به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ مسلمانان بیش از نیمی از جمعیت نیجریه را تشکیل میدهند، اما حضور آنان در مناصب مهم دولتی و اقتصادی این کشور، چندان پررنگ نیست و بخش بزرگی از آنان بهویژه در شمال نیجریه با فقر و بیکاری دستبهگریبان هستند. وضعیتی که زمینهساز ظهور گروههای مسلحی همچون «بوکوحرام» در این کشور، شده است.
اسلام در قرن دهم میلادی به شمال نیجریه راه یافت، در حالی که مسیحیت همراه با استعمار بریتانیا در قرن بیستم وارد این کشور شد و عمدتاً در مناطق جنوبی نیجریه، گسترش یافت.
تاریخی آمیخته با تنش و همزیستی
بر اساس گزارشی از «روعة أوجیه» برای شبکه الجزیره، تاریخ نیجریه همواره از تنشهای مذهبی و فرقهای خالی نبوده است. تنشهایی که ریشه در تقسیمبندی جغرافیایی کشور و نیز مواضع متفاوت گروههای مختلف در قبال استعمار بریتانیا داشتهاند.
با این حال، ظهور گروههای مسلح در آغاز قرن بیستویکم، از جمله بوکوحرام، شرایط را تغییر داد و موجب شد مسلمانان و مسیحیان نیجریه برای جلوگیری از درگیریهای گستردهتر به نوعی همزیستی روی آورند.
«محمد غربا» نماینده پارلمان از ایالت «کانو» نیجریه در اینباره میگوید: حملات این گروهها علیه مردم برخلاف آنچه آمریکا ادعا میکند بر پایه دین انجام نمیشود. حتی در مناطق مرکزی و شمالی نیجریه، مواردی وجود دارد که مسیحیان، مسلمانان را به قتل رساندهاند.
او همچنین به ماجرای ربوده شدن دانشآموزان مدرسه «چیبوک» در ایالت «بورنو» اشاره میکند و میگوید که بیشتر این دختران، مسلمان بودند. شورش و ناامنی در نیجریه، دین و مذهب نمیشناسد.
اکثریت جمعیت، اما اقلیت در فرصتها
در نیجریه، ریاستجمهوری بهطور سنتی میان مسلمانان و مسیحیان دستبهدست میشود. همچنین ثروتمندترین فرد این کشور و حتی قاره آفریقا، «آلیکو دانگوتی»، یک مسلمان متولد شهر کانو در شمال نیجریه است.
با این وجود، بیشترین تعداد فقرا و بیکاران نیجریه نیز در مناطق مسلماننشین شمالی این کشور زندگی میکنند. این وضعیت تا حد زیادی به اختلافات موجود بر سر نظام آموزشی رسمی نیجریه بازمیگردد.
شیخ «ابراهیم المقری» امام مسجد «ابوجا» معتقد است که مسلمانان در نیجریه از نظر جمعیتی اکثریت هستند، اما از نظر تأثیرگذاری و حضور در بخشهای دولتی و خصوصی در جایگاه ضعیفتری قرار دارند و هنوز نتوانستهاند در بسیاری از عرصهها دوشادوش مسیحیان قرار گیرند.»
بزرگترین جمعیت مسلمان آفریقا
نیجریه با بیش از ۱۰۰ میلیون مسلمان از مجموع حدود ۲۴۰ میلیون نفر جمعیت، بزرگترین کشور مسلماننشین آفریقا به شمار میرود.
اکثر مسلمانان این کشور اهل سنت هستند و در ایالتهای شمالی مانند «کانو»، «بورنو» و «سوکوتو» زندگی میکنند. مناطقی که پیش از تعیین مرزهای کنونی نیجریه توسط استعمار بریتانیا دارای حکومتها و پادشاهیهای مستقل اسلامی بودند.
در قرن پانزدهم، شهر «سوکوتو» پایتخت «سلطنت سوکوتو» بود. نخستین دولت اسلامی بزرگ در غرب آفریقا که اندیشههای صوفیانه و طریقت قادریه را گسترش داد.
از سوی دیگر، شهر «کانو» مرکز طریقت تیجانیه محسوب میشود که یکی از مهمترین ابزارهای نفوذ فرهنگی و مذهبی اسلام در نیجریه است. با وجود این پیشینه تاریخی و مذهبی، این شهر همچنان با بحران فقر دستوپنجه نرم میکند. هرچند دولت نیجریه تلاش کرده از طریق تقویت مدارس اسلامی میانهرو با این وضعیت مقابله کند.
آموزش؛ ریشه یکی از بزرگترین بحرانها
«محمد سنوسی دوم» امیر «کانو» در توضیح وضعیت شمال نیجریه میگوید: بسیار ساده است که بگوییم شمال نیجریه فقیر است و مسلمانان فقیرند چون به حاشیه رانده شدهاند و بنابراین باید برای بازپسگیری حقوق خود بجنگند. در چنین شرایطی، اسلام به ابزاری برای توجیه خشونت تبدیل میشود. اما واقعیت این است که این مشکلات بیشتر به رکود اقتصادی، ضعف توسعه و کمبود فرصتهای شغلی مربوط میشود.
به گفته او، یکی از مشکلات اساسی این است که نظام آموزشی رسمی نیجریه تنها مدارک و برنامههای آموزشی مبتنی بر میراث آموزشی بریتانیا و زبان انگلیسی را به رسمیت میشناسد.
در مقابل، بسیاری از مسلمانان شمال نیجریه، این الگو را نمیپذیرند و بر آموزش به زبانهای محلی و سپس زبان عربی ــ بهعنوان زبان قرآن ــ تأکید دارند.
در چنین فضایی بود که گروه «بوکوحرام» شکل گرفت. نامی که معنای آن «آموزش غربی حرام است» یا «آموزش غربی مردود است» تعبیر میشود و مخالفت با نظام آموزشی غربی را در خود دارد.
فقر، نه مذهب؛ عامل اصلی بحران
در حالی که دولت نیجریه برای مقابله با افراطگرایی بر نقش علما و رهبران دینی تکیه میکند، بسیاری از مسلمانان این کشور معتقدند مسئولیت اصلی بر عهده دولت نیجریه است تا شرایط همزیستی واقعی میان شهروندان را فراهم کند.
از نگاه آنان، مشکل اصلی نه عقاید مذهبی بلکه فقر و بیکاری است. آنان باور دارند که بیکاری و محرومیت اقتصادی مردم را به سمت ناامیدی سوق میدهد و زمینه بروز خشونت و افراطگرایی را فراهم میکند.
در نهایت، بسیاری از مسلمانان نیجریه بر این باورند که همزیستی واقعی در کشور نباید تنها به تصویری نمادین از یک مناره در کنار ناقوس کلیسا محدود شود. بهویژه آنکه شمار مسلمانان نیجریه با مسیحیان این کشور، برابری میکند و حتی احتمالاً از آنان بیشتر است. آنان خواستار مشارکت برابر در توسعه اقتصادی، فرصتهای شغلی و ساختارهای حکمرانی نیجریه هستند. امری که میتواند زمینهساز ثبات و همبستگی بیشتر در بزرگترین کشور آفریقا از نظر جمعیت باشد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما