به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ به نقل از پایگاه جامعه و فرهنگ ملل، زیارتگاه حضرت بال (Hazratbal) که عموماً به نام درگاه شریف (همان حرم) نامیده میشود، یک عبادتگاه و مسجد قدیمی و صوفیانه است که در محله حضرت بل شهر سرینگر، در ایالت جامو و کشمیر هند واقع شده است. اعتقاد بر این است در این عبادتگاه موی مبارک پیامبر اکرم (ص) نگه داری می شود و به همین خاطر مقدسترین زیارتگاه مسلمانان کشمیر محسوب میشود.
ریشهشناسی واژه «حضرت بال»
نام این زیارتگاه ترکیبی از کلمه عربی حضرت (به معنای محترم) و واژه کشمیری بال (به معنای مکان) است.
تاریخچه عبادگاه حضرت بال
زیارتگاه حضرت بال توسط عنایت بیگم، دختر خواجه نورالدین اشای که به عنوان متولی این مکان مقدس تاسیس گردید. اولین ساختمان این زیارتگاه در قرن ۱۷ توسط صادق خان مغول، در زمان سلطنت امپراتور شاه جهان احداث گردید. این مکان در ابتدا «عشرت جهان» نامیده میشد. این بنا در سال ۱۶۳۴ توسط شاه جهان دستور داده شد تا به یک نمازخانه تبدیل شود. ساخت بنای امروزی در سال ۱۹۶۸ آغاز شد و یازده سال طول کشید تا تکمیل شود و در سال ۱۹۷۹ به پایان رسید. موی مقدسی که در این زیارتگاه وجود دارد، اولین بار توسط سید عبدالله مدنی، یکی از نوادگان پیامبر اکرم (ص)، که مدینه منوره (در عربستان سعودی امروزی) ساکن بود از مدینه به هند آورده شد. وی پس از مهاجرت از عربستان سعودی در سال ۱۶۳۵ در بیجاپور شهری در جنوب هند سکنی گزید. این مهاجرت در زمانی اتفاق افتاد که امپراتوری گورکانیان که مسلمانان بودند، به سرعت در سراسر هند در حال گسترش بود.
پس از درگذشت عبدالله، پسرش سید حمید این موی مقدس را به ارث برد. پس از چندی، منطقه ای که سید حمید در آن زندگی می کرد توسط گورکانیان که به مغولها معروف بودند، فتح شد و سید حمید از املاک خانوادگی خود محروم شد. او که خود را قادر به مراقبت از موی مقدس پیامبر اعظم (ص) نمیدید، آن را به «خواجه نورالدین اشای»، تاجر ثروتمند کشمیری، سپرد. هنگامی که امپراتور مغول، اورنگ زیب، از وجود و انتقال آن مطلع شد، آن را توقیف کرد و به مقبره عارف صوفی، معین الدین چشتی، در اجمیر فرستاد و اشای بازرگان را در دهلی زندانی کرد. پس از نه روز، اورنگ زیب خواب پیامبر اکرم (ص) و چهار خلیفه را دید. در خواب، پیامبر اکرم (ص) به او دستور داد که موی مقدس را از اجمیر به کشمیر بفرستد. سپس اورنگ زیب تصمیم گرفت که آن را به بازگان ثروتمند اشای بازگرداند اما وی در زندان درگذشته بود. این موی مقدس به همراه جسد بازرگان اشای در سال ۱۷۰۰ میلادی به کشمیر منتقل شد.
در آنجا، عنایت بیگم، دختر بازرگان متوفی، متولی این موی مقدس شد و تصمیم گرفت که زیارتگاه حضرت بال را تأسیس کند. از آن زمان، فرزندان ذکور او متولی این موی مقدس در مسجد بودهاند. تا سال ۲۰۱۹، سه عضو اصلی از این یادگار مراقبت میکنند: منظور احمد بندای، اسحاق بندای و محی الدین بندای. این اثر فقط در مناسبتهای خاص اسلامی، مانند میلاد پیامبر عظیم الشان اسلام (ص) ، برای بازدید عموم به نمایش گذاشته میشود.
