به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در گزارش مشترک «وضعیت آموزش افغانستان در سال ۲۰۲۶» اعلام کردند که بیش از نیمی از کودکان در سن دبستان در افغانستان، خارج از نظام آموزش رسمی عمومی قرار دارند و محدودیت‌های آموزشی طالبان، کمبود امکانات و کاهش سرمایه‌گذاری، بحران آموزش در این کشور را تشدید کرده است.
این گزارش که به‌تازگی منتشر شده، نشان می‌دهد حدود ۵۳ درصد کودکان در سن آموزش ابتدایی به آموزش رسمی عمومی دسترسی ندارند؛ آماری که از شکاف گسترده میان نیاز آموزشی کودکان و ظرفیت نظام آموزشی افغانستان حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، جمعیت در سن تحصیل افغانستان از حدود ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ به ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته، اما توسعه امکانات آموزشی با این رشد جمعیت متناسب نبوده است.
با وجود ثبت‌نام حدود ۶ میلیون و ۶۰۰ هزار دانش‌آموز در مدارس ابتدایی دولتی در سال ۲۰۲۵، افزایش جمعیت، بازگشت گسترده مهاجران و کمبود امکانات آموزشی همچنان بخش قابل‌توجهی از کودکان را از دسترسی به آموزش رسمی محروم کرده است.
محرومیت بیش از ۲٫۶ میلیون دختر؛ هر سال صدها هزار نفر به جمع بازماندگان اضافه می‌شوند
یکی از مهم‌ترین محورهای گزارش یونسکو و یونیسف، ادامه محرومیت گسترده دختران افغانستان از تحصیل است.
این دو نهاد اعلام کردند که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در مرداد ۱۴۰۰، بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار دختر نوجوان از دسترسی به آموزش متوسطه محروم شده‌اند.
بر اساس برآوردهای پیشین این نهادها، با ادامه ممنوعیت تحصیل دختران بالاتر از پایه ششم، سالانه حدود ۳۹۷ هزار دختر دیگر نیز از ورود به دوره متوسطه بازمی‌مانند.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، تحصیل دختران بالاتر از پایه ششم را ممنوع کردند و در آذر ۱۴۰۱، این محدودیت را به دانشگاه‌ها نیز گسترش دادند.
افغانستان اکنون تنها کشوری در جهان است که دختران و زنان در آن به‌صورت نظام‌مند از آموزش متوسطه و دانشگاهی محروم شده‌اند.
یونسکو و یونیسف هشدار داده‌اند که ادامه این محدودیت‌ها، علاوه بر محروم‌کردن میلیون‌ها دختر از حقوق آموزشی، پیامدهای گسترده‌ای برای آینده اقتصادی و اجتماعی افغانستان خواهد داشت.
بحران یادگیری؛ دانش‌آموزانی که حتی یک متن ساده را نمی‌خوانند
گزارش‌های این دو نهاد بین‌المللی نشان می‌دهد که بحران آموزش در افغانستان تنها به محرومیت کودکان از حضور در مدرسه محدود نیست، بلکه کیفیت یادگیری نیز با مشکلات جدی مواجه شده است.
یونسکو و یونیسف در ارزیابی‌های پیشین خود هشدار داده بودند که حدود ۹۳ درصد کودکان در پایان دوره ابتدایی هنوز به مهارت پایه خواندن و درک یک متن ساده متناسب با سن خود دست نیافته‌اند.
در تازه‌ترین گزارش نیز نتایج ارزیابی بیش از ۵۵ هزار دانش‌آموز پایه چهارم در سراسر افغانستان نشان می‌دهد که تنها ۴۳٫۵ درصد آنان به حداقل مهارت مورد انتظار در زبان و فقط ۲۵٫۴ درصد به حداقل مهارت در ریاضیات، متناسب با سطح پایه سوم، دست یافته‌اند.
این آمار نشان می‌دهد که حتی شمار زیادی از کودکانی که امکان حضور در کلاس درس را دارند، از دستیابی به مهارت‌های ضروری خواندن، نوشتن و محاسبه بازمی‌مانند.
کمبود معلمان آموزش‌دیده، به‌ویژه معلمان زن، نبود منابع درسی کافی، فرسودگی زیرساخت‌ها و کاهش سرمایه‌گذاری در آموزش، از مهم‌ترین عوامل این وضعیت عنوان شده است.
گزارش‌های پیشین یونسکو و یونیسف همچنین نشان داده‌اند که بیش از هزار مدرسه در افغانستان بر اثر درگیری‌ها، تخریب زیرساخت‌ها و بلایای طبیعی تعطیل مانده‌اند.
از ترک تحصیل تا کار کودکان و ازدواج زودهنگام
بحران آموزشی افغانستان با مشکلات گسترده اقتصادی و اجتماعی نیز پیوند خورده است.
بر اساس داده‌های منتشرشده در گزارش‌های پیشین یونسکو و یونیسف، نزدیک به ۳۰ درصد کودکان پنج تا ۱۷ ساله افغانستان درگیر کار کودک هستند و حدود ۲۸ درصد زنان پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی ازدواج کرده‌اند.
همچنین حدود ۴۲ درصد نوجوانان و جوانان افغانستان نه در حال تحصیل هستند، نه اشتغال دارند و نه در دوره‌های مهارت‌آموزی شرکت می‌کنند.
دختران و زنان جوان حدود ۶۸ درصد این گروه را تشکیل می‌دهند؛ آماری که نشان‌دهنده آسیب‌پذیری بیشتر آنان در برابر محرومیت آموزشی و اقتصادی است.
نهادهای بین‌المللی هشدار داده‌اند که محرومیت از تحصیل می‌تواند خطر کار کودک، ازدواج زودهنگام، فقر پایدار و وابستگی اقتصادی را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، ادامه ممنوعیت تحصیل دختران از سوی طالبان، یکی از عوامل تشدید آسیب‌پذیری نسل جوان افغانستان به شمار می‌رود.
کمبود ۳۲۴ میلیون دلار بودجه؛ آینده آموزش افغانستان در معرض خطر
یونسکو و یونیسف در بخش دیگری از گزارش مشترک خود اعلام کردند که نظام آموزشی افغانستان برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ با کمبود حدود ۳۲۴ میلیون دلار بودجه مواجه است.
بر اساس این گزارش، بخش آموزش افغانستان در این دو سال به حدود ۵۸۳ میلیون دلار منابع مالی نیاز دارد، اما تاکنون تنها حدود ۲۵۸ میلیون دلار از منابع موردنیاز شناسایی شده است.
کاهش کمک‌های بین‌المللی، محدودیت بودجه توسعه‌ای و افزایش نیازهای آموزشی ناشی از بازگشت مهاجران، فشار مضاعفی بر مدارس و مراکز آموزشی افغانستان وارد کرده است.
این دو نهاد هشدار داده‌اند که بدون سرمایه‌گذاری پایدار، بهبود کیفیت تدریس، تربیت معلمان متخصص و گسترش دسترسی کودکان به آموزش، بحران کنونی می‌تواند عمیق‌تر شود.
یونسکو و یونیسف همچنین تأکید کرده‌اند که افغانستان همچنان از تقاضای گسترده خانواده‌ها برای آموزش فرزندان برخوردار است، اما محدودیت‌های موجود و کمبود امکانات مانع پاسخ‌گویی مناسب به این نیاز شده است.
نسلی که آینده‌اش پشت درهای بسته مدارس مانده است
گزارش تازه یونسکو و یونیسف در حالی منتشر می‌شود که با گذشت بیش از پنج سال از بازگشت طالبان به قدرت، ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از پایه ششم همچنان ادامه دارد و تاکنون جدول زمانی مشخصی برای لغو این محدودیت اعلام نشده است.
اگرچه مشکلات آموزشی افغانستان سابقه‌ای طولانی دارد و جنگ، فقر و کمبود زیرساخت‌ها طی دهه‌های گذشته بر کیفیت آموزش تأثیر گذاشته است، سیاست‌های محدودکننده طالبان نیز به یکی از موانع اصلی دسترسی برابر دختران و پسران به فرصت‌های آموزشی تبدیل شده است.
در شرایطی که میلیون‌ها کودک از آموزش رسمی محروم‌اند و بخش بزرگی از دانش‌آموزان نیز به مهارت‌های ابتدایی یادگیری دست نمی‌یابند، ادامه سیاست‌های کنونی خطر محرومیت آموزشی یک نسل و تضعیف توان علمی و اقتصادی افغانستان را افزایش می‌دهد.
یونسکو و یونیسف هشدار داده‌اند که بدون اقدام فوری برای گسترش دسترسی به آموزش، رفع محدودیت‌ها و تأمین منابع مالی پایدار، افغانستان با خطر عقب‌ماندگی آموزشی گسترده‌تر و تضعیف بنیان‌های توسعه آینده خود مواجه خواهد شد.
............................
پایان پیام/
نظر شما