خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: امسال، در حالی که زائران اربعین با پای پیاده و با شوری وصف ناپذیر خود را به مرز شلمچه می رساندند، ناگهان آسمان این منطقه ی خاکی با بمباران های هوایی نیروهای آمریکایی غرق در آتش و دود شد. این صحنه، برای لحظه ای همه را به یاد آن روزهای تاریک تاریخ انداخت؛ روزهایی که متوکل عباسی دستور داد قبر مطهر سیدالشهداء (ع) را تخریب کنند و بر خاک مقدسش گندم بکارند تا اثری از آن باقی نماند، یا روزهایی که در اوج ظلم و جور، دست های مشتاق زائران را برای زیارت قطع می کردند، و یا روزهایی که مالیات های سنگین بر زیارت بستند تا راه عشق را بر روی عاشقان ببندند.
اما آنچه در شلمچه ی امسال رخ داد، گواهی زنده بر این مدعاست که هیچ بمب و موشکی، هیچ جنایت و توطئه ای، توانایی خاموش کردن این شور و حرارت را ندارد. نه به این دلیل ساده که عاشقان حسینی بی باکند، بلکه به این دلیل مستحکم که این عشق، ریشه در وعده های محکم الهی در قرآن کریم دارد. آیاتی که خداوند در آنها ضمانت کرده است که خون این شهید و اشک عاشقانش، هرگز نادیده گرفته نمی شود و باطل گرایان، هرچند سلاح های پیشرفته در دست داشته باشند، سرانجامی جز ذلت و شکست نخواهند داشت.
برای درک عمیق این مقاومت تاریخی، باید به سراغ آیه ای برویم که قرن هاست به عنوان یکی از مهم ترین پشتوانه های معنوی عزاداران حسینی، مورد استناد قرار می گیرد. آیه ی ۱۳۹ سوره ی آل عمران که می فرماید: «وَ لَا تَهِنُوا وَ لَا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» و سست نشوید و اندوهگین نگردید، در حالی که شما برترید، اگر ایمان داشته باشید.
اما این آیه که در ابتدا خطاب به مؤمنانی نازل شد که در جنگ احد با شکست ظاهری مواجه شده بودند، چگونه به حماسه ی عاشورا و شور حسینی پیوند می خورد؟
درس اول: تغییر معیار پیروزی
در نگاه اول، واقعه ی عاشورا برای امام حسین (ع) و یارانش یک شکست سنگین و فاجعه بار بود. آنها در یک روز، ۷۲ تن از نزدیک ترین یاران و اهلبیت خود را از دست دادند و خود امام نیز به شهادت رسید. زنان و کودکانشان به اسارت رفتند و خاندان رسالت، با ذلت و خواری در کوچه های کوفه و شام به نمایش درآمدند. از منظر تاریخ نگاری متداول، این یک شکست کامل و تحقیرآمیز بود.
اما آیه ی "وَ لَا تَهِنُوا" به ما یادآوری می کند که نباید با معیارهای مادی و ظاهری، پیروزی و شکست را بسنجیم. امام حسین (ع) در روز عاشورا، با وجود اینکه ظاهراً مغلوب شد، اما در حقیقت، به بالاترین درجه ی پیروزی دست یافت؛ پیروزی بر نفس، پیروزی بر ظلم، پیروزی بر باطل، و پیروزی در حفظ اصول و ارزش های الهی. این همان "أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ" است که در آیه به آن اشاره شده است. برتری از آنِ مؤمنان است، هرچند که در ظاهر، شکست خورده و مقتول واقع شوند.
درس دوم: روحیه ی مقاومت در برابر جنایات دشمنان
این آیه به ما می آموزد که در برابر تمام ظلم ها، جنایت ها و توطئه های دشمنان، نباید سست شویم و نباید غمگین و محزون گردیم. وقتی دشمنان، قبر مطهر سیدالشهداء (ع) را تخریب می کنند، بر آن گندم می کارند، دست های زائران را قطع می کنند، مسیرهای زیارت را با مالیات های سنگین می بندند، یا مرز شلمچه را بمباران می کنند، همه ی اینها تلاشی است برای ایجاد یأس و ناامیدی در دل های مؤمنان. آنها می خواهند با این جنایت ها، شور و حرارت حسینی را خاموش کنند و راه عشق را ببندند.
اما آیه ی مذکور، به ما یادآوری می کند که این توطئه ها، هرچند ظالمانه و دردناکند، نباید ما را از مسیر عشق به حسین (ع) بازدارند. ما نباید سست شویم و نباید اندوهگین گردیم، چرا که برتری نهایی با مؤمنان است و این برتری، با هیچ بمب و موشکی از بین نمی رود. زائرانی که با وجود بمباران شلمچه، همچنان با شور و شوق به سمت کربلا حرکت می کنند، در حقیقت، به این آیه جامه ی عمل پوشانده اند. آنها نشان داده اند که سستی و اندوه، جایی در دل های مؤمنان ندارد و عشق به حسین (ع)، از هر تهدیدی قدرتمندتر است.
حدیث نبوی و این شور پایدار
این تحلیل قرآنی، در کنار حدیث مشهور پیامبر (ص) قرار میگیرد که فرمود: «إنَّ لِقَتلِ الحُسَینِ حَرارةً فی قُلوبِ المُؤمِنینَ لا تَبرُدُ أبداً» یعنی به درستی که در شهادت حسین، حرارتی در دل های مؤمنان است که هرگز سرد نمی شود.
این شور و حرارت، همان انرژی ایمانی است که مؤمنان را از سستی و اندوه دور نگه می دارد و آنها را به مقاومت و پایداری در برابر ظلم ترغیب می کند. آیه ی "وَ لَا تَهِنُوا" نیز، مؤمنان را به همین مقاومت و پایداری دعوت می کند و به آنها اطمینان می دهد که برتری نهایی از آنِ آنهاست. بنابراین، این دو (حدیث و آیه) در یک راستا قرار می گیرند و یک حقیقت را بیان می کنند.
نگاهی به آیات دیگر در این زمینه
علاوه بر آیه ی "وَ لَا تَهِنُوا"، آیات دیگری نیز در قرآن وجود دارد که به روشنی، فلسفه ی این ماندگاری و این شور و شوق را تبیین می کند:
آیه ی ۱۹۵ سوره ی آل عمران: «فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّی لَا أُضِیعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْکُمْ» یعنی خداوند دعای آنان را اجابت کرد که من عمل هیچ صاحب عملی را از شما ضایع نمی کنم. این آیه، به روشنی بیانگر این حقیقت است که خون پاک شهیدان و اشک عاشقان و قدم های مشتاق زائران، هرگز در پیشگاه خداوند بی پاسخ و بیاجر نمیماند. وعده ی الهی، ضامن بقای این حرکت عظیم است و هیچ قدرتی در عالم نمی تواند آن را از مسیر خود منحرف کند.
آیه ی ۵۴ سوره ی مائده: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَی الْکَافِرِینَ» این آیه، دقیقاً جامعه ی عاشقان حسینی را ترسیم می کند؛ جامعه ای که ذلت و خواری را در برابر دشمنان نمی شناسند و در عین حال، در برابر یکدیگر سرشار از محبت و مهربانی هستند. این ویژگی ها، همان شاخصه هایی است که در زائران اربعین به وفور دیده می شود.
آیه ی ۳۵ سوره ی توبه: «یَوْمَ یُحْمَیٰ عَلَیْهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ فَتُکْوَیٰ بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ» این آیه، به روشنی هشدار می دهد که هرگونه تلاش برای دفن حقیقت و نابودی یاد و نام اولیای الهی، سرانجامی جز عذاب و خواری برای باطل گرایان ندارد. کسانی که قبر حسین (ع) را تخریب کردند و بر آن گندم کاشتند، کسانی که دست های عاشقان را قطع کردند و کسانی که امروز مرزها را بمباران میکنند، مصداق بارز این آیه اند.
از روز عاشورا تا امروز، دشمنان اهل بیت (ع) با انواع و اقسام توطئه ها و جنایت ها، سعی در محو این شور و حرارت داشته اند. آنها قبر را تخریب کردند، گندم کاشتند، دست ها را قطع کردند، راه ها را بستند و حتی از بمباران هوایی نیز ابایی نداشتند. اما نتیجه چیست؟ امروز، شاهد حضور میلیونی زائرانی هستیم که با پای پیاده و از دورترین نقاط جهان، خود را به کربلا می رسانند. این خود، بزرگترین پاسخ به همه ی دشمنان تاریخ است. آنها هرگز نتوانسته اند و نخواهند توانست که این عشق را از دل های مؤمنان بزدایند. چرا که این شور، از جنس آتش الهی است و آتش الهی، نه تنها خاموش شدنی نیست، بلکه هر روز بر فروغ آن افزوده می شود.
شلمچه ی امسال، گواهی زنده بر این مدعا بود؛ جایی که بمباران ها، نه تنها شوق زائران را نکاست، بلکه بر عزم و اراده ی آنها برای رسیدن به معشوق، افزود. این، همان حرارت حسینی است که تا ابد در دل ها خواهد تپید و هیچ نیرویی در عالم، توانایی خاموش کردن آن را ندارد.
در نهایت، باید تأکید کرد که این شور و حرارت، یک هیجان زودگذر و احساسی نیست؛ بلکه ریشه در ایمانی راسخ و معرفتی عمیق به وعده های الهی دارد. زائرانی که امروز با پای پیاده و در اوج مشقت، خود را به کربلا می رسانند، در حقیقت به این وعده ی الهی ایمان دارند که خونشان و اشکشان و قدمهایشان، هرگز نادیده گرفته نمی شود. این همان شوری است که از قرآن نشأت گرفته و با حماسه ی عاشورا تبلور یافته است.
زهرا صالحیفر، کارشناس ارشد قرآن و حدیث، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم.
نظر شما