به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ سخنگوی نیروهای مسلح یمن دوشنبه گذشته اعلام کرد که این کشور، محاصره کشتیهای مرتبط با رژیم صهیونیستی عبوری از دریای سرخ را آغاز کرده است. اقدامی که از نگاه ناظران میتواند نشانهای از گسترش دامنه رویاروییهای مرتبط با جنگ علیه ایران باشد.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، این تحول در حالی رخ میدهد که رژیم صهیونیستی تلاش گستردهای را برای ایجاد یک نظم منطقهای فرعی با محوریت خود دنبال میکند. نظمی که با مشارکت برخی کشورهای شاخ آفریقا از جمله اتیوپی و سودان جنوبی و همچنین بازیگرانی خارج از این منطقه، بهویژه امارات متحده عربی، شکل میگیرد.
در این میان، اتیوپی به رهبری «آبی احمد» و حزب «شکوفایی» که پس از انتخابات اوایل ماه جاری قدرت خود را تثبیت کردهاند، یکی از اصلیترین بهرهبرداران احتمالی این پروژه به شمار میرود. آدیسآبابا امیدوار است از طریق این طرح به دستاوردهای راهبردی کمسابقهای از زمان استقلال اریتره در سال ۱۹۹۳ دست یابد که مهمترین آن، دستیابی به یک گذرگاه دریایی مستقل و تحت حاکمیت اتیوپی است مسیری که احتمالاً از طریق منطقه جداییطلب «سومالیلند» تأمین خواهد شد.
تهدیدهای یمن؛ چه چیزی تغییر کرده است؟
اعلام یمن مبنی بر ممنوعیت کامل عبور کشتیهای رژیم صهیونیستی از دریای سرخ بهویژه در بخش جنوبی این آبراه در چارچوب کشمکشهای اخیر میان ایران و آمریکا بر سر شرایط پایان جنگ ارزیابی میشود.
اگرچه این تصمیم تنها کشتیهای رژیم صهیونیستی را هدف قرار داده، اما به نظر میرسد یمن این بار رویکردی را برگزیده که هزینه کمتری برای کشورهای ساحلی دریای سرخ داشته باشد. بهخصوص عربستان سعودی که حدود ۷۰ درصد صادرات نفت خود را به بندر ینبع در ساحل شرقی دریای سرخ منتقل کرده است.
با این حال، اظهارات برخی مسئولان یمنی نشان میدهد که تصمیم کنونی تنها گام نخست است و در صورت گسترش جنگ علیه ایران یا لبنان، احتمال اتخاذ تدابیر شدیدتری وجود دارد. از جمله جلوگیری از عبور کشتیهای عازم سرزمینهای اشغالی از تنگه بابالمندب که در عمل میتواند نوعی محاصره دریایی جدید علیه رژیم صهیونیستی ایجاد کند.
در صورتی که این اقدامات وارد مرحله جدیدی شود، میتواند ضربه مستقیمی به تلاشهای رژیم صهیونیستی برای تثبیت حضور نظامی و امنیتی خود در شاخ آفریقا وارد کند. این مسئله بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که در صورت تشدید تنشها، ممکن است مسیرهای دریایی میان سومالیلند و سرمینهای اشغالی نیز هدف قرار گیرند.
گفته میشود از اواخر سال گذشته، سومالیلند زمینه استقرار یک پایگاه نظامی رژیم صهیونیستی را در خاک خود فراهم کرده و این پایگاه در چارچوب عملیات نظامی تلآویو علیه ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
حرکت اتیوپی به سوی دریای سرخ
دولت اتیوپی معتقد است از حق تاریخی برای دستیابی به یک گذرگاه مستقل در دریای سرخ برخوردار است. گذرگاهی که تحت کنترل یا نظارت کشور میزبان چه سومالی، چه اریتره و چه جیبوت نباشد.
این دیدگاه با رویکرد مصر که اولویت را به کشورهای ساحلی دریای سرخ میدهد، در تضاد قرار دارد. با این حال، اتیوپی همچنان با موانع مهمی از جمله تسلط جنبش انصارالله بر سواحل یمن در دریای سرخ و توانایی این گروه در تأثیرگذاری بر امنیت این آبراه راهبردی، روبهرو است.
اگرچه آدیسآبابا در دوره انتقالی کنونی که زمینهساز آغاز دوره جدید نخستوزیری آبی احمد است، در ظاهر از ادبیات دیپلماتیک و آرامتری درباره پرونده دسترسی به دریای سرخ استفاده میکند، اما واقعیتهای میدانی از رویکردی تهاجمیتر حکایت دارد.
گزارشهای اخیر از اعمال فشارهای کمسابقه اتیوپی بر سودان جنوبی خبر میدهند. فشارهایی با هدف تشویق جوبا به افزایش تنش با مصر در چندین پرونده، از جمله توافقنامه «عنتیبی» است. سودان جنوبی اخیراً از مصر و سودان خواسته است به این توافقنامه بپیوندند، درخواستی که با موضع دیرینه اتیوپی همسو است.
تنش میان قاهره و جوبا
همزمان، روابط مصر و سودان جنوبی بر سر پروژه بزرگراه «کریدور باجاک» نیز دچار تنش شده است؛ پروژهای که اتیوپی موفق شده منابع مالی خارجی لازم برای اجرای آن را تأمین کند.
در همین راستا، سودان جنوبی از مصر خواسته است یک مرکز آموزشی و پشتیبانی لجستیکی امنیتی و نظامی را که در شهر باجاک و در نزدیکی مرز اتیوپی اداره میکرد، تعطیل کند.
ناظران معتقدند این اقدامات با طرح ایجاد یک نظم منطقهای جدید در شاخ آفریقا، تحت رهبری اتیوپی و با حمایت امارات و رژیم صهیونیستی، همسو است و در نهایت به هدف راهبردی آدیسآبابا برای دستیابی به یک بندر دائمی در دریای سرخ کمک میکند.
تنش میان اتیوپی و اریتره
در همین حال، روابط میان «آبی احمد» نخستوزیر اتیوپی و «ایسیاس آفورقی» رئیسجمهور اریتره نیز رو به وخامت گذاشته است. اتحاد دو طرف که در جریان جنگ تیگرای شکل گرفته بود، اکنون عملاً فروپاشیده است.
سفر آفورقی به قاهره در فاصله هفتم تا نهم ژوئن اهمیت ویژهای داشت. زیرا مسئله تلاشهای اتیوپی برای دسترسی به دریای سرخ یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای وی با «عبدالفتاح السیسی» رئیسجمهور مصر، بود.
این دیدار نشاندهنده نگرانی روزافزون کشورهای منطقه نسبت به پروژه ژئوپلیتیکی اتیوپی است.
سومالیلند؛ حلقه اتصال رژیم صهیونیستی در شاخ آفریقا
رهبران سومالیلند، روایت رژیم صهیونیستی و کشورهای غربی را درباره حضور تلآویو در خلیج عدن پذیرفتهاند. روایتی که این حضور را بخشی از تلاشها برای مبارزه با دزدی دریایی، مقابله با تروریسم و تأمین امنیت کشتیرانی معرفی میکند.
اما منتقدان میگویند این روایت، ابعاد ژئوپلیتیکی گستردهتر حضور رژیم صهیونیستی در منطقه را نادیده میگیرد. حضوری که نگرانیهایی را در میان کشورهای شاخ آفریقا و حوزه دریای سرخ درباره تبدیل شدن منطقه به عرصه جدید نفوذ نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است.
روابط هرجیسا و تلآویو در ماههای اخیر به دلایل مختلفی تقویت شده است. نخست، افزایش تهدیدهای مرتبط با دریای سرخ و خلیج عدن از سوی نیروهای مسلح یمن و دوم، کاهش امیدهای رهبران سومالیلند به حمایت آمریکا برای به رسمیت شناخته شدن این منطقه به عنوان یک کشور مستقل است.
ناامیدی از حمایت آمریکا
گزارشی که وزارت خارجه آمریکا در ماه ژوئن به کنگره ارائه کرده، نشان میدهد واشنگتن همچنان بر موضع سنتی خود مبنی بر حمایت از تمامیت ارضی جمهوری فدرال سومالی تأکید دارد.
این موضع با دیدگاه کشورهای تأثیرگذاری مانند ترکیه، مصر و عربستان سعودی نیز همسو است. کشورهایی که با هرگونه روندی که به جدایی رسمی سومالیلند منجر شود، مخالفت میکنند.
هرچند گزارش آمریکایی بر اهمیت راهبردی سومالیلند به دلیل موقعیت جغرافیایی آن در نزدیکی بابالمندب و خلیج عدن و همچنین منابع معدنی و طبیعی آن تأکید کرده، اما تصریح کرده است که هرگونه تعامل واشنگتن با این منطقه باید در چارچوب روابط با دولت مرکزی سومالی انجام شود.
وابستگی فزاینده به رژیم صهیونیستی
در شرایطی که چشمانداز به رسمیت شناخته شدن سومالیلند از سوی آمریکا تضعیف شده و این منطقه بخش مهمی از پشتوانه عربی خود را نیز از دست داده است، هرجیسا بیش از گذشته به رژیم صهیونیستی نزدیک شده است.
از سوی دیگر، سومالیلند در برابر تهدیدهای نیروهای مسلح یمن نیز آسیبپذیر است. موضوعی که میتواند تأثیر مستقیمی بر تجارت دریایی این منطقه با دریای سرخ داشته باشد. بهویژه آنکه هرگونه ارتباط تجاری با اسرائیل ممکن است هدف اقدامات نیروهای مسلح یمن قرار گیرد.
با این حال، نزدیکترین و مهمترین شریک سومالیلند همچنان رژیم صهیونیستی محسوب میشود و رهبران این منطقه متعهد شدهاند بدون پیششرط، زمینه لازم برای گسترش نفوذ سیاسی، امنیتی و اقتصادی رژیم صهیونیستی در سومالی و سراسر شاخ آفریقا را فراهم کنند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما