به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ با وجود اتخاذ موضع بی‌طرفانه، سلطنت عُمان از پیامدهای اقتصادی جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در امان نمانده است. این کشور در طول جنگ از برخی مزایای مستقیم برخوردار شده، اما هنوز زود است که بتوان گفت کدام‌یک از دو کفه ترازو ــ زیان‌ها یا منافع ــ بر دیگری غلبه دارد.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، ادامه فضای تشدید نظامی و اقتصادی در منطقه می‌تواند هزینه‌های بیشتری را بر تمام کشورهای منطقه، بدون استثنا، تحمیل کند. البته میزان این هزینه‌ها بسته به ویژگی‌های اقتصادی و موقعیت جغرافیایی هر کشور متفاوت خواهد بود.
دو عامل اصلی تاکنون به دور ماندن عُمان از آتش جنگ کمک کرده‌اند.
عامل نخست سیاسی است و به سیاست بی‌طرفی این کشور در قبال مسائل عربی و منطقه‌ای مربوط می‌شود. سیاستی که به عُمان امکان داده است در بسیاری از پرونده‌های منطقه‌ای از جمله مذاکرات میان آمریکا و ایران، نقش میانجی ایفا کند.
این مذاکرات در ماه فوریه گذشته به مراحل پیشرفته‌ای رسیده بود، اما پس از تغییر مسیر واشنگتن، آمریکا و رژیم صهیونیستی در پایان همان ماه حمله نظامی گسترده‌ای را علیه تهران آغاز کردند.
عامل دوم، ژئواکونومیک است و به موقعیت جغرافیایی بنادر عُمان مربوط می‌شود. موقعیتی که آنها را از بی‌ثباتی‌های تنگه هرمز دور نگه داشته و در نتیجه، تجارت خارجی این کشور را از تأثیر مستقیم بسته شدن جزئی یا کامل تنگه هرمز که سایر کشورهای خلیج فارس و عراق با آن مواجه شدند تا حد زیادی مصون کرده است.
حتی فعالیت بنادر عُمان در چند ماه گذشته، بر اساس آمار رسمی، به شکل محسوسی افزایش یافته است.
با این حال، این وضعیت به معنای آن نیست که عُمان از افزایش هزینه‌ها و دیگر پیامدهای جنگ در امان مانده است.
ادامه تولید و صادرات نفت
شاید عُمان تنها کشور منطقه خلیج فارس باشد که در نتیجه جنگ مجبور نشده حجم تولید یا میزان صادرات نفت خود را کاهش دهد.
برعکس، شاخص‌های رسمی نشان می‌دهند که تراز تجاری عُمان در پنج ماه نخست سال جاری عموماً با مازاد همراه بوده و این مازاد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۳۷.۲ درصد افزایش داشته است.
بر اساس همین آمار، ارزش کلی صادرات کالا نیز ۱۰.۱ درصد افزایش یافته که بخش عمده آن به افزایش ارزش صادرات نفت کشور مربوط بوده و میزان این رشد حدود ۸.۴ درصد اعلام شده است.
این افزایش تا حد زیادی به توانایی تأسیسات نفتی عُمان در افزایش تولید بازمی‌گردد. به‌گونه‌ای که تولید این تأسیسات دست‌کم ۹.۷ درصد افزایش یافته است.
یکی از دلایل این وضعیت آن است که تأسیسات نفتی عُمان برخلاف تأسیسات مشابه در کشورهایی مانند کویت، قطر و بحرین تا حد زیادی از هدف حملات مستقیم نظامی دور مانده‌اند.
عامل دیگر، رشد فعالیت بنادر عُمان است. بنادری که به دلیل قرار نداشتن در تنگنای تنگه هرمز با اختلال در مسیر کشتیرانی از این تنگه به یک مسیر تجاری برای برخی کشورها تبدیل شده‌اند.
در همین چارچوب، آمار عُمان نشان می‌دهد ارزش عملیات بازصادرات در دوره مورد اشاره، بالاترین نرخ رشد خود را ثبت کرده و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۴ درصد افزایش یافته است.
در میان کشورهایی که مقصد بازصادرات کالا از عُمان بوده‌اند، امارات متحده عربی در رتبه نخست قرار داشته، پس از آن ایران و سپس عربستان سعودی قرار گرفته‌اند.
بانک جهانی نیز در گزارشی پیشین پیش‌بینی کرده بود که افزایش قیمت جهانی نفت و کودهای شیمیایی در کنار جایگاه عُمان به‌عنوان صادرکننده خالص هر دو محصول، می‌تواند درآمدهای صادراتی این کشور را افزایش دهد و به‌طور موقت منابع مالی بیشتری در اختیار دولت این کشور، قرار دهد.
این وضعیت ممکن است در مقایسه با پیش‌بینی‌های پیش از آغاز جنگ به رشد تولید ناخالص داخلی عُمان نیز کمک کند.
