به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ فشارهای سیاسی و حقوق بشری در اتحادیه اروپا برای تعلیق توافق شراکت با اسرائیل در پی اتهامهای فزاینده علیه تلآویو درباره نقض حقوق بشر و قوانین بینالمللی در غزه، کرانه باختری و لبنان، رو به افزایش است؛ اما این روند با موانع پیچیده اقتصادی و سیاسی روبهرو شده و تصمیمگیری درباره آن را دشوار کرده است.
براساس گزارش شبکه الجزیره در ماههای اخیر، کشورهایی مانند اسپانیا، ایرلند و اسلوونی خواستار بازنگری یا تعلیق این توافق شدهاند. در مقابل، کشورهایی مانند آلمان و ایتالیا با اتخاذ اقدامات سختگیرانه علیه اسرائیل مخالفت کردهاند. اختلافی که نشان میدهد اروپا میان ملاحظات حقوق بشری و منافع اقتصادی و سیاسی خود گرفتار شده است.
اختلافها تنها به ماده دوم توافقنامه محدود نمیشود؛ مادهای که ادامه روابط دو طرف را به احترام به حقوق بشر و اصول دموکراتیک مشروط کرده است. موضوع اصلی، هزینههای سیاسی و اقتصادی تعلیق توافقی است که از سال ۲۰۰۰ میلادی به بخشی مهم از ساختار روابط اقتصادی و فناورانه اروپا و اسرائیل تبدیل شده است.
بر اساس دادههای کمیسیون اروپا، اسرائیل سیویکمین شریک تجاری اتحادیه اروپا به شمار میرود و تنها حدود ۰.۸ درصد از کل تجارت کالایی اروپا با جهان را تشکیل میدهد. در مقابل، اتحادیه اروپا مهمترین شریک تجاری اسرائیل است و حدود ۳۲ درصد از کل تجارت کالایی این رژیم با جهان را در اختیار دارد؛ موضوعی که نشاندهنده وابستگی بیشتر اقتصاد اسرائیل به بازار اروپاست.
حجم تجارت کالایی میان دو طرف در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴۲.۶ میلیارد یورو رسید. اتحادیه اروپا در این مدت ۱۵.۹ میلیارد یورو کالا از اسرائیل وارد و ۲۶.۷ میلیارد یورو کالا به آن صادر کرد؛ رقمی که مازاد تجاری حدود ۱۰.۷ میلیارد یورویی را به سود اروپا نشان میدهد.
توافق شراکت اروپا و اسرائیل چه مفادی دارد؟
توافق شراکت اروپا و اسرائیل، چارچوب اصلی حقوقی روابط دو طرف است که در سال ۱۹۹۵ در بروکسل امضا و از ژوئن ۲۰۰۰ اجرایی شد. این توافق بر ایجاد تدریجی منطقه تجارت آزاد، توسعه همکاریهای اقتصادی، تجاری، علمی و فناوری و همچنین گفتوگوی سیاسی میان دو طرف استوار است.
بر اساس این توافق، اسرائیل به بازار اروپا دسترسی ترجیحی پیدا کرد و بسیاری از محدودیتها و تعرفههای گمرکی بر کالاهایش کاهش یافت یا حذف شد. همچنین مجموعهای از توافقهای تکمیلی در زمینههایی مانند محصولات کشاورزی، دارو، حملونقل هوایی و قوانین مبدأ کالاها میان دو طرف شکل گرفت.
قوانین مبدأ کالا مشخص میکند که یک محصول در کدام کشور تولید شده و آیا مشمول معافیتها یا امتیازات تجاری میشود یا خیر.
از دیگر بخشهای مهم همکاری میان دو طرف، توافق آسمان باز است که محدودیتهای پروازی میان کشورهای اروپایی و اسرائیل را کاهش داده و زمینه گسترش حملونقل هوایی و رقابت بیشتر در بازار بلیت را فراهم کرده است.
چرا این توافق برای اسرائیل اهمیت دارد؟
اهمیت این توافق برای اسرائیل تنها به صادرات کالا محدود نمیشود. اتحادیه اروپا مهمترین بازار صادراتی و یکی از اصلیترین منابع واردات صنعتی، فناوری و سرمایهگذاری برای اقتصاد اسرائیل است.
طبق آمار کمیسیون اروپا، در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۴.۲ درصد واردات کالایی اسرائیل از اروپا انجام شده و ۲۸.۸ درصد صادرات آن نیز به بازار اروپا رفته است.
بخش مهمی از صادرات اسرائیل به اروپا شامل ماشینآلات، تجهیزات حملونقل، مواد شیمیایی، تجهیزات علمی و الکترونیکی و محصولات فناوری پیشرفته است. همچنین همکاریهای علمی، فناوری، نوآوری و مدیریت منابع آب از مهمترین مزایای این توافق برای اسرائیل به شمار میرود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که این توافق برای اسرائیل صرفاً یک قرارداد تجاری نیست، بلکه بخشی راهبردی از مدل اقتصادی این رژیم بهویژه در حوزه فناوریهای پیشرفته و جذب سرمایهگذاری خارجی، محسوب میشود.
اروپا چه سودی از این توافق میبرد؟
اگرچه اسرائیل وابستگی بیشتری به اروپا دارد، اما اتحادیه اروپا نیز از این توافق سودهای مهمی به دست میآورد. اروپا علاوه بر برخورداری از مازاد تجاری به بازار مصرفی با درآمد بالا دسترسی دارد و در حوزههایی مانند امنیت سایبری، انرژی، داروسازی و فناوری با اسرائیل همکاری میکند.
صادرات اروپا به اسرائیل عمدتاً شامل ماشینآلات، تجهیزات حملونقل، مواد شیمیایی و کالاهای صنعتی است. برخی کشورهای اروپایی مانند اسپانیا نیز از صادرکنندگان اصلی خودرو به اسرائیل به شمار میروند.
با این حال، تحلیلگران اقتصادی میگویند آسیب احتمالی اروپا از تعلیق توافق بهمراتب کمتر از اسرائیل خواهد بود؛ زیرا اتحادیه اروپا بازارهای جایگزین و ظرفیت اقتصادی گستردهتری در اختیار دارد.
اگر توافق تعلیق شود چه اتفاقی میافتد؟
کارشناسان معتقدند تعلیق کامل یا جزئی توافق میتواند پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم مهمی برای اقتصاد اسرائیل داشته باشد.
در سطح مستقیم، احتمال افزایش تعرفهها، دشوارتر شدن ورود کالاهای اسرائیلی به بازار اروپا و پیچیدهتر شدن قوانین تجاری وجود دارد.
اما آثار غیرمستقیم از جمله آسیب به تصویر اسرائیل بهعنوان شریک اقتصادی قابل اعتماد، افزایش ریسک سرمایهگذاری، فشار بر شرکتهای فناوری و کاهش توان جذب سرمایه خارجی میتواند سنگینتر باشد.
تحلیلگران همچنین هشدار میدهند که چنین تصمیمی میتواند پیام روانی مهمی به بازارهای جهانی بدهد؛ پیامی مبنی بر اینکه روابط اسرائیل با بزرگترین شریک تجاریاش دیگر باثبات نیست، موضوعی که ممکن است بر رشد اقتصادی، رتبه اعتباری و اعتماد سرمایهگذاران تأثیر بگذارد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما