگاهی ندارند مشاهده شد. گروههایی که بخش مهمی از پایگاه انتخاباتی حامی ترامپ را تشکیل میدهند.
تحلیلی از مرکز پیشرفت آمریکا نشان میدهد که جنگ علیه ایران، نیم واحد درصد به نرخ بهره بلندمدت افزوده است. مسئلهای که ۴.۶ میلیارد دلار هزینه اضافی در قالب وامهای مصرفی به خانوادههای آمریکایی، ۱۲.۷ میلیارد دلار به شرکتها و ۳۰.۸ میلیارد دلار به دولت فدرال تحمیل کرده است.
این تحولات بهوضوح بر فضای سیاسی آمریکا نیز تأثیر گذاشته است. نظرسنجی دانشگاه مارکِت نشان میدهد دموکراتها با ۵۱ درصد در برابر ۴۵ درصد جمهوریخواهان میان رأیدهندگان احتمالی انتخابات میاندورهای کنگره پیشتاز هستند. در همین نظرسنجی، ۳۵ درصد شرکتکنندگان اعلام کردهاند تورم و هزینههای زندگی مهمترین مسئله برای آنهاست.
فشار بر بخش کشاورزی آمریکا
از سوی دیگر، پیامدهای مستقیم جنگ اقتصادی به محصولات کشاورزی و بخشهای حیاتی اقتصاد آمریکا نیز سرایت کرده است. موضوعی که «بن گیمَن» در گزارشی در وبسایت خبری اکسیوس به آن پرداخته است.
گیمَن از ضربهای دوگانه به کشاورزان آمریکایی خبر میدهد که در نتیجه افزایش شدید قیمت گازوئیل و همزمان با نزدیک شدن فصل برداشت ذرت و سویا به اوج خود در سپتامبر آینده، فشار بیشتری بر آنها وارد خواهد کرد. آن هم پس از آنکه افزایش قیمت کود که از جنگ علیه ایران تأثیر گرفته، طی ماههای گذشته هزینههای تولید را بالا برده است.
این گزارش به نقل از «جِد باور» رئیس انجمن ملی کشاورزان ذرت در ایالت «اوهایو» آمریکا که ۱۱۰۰ جریب زمین زیر کشت دارد، مینویسد افزایش قیمت گازوئیل امسال بین ۲۰ تا ۲۵ هزار دلار هزینه اضافی نسبت به قیمتهای ژانویه برای او ایجاد خواهد کرد.
او با ابراز نگرانی میگوید: با توجه به قیمت نهادههای تولید، هیچ راهی ندارم که امسال سودی به دست بیاورم و تمام کاری که این وضعیت با من میکند، غرق کردنم در بدهی بیشتر است.
«جان نیوتن» معاون امور اقتصادی اتحادیه کشاورزان آمریکا، معتقد است کشاورزان تحت فشار شدیدی قرار دارند. زیرا آنها محصولات و نهادهها را با قیمت خردهفروشی خریداری میکنند اما محصولات خود را با قیمت عمدهفروشی میفروشند و امکان انتقال هزینههای اضافی به مصرفکننده را ندارند.
«درو کِنتزی» کارشناس کشاورزی دانشگاه میزوری نیز به اکسیوس گفته است برداشت محصول، پرمصرفترین مرحله از نظر سوخت است و تا ماه نوامبر ادامه خواهد داشت. به گفته او، مزارع متوسط ذرت به ازای هر جریب بین ۵ تا ۸ گالن سوخت مصرف میکنند و بیشتر کشاورزان نیز توانایی و امکانات ذخیرهسازی لازم برای مصون ماندن از نوسانات قیمت از طریق قراردادهای آتی را ندارند.
در مجموع، جزئیات این صحنه پیچیده، آنگونه که رسانههای مورد اشاره ترسیم کردهاند، نشان میدهد جنگ آمریکا علیه ایران از چارچوبهای سنتی خود خارج شده و به معادلهای از یک رویارویی باز تبدیل شده است. رویارویی که در آن هر طرف تلاش میکند با استفاده از ابزارهای فشار همهجانبه، اراده طرف مقابل را درهم بشکند.
تهران از یک سو تلاش میکند از موقعیت جغرافیایی خود و کنترل شریانهای نفتی در تنگه هرمز برای تحمیل شروط خود و انتقال فشارهای اقتصادی به طرف مقابل استفاده کند. واشنگتن نیز در مقابل بر قدرت مالی و نفوذ بینالمللی خود برای به زانو درآوردن اقتصاد ایران تکیه کرده است.
با این حال، این سلاح به شکلی مستقیم به سوی خود آمریکا بازمیگردد و پیامدهای جانبی گستردهای ایجاد میکند. پیامدهایی که هزینه آنها را گروههای آسیبپذیر جامعه آمریکا، کشاورزان و بخشهای تولیدی این کشور میپردازند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما