از نفت تا آیفون؛ چگونه جنگ علیه ایران، بازار فناوری را تکان داد؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ جنگ‌های مدرن دیگر تنها به میدان‌های نبرد یا بازار نفت محدود نمی‌شوند، بلکه اکنون از طریق دستگاه‌هایی که مردم هر روز در دست دارند، مستقیماً به جیب مصرف‌کنندگان رسیده‌اند. تلفن هوشمندی که ظاهراً یک محصول صرفاً فناورانه به نظر می‌رسد، در واقع به زنجیره صنعتی پیچیده‌ای وابسته است که از کارخانه‌های پتروشیمی خلیج فارس آغاز می‌شود و به خطوط تولید تراشه‌های الکترونیکی در آسیا می‌رسد؛ موضوعی که هر تنش ژئوپلیتیکی در منطقه را به عاملی برای افزایش قیمت فناوری در جهان تبدیل می‌کند.

در گزارشی که «نسرین بدور» برای شبکه الجزیره تهیه کرده، توضیح داده شده که صنایع پتروشیمی به بخش حیاتی تولید گوشی‌های هوشمند، سرورها و تجهیزات هوش مصنوعی تبدیل شده‌اند. این دستگاه‌ها فقط به تراشه و پردازنده وابسته نیستند، بلکه به بردهای مدار چاپی نیز نیاز دارند. بردهایی که ستون اصلی صنایع الکترونیکی مدرن به شمار می‌روند و با استفاده از الیاف شیشه، مواد رزینی و پلاستیک‌های مهندسی مقاوم در برابر حرارت ساخته می‌شوند؛ موادی که همگی از نفت خام مشتق می‌شوند.

این پیوند عمیق، کشورهای حاشیه خلیج فارس را به بازیگران اصلی اقتصاد فناوری جهان تبدیل کرده است، زیرا این کشورها از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات پتروشیمی به شمار می‌روند. عربستان سعودی نیز از طریق شرکت «سابک» از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پلیمرها و پلاستیک‌های مهندسی در جهان محسوب می‌شود و سالانه نزدیک به ۵۰ میلیون تن متریک از این مواد تولید می‌کند.

اهمیت صنعت عربستان زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم این کشور تولیدکننده ماده‌ای به نام «رزین پلی‌فنیلن» یا «PPE» است؛ ماده‌ای کلیدی که در ساخت بردهای مدار چاپی پیشرفته مورد استفاده در تلفن‌های هوشمند و سرورهای هوش مصنوعی کاربرد دارد.

الجبیل؛ قلب زنجیره تأمین فناوری

بر اساس گزارش منابع آگاه به خبرگزاری رویترز، مجتمع‌های صنعتی الجبیل عربستان به‌تنهایی حدود ۷۰ درصد از نیاز جهانی این ماده حساس را تولید می‌کنند؛ مسئله‌ای که به منطقه، جایگاهی راهبردی در زنجیره تأمین فناوری جهان داده است.

این مواد سپس به مراکز بزرگ تولید در آسیا، به‌ویژه چین، تایوان، کره جنوبی و ژاپن منتقل می‌شوند؛ کشورهایی که تولید تراشه‌ها و تجهیزات هوشمند را بر عهده دارند. تایوان به‌تنهایی بیش از ۹۰ درصد تراشه‌های پیشرفته جهان را تولید می‌کند و این صنعت به‌طور مستقیم به ماده PPE واردشده از خلیج فارس وابسته است.

اما این زنجیره حساس پس از آن دچار شوک شد که سپاه پاسداران ایران در طول جنگ ۴۰ روزه اعلام کرد که مجتمع پتروشیمی الجبیل عربستان را به عنوان یکی از منافع آمریکا در منطقه، هدف قرار داده است؛ حمله‌ای که باعث کاهش ناگهانی عرضه مواد اولیه اصلی شد. کارشناسان بانک گلدمن ساکس برآورد کرده‌اند که این کمبود تنها طی چند هفته، قیمت بردهای مدار چاپی را حدود ۴۰ درصد افزایش داده است.

بحران تنگه هرمز و اختلال در حمل‌ونقل

بحران تنها به کارخانه‌ها محدود نماند. تنش در تنگه هرمز نیز شرایط را پیچیده‌تر کرد، زیرا حمل‌ونقل دریایی از خلیج فارس و به مقصد آن به‌شدت تحت تأثیر قرار گرفت و انتقال ذخایر باقی‌مانده مواد پتروشیمی با خطر و هزینه بیشتری همراه شد. این اختلال دوگانه، یعنی کاهش تولید و تهدید مسیرهای دریایی، اکنون فشار شدیدی بر زنجیره تأمین جهانی وارد کرده است.

مؤسسه «ترند فورس» که در زمینه پژوهش بازار فناوری فعالیت می‌کند هشدار داده است که ادامه این بحران می‌تواند موج گسترده‌ای از تورم در بخش فناوری ایجاد کند. برآورد این مؤسسه نشان می‌دهد که قیمت تلفن‌های هوشمند و تجهیزات الکترونیکی مصرفی ممکن است در سه‌ماهه آینده تا ۲۵ درصد افزایش یابد؛ افزایشی که نتیجه کمبود مواد اولیه و وابستگی بیشتر به حمل‌ونقل هوایی پرهزینه برای دور زدن تنگه هرمز است.

در این میان، رایانه‌ها و سرورهای هوش مصنوعی احتمالاً بیشترین آسیب را خواهند دید. پیش‌بینی می‌شود قیمت این تجهیزات بیش از ۳۰ درصد افزایش پیدا کند، زیرا مواد عایق مقاوم در برابر حرارت ــ که جزء اصلی سیستم‌های رایانشی پیشرفته و مراکز داده هستند ــ با کمبود جدی مواجه شده‌اند.

این تحولات نشان می‌دهد که ژئوپلیتیک و اقتصاد دیجیتال جهانی تا چه اندازه به هم وابسته شده‌اند. بحران‌های نظامی در مناطق انرژی‌خیز اکنون مستقیماً صنایع فناوری و بازار مصرف جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. تلفن هوشمندی که میلیون‌ها نفر هر روز از آن استفاده می‌کنند، دیگر فقط یک کالای الکترونیکی نیست، بلکه نمادی از زنجیره پیچیده تأمین جهانی است؛ زنجیره‌ای که از نفت و پتروشیمی آغاز می‌شود، از مسیرهای حساس دریایی عبور می‌کند و در کارخانه‌های تولید تراشه و نمایشگرهای هوشمند به پایان می‌رسد.

..............................

پایان پیام/ ۲۶۸