سرقت حرم حضرت بال در سال ۱۹۶۳ حادثه ای عجیب
گزارش شده است که موی مقدس در ۲۷ دسامبر ۱۹۶۳ از حرم ناپدید می شود. پس از ناپدید شدن آن، تظاهرات گستردهای در سراسر ایالت برگزار شد و صدها هزار معترض به خیابانها آمدند. جواهر لعل نهرو، نخست وزیر وقت هند، در ۳۱ دسامبر، در مورد ناپدید شدن این موی مبارک پیامی را به اعتراض کنندگان مبنی بر تحقیقات گسترده و پیدا کردن آن داد و بلافاصله تیمی از دفتر خود برای بررسی سرقت مشکوک به جامو و کشمیر فرستاد. این اثر در ۴ ژانویه ۱۹۶۴ توسط مقامات هندی، با همکاری سید میرک شاه کاشانی و دیگران پیدا شد. شاه کاشانی در این بررسی ها گفت که بارها این اثر را دیده و به راحتی میتواند آن را شناسایی کند. پس از شناسایی توسط متولیان آن و سایر تحقیقات انجام شده توسط دولت جامو و کشمیر، تیم ویژه شناسایی، اصالت آن را تأیید کرد. در ۶ فوریه ۱۹۶۴، مراسم بازدید عمومی از این اثر تاریخی به یاد علی بن ابیطالب (ع) برگزار شد.
سرقت این موی مقدس موجی از تنشها و شورشهای فرقهای در ایالت بنگال غربی هند و پاکستان شرقی (بنگلادش فعلی) را باعث شد.
بازسازی زیارتگاه حضرت بال
ساختمان قبلی زیارتگاه دارای سقف کاه و گلی که با معماری بومی کشمیری ساخته شده بود، اما به علت رطوبت و گذشت زمان نیاز به تعمیرات و مرمت خاص داشت و به همین خاطر در دهه ۱۹۷۰ ساختمان بنا به رهبری شیخ عبدالله با الهام از ساختمان های معماری گورکانیان، با سنگ مرمر بازسازی شد و یک گنبد و مناره به آن اضافه گردید.
پس از گذشت سالها نیاز به مرمت ساختمان این مکان مقدس باعث گردید که سروزیر وقت ایالت جامو و کشمیر یک پروژه زیباسازی با بودجهای معادل۴۵۰ میلیون روپیه را به دولت مرکزی ارائه دهد که با مساعدت نخست وزیر هند، مرمت بنا از سال ۲۰۱۷ آغاز و در سال ۲۰۲۴ به دست وی بخشهای احداث شده جدید شامل امکانات زائران و شبستانهای ملحق شده، سیستمهای صوتی دیجیتال و غیره افتتاح گردید.
معماری زیارتگاه
زیارتگاه نمونهای کلاسیک از سازههای معماری فارسی و ایرانی است. این تنها مسجد گنبددار در سرینگر است. جاذبه اصلی آن وجود موی مبارک مقدس پیامبر اعظم (ص) است. جدا از سبکهای فارسی و ایرانی، این حرم به زیبایی ترکیبی از معماری مغول و کشمیری را منعکس میکند. این بنا با استفاده از سنگ مرمر سفید ساخته شده است. فضای داخلی آن با خوشنویسی و نقوش فارسی مزین شده است و به خوبی توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب میکند.در داخل آن یک محراب قرار دارد که در آن مؤمنان نماز خود را اقامه میکنند. این بنا همچنین دارای یک حیاط بزرگ و یک نمازخانه اصلی است که هزاران بازدیدکننده میتوانند به راحتی در آن نماز بخوانند. زنان فقط مجاز به بازدید از قسمت اول حرم حضرت بال هستند؛ ورود آنها به قسمت دوم ممنوع است.
موقعیت زیارتگاه حضرت بال
زیارتگاه حضرت بل در ساحل چپ دریاچه دال در سرینگر، جامو و کشمیر واقع شده است.
علاقمندان می توان همه روزه بین ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۵:۳۰ بعد از ظهر مراجعه کنند. بازدید از درگاه رایگان است.
نزدیکترین فرودگاه به درگاه حضرت بال، فرودگاه بینالمللی شیخ العالم است که ۱۹ کیلومتر فاصله دارد. ایستگاه اصلی اتوبوس سرینگر در ۱۱ کیلومتری مسجد واقع شده است که تاکسی به راحتی در دسترس هستند. نوگام سرینگر نزدیکترین تقاطع راه آهن در سرینگر است که ۲۱ کیلومتر با درگاه فاصله دارد.
...........
پایان پیام
نظر شما