سرمایه‌گذاری در این بهبود مالی می‌تواند به دولت عُمان اجازه دهد برنامه راهبردی خود برای سال ۲۰۴۰ میلادی را ادامه دهد. برنامه‌ای که هدف آن گسترش بخش‌های غیرنفتی اقتصاد و دستیابی به نوعی پایداری مالی در میان‌مدت است.
تورم، گردشگری و سرمایه‌گذاری
با این حال، اگر جنگ طولانی شود یا دامنه آن به تأسیسات انرژی و زیرساخت‌ها گسترش پیدا کند، این شاخص‌های مثبت ممکن است تا حدی اهمیت خود را از دست بدهند.
در چنین شرایطی انتظار می‌رود پیامدهای اقتصادی جنگ بر عُمان افزایش یابد و نرخ تورم به سطوح جدیدی برسد. به‌ویژه آنکه عُمان برای تأمین بخش قابل توجهی از کالاهای غذایی خود از جمله غلات، روغن‌ها و دیگر محصولات، به واردات وابستگی زیادی دارد.
بر اساس داده‌های مرکز ملی آمار و اطلاعات عُمان، نرخ تورم این کشور در ماه ژوئیه گذشته حدود ۳.۲ درصد بوده است.
در همین حال، برآوردهای بانک جهانی که در ژوئن گذشته منتشر شده بود، نشان می‌دهد نرخ تورم ممکن است از حدود ۰.۹ درصد در سال گذشته به حدود ۴.۱ درصد در سال آینده افزایش یابد.
حتی بنادر اصلی عُمان از جمله «دُقم»، «صلاله» و «صحار» که راهبرد این کشور بر تبدیل آنها به مراکز ترانزیت منطقه‌ای متمرکز است، ممکن است با شرایطی از نااطمینانی عملیاتی روبه‌رو شوند.
اگرچه موقعیت این بنادر در خارج از تنگه هرمز در شرایط کنونی انعطاف زیادی برای فعالیت آنها ایجاد کرده است، اما افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و طولانی‌تر شدن زمان عبور کالا ممکن است برتری ناشی از موقعیت جغرافیایی آنها را تحت‌الشعاع قرار دهد.
نگرانی از آسیب به گردشگری
نگرانی دیگر دولت عُمان این است که طولانی شدن جنگ و ادامه فضای تنش بر جذابیت این کشور به‌عنوان یک مقصد گردشگری و سرمایه‌گذاری تأثیر بگذارد.
عُمان در آغاز سال جاری افزایش قابل توجهی در تعداد گردشگران ثبت کرده بود. به‌گونه‌ای که در ماه‌های ژانویه و فوریه شمار گردشگران حدود ۱۲.۶ درصد افزایش یافته بود.
اما این کشور اکنون با اختلال در پروازها و مسیرهای عبور و همچنین افزایش قیمت بلیت‌ها روبه‌رو شده است.
این عوامل، در کنار نگرانی‌های روانی ناشی از احتمال گسترش دامنه درگیری، بر رفت‌وآمد هیئت‌ها و گردشگران از کشورهای منطقه و سایر نقاط جهان تأثیر گذاشته است.
با این حال، تاکنون آمار جدیدی درباره دوره جنگ یعنی از پایان فوریه تا امروز، منتشر نشده است.
مسئولان عُمانی در عوض از افزایش نرخ گردشگری داخلی خبر داده‌اند.
سرمایه‌گذاری خارجی در انتظار تحولات جنگ
بانک جهانی همچنان پیش‌بینی مثبتی درباره خالص جریان سرمایه‌گذاری خارجی در عُمان دارد.
این نهاد پیش‌بینی کرده است که سهم خالص جریان سرمایه‌گذاری خارجی از تولید ناخالص داخلی از حدود ۴.۸ درصد در سال ۲۰۲۵ میلادی به حدود ۵ درصد در سال جاری افزایش یابد.
با این حال، تحقق این پیش‌بینی همچنان به ارزیابی شاخص‌های اقتصادی در سه‌ماهه دوم و سوم سال جاری میلادی و همچنین تحولات ماه‌های آینده بستگی دارد. به‌ویژه اینکه آیا امکان دستیابی به یک توافق صلح پایدار وجود خواهد داشت یا خیر.
از سوی دیگر، تهدید دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا به بمباران عُمان در واکنش به مذاکرات این کشور با ایران درباره تنظیم رفت‌وآمد کشتیرانی در تنگه هرمز، می‌تواند ــ با وجود تردیدهای همیشگی درباره میزان جدیت اظهارات ترامپ ــ بر نااطمینانی حاکم بر آینده اقتصاد تمام کشورهای منطقه بیفزاید.
در نتیجه، چنین وضعیتی می‌تواند به زیان‌های مستقیم و غیرمستقیم بیشتری برای اقتصاد عُمان و دیگر کشورهای منطقه منجر شود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما