به گزارش خبرگزاری اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ حجتالاسلام سعیدرضا عاملی، دبیر علمی کنگره جهانی حضرت رضا(ع)، در گفتوگو با خبرنگار ابنا با اشاره به جایگاه امام رضا(ع) در هویت ملی و اجتماعی ایران، اظهار کرد: امام رضا(ع) یک وجه مشترک ملی در ایران است. اگر بخواهیم در میان مجموعه شاخصها و مؤلفههایی که ایرانیان را با یکدیگر گره میزند و نماد هویت ملی ایران است، شخصیتی را پیدا کنیم، قطعاً شخصیت مشترکی مانند امام رضا(ع) نداریم.
وی افزود: امام رضا(ع) امروز وجه مشترکی میان همه اقوام، گروههای سنی، مذاهب و ادیانی است که در ایران حضور دارند و همه این گروهها با امام رضا(ع) پیوند و علقه دارند.
عاملی با اشاره به اینکه امام رضا(ع) تنها امام معصومی است که پیکر مطهرش در ایران به خاک سپرده شده است، گفت: همه پیروان اهلبیت(ع) نسبت به همه ائمه(ع) محبت و ارادت دارند، اما اینکه تنها پیکر مطهر یک امام معصوم در ایران دفن شده، یک مسئله مهم است. «ایران امام رضا(ع)» فقط به معنای ایرانِ ایرانی نیست، بلکه اگر بخواهیم شاخصی برای معرفی ایران پیدا کنیم، میتوانیم آن را با محوریت امام رضا(ع) بیان کنیم.
وی ادامه داد: نکته دیگر این است که امام رضا(ع) محملی برای پیوند ایرانیان با مردم جهان شده است. سالیانه میلیونها زائر به مشهد مقدس میآیند و در سال ۱۴۰۴، نزدیک به ۳۰ میلیون زائر به زیارت امام رضا(ع) مشرف شدند که از میان آنها بین پنج تا هفت میلیون نفر زائر غیرایرانی بودند.
دبیر علمی کنگره جهانی حضرت رضا(ع) افزود: جالب است که در آمار گردشگری نیز همین جمعیت به عنوان گردشگر ایران ذکر میشوند و درآمد حاصل از این گردشگری حدود هفت میلیارد دلار عنوان شده است. عمده این افراد گردشگران مذهبی هستند که به عشق امام رضا(ع) به ایران میآیند و از ۶۲ ملیت جهان در این زیارت حضور دارند. این مسئله در واقع ما را با یکدیگر گره میزند و یک سرمایه اجتماعی جهانی با محوریت امام رضا(ع) ایجاد میکند.
وی گفت: امام رضا(ع) دو خصوصیت برجسته دارند؛ هم «امام رئوف» هستند و هم «عالم آلمحمد(ص)». امام رئوف بودن، بخشی از هویت ایرانی را نیز بیان میکند؛ ایرانیانی که محوریتشان دانش و حکمت است و در کنار آن، مهربانی و محبت نیز از خصیصههای آنان به شمار میرود.
فرهنگ رضوی؛ فرهنگ احترام به دیگران
عاملی با اشاره به تبلیغات رژیم صهیونیستی درباره ایران اظهار کرد: علیرغم اینکه این روزها اسرائیلیها تبلیغ میکنند که ایرانیان میخواهند به یک قدرت منطقهای تبدیل شوند و اگر قدرت منطقه شوند، همه کسانی که در غرب آسیا حضور دارند باید احساس خطر کنند، واقعیت این است که ایرانیها در طول تاریخ و در فرهنگ رضوی رشد کردهاند و با فرهنگ اهلبیت(ع) بزرگ شدهاند؛ فرهنگی که به دیگران احترام میگذارد.
وی افزود: مردم ایران این ویژگی را به خوبی به نمایش گذاشتهاند. اگر آمریکاییها منطقه را پر از تسلیحات نظامی نمیکردند و پایگاه عظیمی در اطراف ایران ایجاد نمیکردند، ما به هیچوجه تعرضی به همسایگان خود نمیکردیم.
عاملی تصریح کرد: همسایگان ایران باید بدانند فرهنگ رضوی، فرهنگ حمایت از همسایگان است؛ همانگونه که رهبر معظم انقلاب نیز در نخستین پیام خود، توجه به همسایگان را محور قرار دادند. بنابراین، خصیصه امام رئوف و مهربانی، در فرهنگ ایرانی نهادینه شده و واقعاً به یک ویژگی ذاتی جامعه ایرانی تبدیل شده است؛ جامعهای که به هیچوجه نمیتواند شاهد ظلم، تبعیض یا ضایع شدن حق دیگری باشد.
«عالم آلمحمد»؛ وجه کمتر مورد توجه قرار گرفته امام رضا(ع)
وی با اشاره به یکی دیگر از ویژگیهای امام رضا(ع) گفت: نکته دیگری که به نظر من امام رضا(ع) در جامعه ایرانی نقش محوری در آن دارد، تعالیم ایشان است. ما کمتر درباره این خصوصیت امام رضا(ع) صحبت کردهایم و بیشتر «امام رئوف» را مطرح کردهایم؛ در حالی که امام به عنوان یک دانای حکیم، جایگاه بسیار مهمی دارند.
عاملی افزود: مرحوم آیتالله شهری کتاب ارزشمندی در این زمینه دارند که به چند زبان در کنگره جهانی حضرت رضا(ع) ترجمه شده و ترجمه پرتغالی آن نیز در هفتههای آینده رونمایی خواهد شد. این ویژگی یعنی «دانای حکیم» بودن، یکی از خصلتهای بسیار مهم شخصیت امام رضا(ع) است که بر ایرانیان تأثیر گذاشته است.
وی ادامه داد: امروز میبینیم که سرمایه انسانی ایران در سطح جهانی یک سرمایه برجسته است. در المپیادها موفقیتهای فراوانی داریم؛ در حوزه هوش مصنوعی رتبه اول را به دست آوردهایم و در ریاضیات، فیزیک، شیمی و سایر علوم نیز مرتباً مدالهای المپیاد کسب میکنیم. این مسئله ریشه در فرهنگ و تاریخ تمدنی ایران دارد و در ادامه با حضور و آمیختگی فرهنگی امام رضا(ع) در ایران نیز تقویت شده است.
امام رضا(ع)؛ عالمی که در مرو جایگاه علمی خود را نشان داد
عاملی درباره زندگی امام رضا(ع) اظهار کرد: امام رضا(ع) در سال ۱۴۸ هجری قمری، در ۱۱ ذیالقعده متولد شدند و در سال ۲۰۳ هجری قمری به شهادت رسیدند و ۵۶ سال عمر کردند. ایشان عمدتاً در مدینه حضور داشتند تا اینکه به دعوت و اصرار مأمون و با توجه به احساس خطری که مأمون از نفوذ امام رضا(ع) داشت، ایشان را به مرو، مرکز حکومت مأمون، آوردند.
وی افزود: امام رضا(ع) در آنجا با رفتار خود صفت «عالم آلمحمد(ص)» را آشکار کردند. البته پیش از آن، امام صادق(ع) و امام موسی کاظم(ع) نیز درباره فرزندشان امام رضا(ع) و جایگاه علمی ایشان سخن گفته بودند و نوید داده بودند که فرزندی خواهد آمد که از علم بسیار غنی و گستردهای برخوردار است.
عاملی خاطرنشان کرد: امام رضا(ع) ضمن اینکه پیونددهنده ایرانیان با دیگر ملتها و عامل وحدت امت اسلامی در ذیل فرهنگ رضوی هستند، برای مردم ایران شخصیتی دانا، دانشبنیان و مهربان به شمار میروند و این دو خصلت را به صورت همزمان در فرهنگ جامعه ایرانی پرورش دادهاند.
جلوههای متفاوت شخصیت ائمه(ع) در شرایط تاریخی مختلف
وی در ادامه با اشاره به اینکه علت رفتوآمد برخی بزرگان دینی به مشهد تنها به یک ویژگی امام رضا(ع) محدود نمیشود، گفت: رهبر شهید انقلاب در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» تعبیری دارند و توضیح میدهند که ائمه(ع) در حقیقت یک نور واحد هستند و همه از یک نورافشانی بسیار فاخر برخوردار بودهاند؛ اما شرایط اجتماعی مختلف باعث شده است برخی عناصر شخصیتی هر یک از معصومان(ع) برجستهتر شود.
عاملی افزود: برای مثال، ماجرای کربلا بعد حماسی شخصیت امام حسین(ع) را برجسته کرده است. یا شرایط پس از شهادت امام حسین(ع) و خفقانی که در دوره بنیامیه وجود داشت، موجب برجستهتر شدن شخصیت عرفانی و دعایی امام سجاد(ع) شد؛ هرچند وقتی وارد جزئیات صحیفه سجادیه میشویم، میبینیم که این کتاب صرفاً محدود به عرفان نیست و ابعاد سیاسی و اجتماعی نیز دارد.
وی ادامه داد: هر یک از ائمه(ع) در شرایط اجتماعی خود جلوهای از شخصیتشان را بیشتر آشکار کردند. امام رضا(ع) نیز در مدینه کرسی درس بزرگی داشتند و تا ۳۶۸ نفر از شاگردان خاص ایشان ذکر شده است؛ بنابراین یک مکتب علمی در مدینه ایجاد کردند.
مناظرات امام رضا(ع)؛ فرصتی برای نمایش عمق علمی اهلبیت(ع)
عاملی با اشاره به حضور امام رضا(ع) در مرو گفت: وقتی امام رضا(ع) به مرو آمدند، مأمون میخواست ایشان را کنترل کند تا نفوذ اجتماعیشان کاهش پیدا کند و دیگران متوجه این نفوذ نشوند. از این رو شرایط گفتوگو و مناظره را برای امام فراهم میکرد و افرادی از ادیان مختلف را برای ایجاد چالش نزد ایشان میآورد تا شاید امام نتوانند پاسخ دهند.
وی افزود: اما همین موضوع به ضد خودش تبدیل شد؛ زیرا امام رضا(ع) در گفتوگو با پیروان ادیان مختلف، تسلط علمی خود بر ادیان الهی را نشان دادند و همین مسئله بر نفوذ ایشان افزود.
اهتمام امام رضا(ع) به قرآن، عبادت و کرامت انسانها
دبیر علمی کنگره جهانی حضرت رضا(ع) با اشاره به برخی ویژگیهای اخلاقی و عبادی امام رضا(ع) اظهار کرد: امام رضا(ع) اهتمام زیادی به تلاوت قرآن داشتند و میفرمودند اگر قرار نبود قرآن را با تحمل و تدبر بخوانم، میتوانستم در سه روز کل قرآن را ختم کنم. در مواردی نیز ذکر شده که امام در سه روز قرآن را ختم میکردند.
وی ادامه داد: امام رضا(ع) همچنین بر روزه گرفتن در اول، نیمه و پایان ماه اهتمام داشتند و میفرمودند کسی که در اول ماه روزه بگیرد، گویا تمام سال را روزه گرفته است.
عاملی با اشاره به اهتمام امام رضا(ع) به کرامت انسانها گفت: امام توجه ویژهای به دیگران داشتند. در یکی از روایات ایشان میفرمایند اگر فرد فقیری را صرفاً به دلیل فقر، کمتر از یک فرد ثروتمند احترام کنید، خداوند در روز قیامت عذاب خود را بر شما نازل خواهد کرد.
وی افزود: این مسئله در شرایط امروز جامعه نیز اهمیت دارد؛ بهویژه در رابطه انسانها با قدرت و ثروت. ما امروز شاهد فضایی هستیم که آمریکاییها تلاش میکنند با استفاده از ثروت و قدرت، هیمنه خود را بر جهان حاکم کنند.
عاملی خاطرنشان کرد: با این حال، نظرسنجیهایی که مؤسسات بینالمللی منتشر کردهاند، نشان میدهد در بسیاری از کشورها اعتماد به آمریکا وجود ندارد. به نظر من حتی بخشی از کسانی که اعتماد ندارند، شاید به دلیل ترس از آمریکا نظر واقعی خود را اعلام نکنند.
امام رضا(ع)؛ امام صلح و آرامش
وی گفت: امام رضا(ع) امام صلح و آرامش بودند. در روایتی آمده است که فردی نزد امام رضا(ع) آمد و درباره فتوحات و توسعه قلمرو حکومت مأمون سخن گفت و از اینکه چرا چنین حکومتی به دنبال توسعه و سیطره جغرافیایی است، پرسید.
عاملی ادامه داد: در آن دوره، مأمون بر قلمرو گستردهای حکومت میکرد که حدود ۱۰ میلیون کیلومتر مربع عنوان شده است. قلمرو حکومت او تا مناطقی از ترکیه، آفریقا و شام و سرزمینهای عراق و لبنان و سوریه امتداد داشت.
وی افزود: امام رضا(ع) در چنین شرایطی، ولایتعهدی را به اجبار پذیرفتند و تصریح کردند که در حوزه اجرایی وارد نمیشوند؛ اما نفوذ فرهنگی امام رضا(ع) بسیار فراتر از قلمرو جغرافیایی حکومت مأمون گسترش یافت.
عاملی با تأکید بر اهمیت دعا در فرهنگ رضوی گفت: امام رضا(ع) بر دعا بسیار پافشاری داشتند و میفرمودند اگر انسان به دعا تکیه کند و با خداوند ارتباط برقرار کند، خداوند نداشتههای او را به داشته تبدیل خواهد کرد.
کنگره جهانی حضرت رضا(ع) در سال آینده برگزار میشود
وی درباره برنامههای کنگره جهانی حضرت رضا(ع) گفت: این کنگره از سال ۱۳۶۳ آغاز شده و میتوان گفت بنیانگذار آن، امام شهید انقلاب بودند. سه سخنرانی مهم رهبر فقید انقلاب در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» نیز منعکس شده است.
عاملی افزود: امسال قرار بود کنگره در ایام ولادت امام رضا(ع) برگزار شود، اما به دلیل همزمانی با جنگ، برگزاری کنگره اصلی به سال آینده منتقل شد.
وی ادامه داد: با وجود این، در این مدت نشستهای بینالمللی متعددی برگزار کردهایم و این برنامهها همچنان ادامه دارد. در روز ۲۶ شهریور نیز یک نشست بینالمللی در مشهد برگزار خواهد شد.
.........
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما