به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ حملات هوایی نیروهای مسلح یمن با استفاده از موشک و پهپاد علیه تأسیسات انرژی در جنوب عربستان سعودی دیروز سه‌شنبه به وقوع آتش‌سوزی و توقف موقت بخشی از عملیات این تأسیسات منجر شد. تحول میدانی که بار دیگر مسئله امنیت زیرساخت‌های راهبردی منطقه را برجسته کرده است. بخش اصلی این حملات در مجتمع صنعتی جازان متمرکز بود، مجتمعی که یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های نفت عربستان را در خود جای داده است.
براساس گزارش روزنامه «العربی الجدید»، عربستان سعودی بزرگ‌ترین صادرکننده نفت خام جهان است و از طریق شرکت آرامکو و ظرفیت مازاد تولید خود که معمولاً برای جبران اختلالات عرضه در بازارهای جهانی به کار گرفته می‌شود، نقشی محوری در ثبات بازار انرژی دارد.
حمله به تأسیسات نفتی آرامکو در جازان تنها یک ماه پس از حمله‌ای جداگانه رخ داد که بخشی از تولید این پالایشگاه را به‌طور موقت مختل کرده بود. بر اساس گزارشی که روزنامه فایننشال تایمز دوشنبه گذشته منتشر کرد، تیم‌های فنی همچنان در حال ارزیابی خسارت‌های عملیاتی و تلاش برای بازگرداندن ظرفیت کامل پالایشگاه هستند.
تهدیدی تازه برای زنجیره تأمین انرژی
هدف قرار گرفتن تأسیسات نفتی در جنوب عربستان، سطح تهدیدها علیه زنجیره تأمین انرژی در امتداد دریای سرخ را وارد مرحله تازه‌ای کرده است؛ به‌ویژه با توجه به اهمیت روزافزون پالایشگاه جازان که ظرفیت آن به ۴۰۰ هزار بشکه در روز می‌رسد.
هرچند عربستان از انعطاف‌پذیری لجستیکی و ذخایری برخوردار است که به آن اجازه می‌دهد نفت خام را از طریق خط لوله شرق به غرب جابه‌جا کند و بخشی از شوک‌های صادراتی را مهار کند، اما اختلال در تأسیسات پالایشی می‌تواند مستقیماً عرضه فرآورده‌های نفتی را با گلوگاه مواجه کند.
این موضوع در ارزیابی اطلاعاتی منتشرشده از سوی پلتفرم «همر اینتل» در ۷ سپتامبر نیز مورد توجه قرار گرفته بود.
صادرات نفت عربستان در پایین‌ترین سطح چند سال اخیر
صادرات قابل ردیابی نفت خام عربستان در ماه گذشته به پایین‌ترین سطح خود در دست‌کم ۹ سال اخیر رسید. بر اساس داده‌های ردیابی نفتکش‌ها که بلومبرگ، ورتکسا و کپلر گردآوری کرده‌اند، صادرات نفت عربستان در ماه آگوست به حدود ۳ میلیون بشکه در روز رسید.
این رقم که در پایین‌ترین سطح داده‌های موجود از اوایل سال ۲۰۱۷ میلادی قرار دارد، بر نگرانی‌ها درباره آسیب‌پذیری عرضه انرژی در منطقه افزوده است.
بازتاب حملات یمن به عربستان در بازارهای جهانی
این تحولات بر قیمت‌گذاری قراردادهای انرژی در بازارهای جهانی نیز اثر گذاشته است. بازارها در واکنش به نگرانی از اختلال در جریان عرضه، حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی بیشتری را در قیمت‌ها لحاظ کرده‌اند.
پیامدهای این حملات تنها به بخش انرژی محدود نمانده و نگرانی‌های تورمی ناشی از افزایش قیمت انرژی، بر بازارهای سهام و ابزارهای بدهی در سطح جهانی نیز سایه افکنده است.
بر اساس گزارش تحلیلی مارکت‌واچ در ۷ سپتامبر، قیمت نفت در معاملات پرنوسان روزهای دوشنبه و سه‌شنبه پس از انتشار گزارش‌هایی درباره هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های آرامکو در نزدیکی مرز یمن، افزایش یافت.
افزایش قیمت نفت باعث شد قراردادهای آتی شاخص‌های سهام آمریکا از اوج‌های اولیه خود عقب‌نشینی کنند. قراردادهای آتی اوراق خزانه‌داری آمریکا نیز تحت فشار قرار گرفتند، زیرا سرمایه‌گذاران نگران بودند افزایش هزینه انرژی، فشارهای تورمی را تشدید کند.
فشار مضاعف بر بازار انرژی
«حسام عایش» کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با روزنامه «العربی الجدید» معتقد است افزایش حملات یمنی‌ها علیه تأسیسات و زیرساخت‌های انرژی عربستان، فشار مضاعفی بر بازار جهانی انرژی وارد می‌کند.
به گفته او، این حملات می‌تواند صادرات نفت عربستان را کاهش دهد و مستقیماً بر عرضه جهانی تأثیر بگذارد. بازاری که پیش از این نیز به دلیل اختلالات در تنگه هرمز، بخشی از عرضه خود را از دست داده است.
عایش معتقد است این شرایط نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه را تشدید کرده و قیمت نفت را به سمت افزایش سوق می‌دهد.
به گفته او، افزایش قیمت انرژی می‌تواند تلاش‌های دولت آمریکا برای مهار تورم و کاهش نرخ بهره را با مشکل روبه‌رو کند؛ به‌ویژه اگر حملات به تأسیسات حیاتی دیگری مانند بندر ینبع یا خطوط لوله عربستان و امارات گسترش یابد یا تنش‌ها به تنگه باب‌المندب کشیده شود.
عایش می‌گوید در چنین شرایطی، این برداشت تقویت خواهد شد که منطقه خلیج فارس دیگر از امنیت گذشته برخوردار نیست و آتش درگیری‌ها به‌صورت متحرک، مستقیماً زیرساخت‌های انرژی را هدف قرار می‌دهد.
با این حال، او ادعا می‌کند که با توجه به توانمندی‌های یمنی‌ها و وسعت جغرافیایی عربستان، تأثیر مستقیم این حملات همچنان می‌تواند نسبتاً محدود باشد. عربستان با مساحتی نزدیک به دو میلیون کیلومتر مربع، هدفی گسترده است و حمله مؤثر و پایدار به تمامی زیرساخت‌های آن کار آسانی نیست.
با وجود این، چنین حملاتی فضای ابهام و نااطمینانی ایجاد می‌کند و بر تصویری که عربستان از ثبات خود ارائه می‌دهد، اثر می‌گذارد. به باور عایش، میزان تأثیرگذاری این تحولات در نهایت به طولانی شدن جنگ، روند تحولات میدانی و امکان دستیابی به توافقی برای پایان دادن به درگیری‌ها بستگی دارد.
جست‌وجو برای مسیرهای جایگزین
عایش همچنین معتقد است که این تحولات می‌تواند زنجیره‌های تأمینی را که پیش از این نیز با اختلال روبه‌رو بوده‌اند، تحت فشار بیشتری قرار دهد و کشورهای منطقه را به جست‌وجوی مسیرهای جایگزین وادار کند.
در چنین شرایطی، اهمیت کشورهای همسایه مانند ترکیه، سوریه و اردن و همچنین بنادر عمان می‌تواند افزایش یابد. روندی که ممکن است روابط لجستیکی و اقتصادی منطقه را دستخوش تغییر کند.
به گفته این کارشناس، عربستان دارای گزینه‌های تولیدی خارج از منطقه نیز هست و احتمالاً برای ترمیم سریع خسارت‌ها، حفاظت از کشتی‌های خود و بررسی خطوط لوله جایگزین تلاش خواهد کرد. او از خط لوله «تاپ‌لاین» نیز به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی یاد می‌کند، هرچند اجرای چنین پروژه‌هایی هزینه‌بر و زمان‌بر خواهد بود.
عایش همچنین بر این باور است که افزایش هزینه‌های ناشی از ریسک، بیمه و حمل‌ونقل، بار مضاعفی بر قیمت انرژی، مواد غذایی و دیگر کالاهای ضروری تحمیل خواهد کرد.
به گفته او، این هزینه‌ها ممکن است حتی پس از کاهش تنش‌ها نیز برای ماه‌ها یا سال‌ها در سطح بالا باقی بمانند. زیرا نگرانی از ازسرگیری درگیری‌ها و بی‌ثباتی مسیرهای دریایی همچنان ادامه خواهد داشت.
عایش در جمع‌بندی می‌گوید اقتصاد کشورهای خلیج فارس بیش از پیش به دریاها و گذرگاه‌های آبی منطقه، از جمله تنگه هرمز، باب‌المندب و دریای سرخ، وابسته و در برابر تحولات آن‌ها آسیب‌پذیر شده است.
بازار در مسیر بازقیمت‌گذاری شدید
در همین زمینه، «آرنه لومان راسموسن» کارشناس بازار کالا و تحلیلگر ارشد شرکت «گلوبال ریسک منیجمنت»، معتقد است که تشدید تهدیدهای میدانی علیه بخش انرژی و مسیرهای عبور دریایی، بازارها را وارد مرحله‌ای از بازقیمت‌گذاری شدید کرده است.
بر اساس تحلیلی که پلتفرم ریگ‌زون در ۲ سپتامبر منتشر کرد، فعالان بازار انرژی دیگر تشدید تنش‌ها را صرفاً یک بحران گذرا نمی‌دانند، بلکه آن را تهدیدی مستقیم علیه فعالیت‌های عملیاتی تلقی می‌کنند.
راسموسن می‌گوید: بازار به‌وضوح با یک رویارویی نظامی مستقیم مواجه است. احتمال دستیابی به یک راه‌حل از طریق مذاکره نیز کاهش یافته است.
او هشدار می‌دهد که هم‌زمانی تشدید تنش‌های نظامی با افزایش خطرات کشتیرانی، نظام انرژی جهانی را با ترکیبی از بحران‌ها روبه‌رو کرده که می‌تواند از شرایط ماه‌های گذشته نیز وخیم‌تر باشد.
به باور او، یکی از نقاط ضعف ساختاری بازار این است که ذخایر اکنون بیش از گذشته کاهش یافته‌اند. این مسئله، حاشیه امن معمول بازارها را محدود می‌کند و باعث می‌شود هرگونه اختلال عملیاتی در تأسیسات پالایشی یا صادراتی به افزایش حق بیمه ریسک و جهش قیمت نفت خام و فرآورده‌های سوختی به سطوح تازه منجر شود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما