خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: استعمار، این پدیده شوم تاریخی، همواره چهره های متنوعی به خود گرفته است. از لشکرکشی های استعماری قرون گذشته تا مداخلات اقتصادی و نظامی عصر حاضر، روح سلطه گری و برتری جویی همواره پایدار مانده است. در روزهای اخیر، دستور رئیس جمهور آمریکا برای ربودن رئیس جمهور ونزوئلا، تجلی آشکاری از همین روحیه استکباری است که قرآن کریم به کرات در برابر آن ایستاده است. این اقدام نه تنها نقض فاحش حاکمیت ملی و حقوق بینالملل است، بلکه نمادی از استعمار نوینی است که با ابزارهای جدید به بازتولید سلطه میپردازد.
آیات قرآن کریم به صراحت با هرگونه ظلم، تجاوز و سلطهگری مخالفت کرده است. خداوند در سوره مبارکه قصص، آیه ۸۳ میفرماید: «تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِینَ لَا یُرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۚ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ» (این سرای آخرت را برای کسانی قرار میدهیم که در زمین اراده برتریجویی و فساد ندارند و عاقبت نیک برای پرهیزگاران است). مفهوم «علوّ فی الارض» یا برتریجویی در زمین، دقیقاً همان روحیهای است که اقدام آمریکا در دزدیدن رئیسجمهور یک کشور مستقل را هدایت میکند.
همچنین در سوره مبارکه بقره، آیه ۲۰۵ میخوانیم: «وَإِذَا تَوَلَّیٰ سَعَیٰ فِی الْأَرْضِ لِیُفْسِدَ فِیهَا وَیُهْلِکَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ ۗ وَاللَّهُ لَا یُحِبُّ الْفَسَادَ» (و هنگامی که روی میگرداند، در زمین میکوشد تا در آن فساد کند و کشت و نسل را نابود سازد و خدا فساد را دوست ندارد). این آیه به روشنی رفتار قدرتهایی را توصیف میکند که با تکبر و خودبرتربینی، نظامهای سیاسی دیگران را هدف قرار داده و امنیت و ثبات کشورها را نابود میکنند.
اقدام اخیر آمریکا در طراحی عملیات ربودن رئیسجمهور ونزوئلا، در ادامه یک رشته طولانی از مداخلات استعماری این کشور در آمریکای لاتین است. این عمل نه تنها نقض آشکار منشور ملل متحد و اصول حاکمیت ملی است، بلکه تجلی مدرن از «قرصانة» یا دزدی دریایی است که قرآن محکوم کرده، اما اینبار با هواپیماهای پیشرفته و فناوری مدرن اجرا میشود. قرآن در سوره مبارکه ماعون، آیات ۱-۳ ظالمان را کسانی میداند که «یَدُعُّ الْیَتِیمَ» (یتیم را میراند) و «وَ لَا یَحُضُّ عَلَیٰ طَعَامِ الْمِسْکِینِ» (مردم را به اطعام مسکین تشویق نمیکند). قدرتهای استکباری امروز نیز با تحریمهای ظالمانه علیه ملتهایی مانند ونزوئلا، همان نقش محرومکننده از غذا و دارو را ایفا میکنند و سپس برای تغییر حکومت دست به مداخله مستقیم میزنند.
نهادسازی استکبار جهانی سکوت سازمان ملل و جامعه بینالمللی در برابر چنین اقدام آشکار تروریسم دولتی، پرسشهای بنیادینی را درباره ساختار نظام بینالملل مطرح میکند. قرآن کریم درباره این گونه همراهیها و سکوتهای گزینشی هشدار میدهد: «وَ لَا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ» (و به ظالمان تکیه نکنید که آتش شما را فرا میگیرد) (هود، آیه ۱۱۳). سازمان ملل متحد که پس از جنگ جهانی دوم با شعار حفظ صلح و امنیت بینالمللی تأسیس شد، در عمل اغلب به ابزاری برای تثبیت نظام سلطه تبدیل شده است. وتوهای مکرر در شورای امنیت و ناتوانی مجمع عمومی در مقابل قدرتهای بزرگ، مصداق امروزی «رکون به ظالمین» است که قرآن از آن نهی فرموده است.
این سؤال پیش می آید که مسئولیت اخلاقی امت اسلامی و جامعه جهانی چیست؟ در این شرایط، قرآن کریم بر مسئولیت جمعی در مقابل ظلم تأکید میکند: «وَ لْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ» (و باید از میان شما جمعی به نیکی دعوت کنند و امر به معروف و نهی از منکر نمایند) (آل عمران، آیه ۱۰۴). این آیه نشان میدهد که سکوت در برابر ظلم، حتی اگر از سوی قدرتهای جهانی صورت گیرد، جایز نیست. جامعه جهانی و به ویژه کشورهای مستقل و عدم تعهد، مسئولیت دارند در برابر این گونه اقدامات غیرقانونی موضعگیری جدی داشته باشند.
راهبرد قرآنی تاریخ که همان مقاومت در برابر استکبار می باشد، نشان داده است که استکبار هرچند قدرتمند، سرانجامی جز زوال ندارد: «وَ تِلْکَ الْأَیَّامُ نُدَاوِلُهَا بَیْنَ النَّاسِ» (و این روزها [پیروزی و شکست] را میان مردم گردش میدهیم) (آل عمران، آیه ۱۴۰). اقدام اخیر آمریکا در ونزوئلا، اگرچه نمونه دیگری از گستاخی استعماری است، اما در عین حال ضعف نظام سلطه را نیز آشکار میکند. قدرتهایی که مجبور میشوند برای اعمال نفوذ به عملیات مخفی و تروریسم دولتی متوسل شوند، در واقع اعتراف میکنند که ابزارهای مشروع نفوذ خود را از دست دادهاند.
راه حل قرآنی در برابر استعمار نوین، تقویت همبستگی میان ملتهای مستقل، افشای ماهیت استکباری چنین اقداماتی، و پایداری در دفاع از حق حاکمیت ملی است. همانگونه که قرآن میفرماید: «وَ لَا تَهِنُوا وَ لَا تَحْزَنُوا وَ أَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ» (و سست نشوید و غمگین نباشید که شما برترید اگر ایمان داشته باشید) (آل عمران، آیه ۱۳۹). مقاومت در برابر استعمار نوین نه تنها یک وظیفه سیاسی، بلکه تکلیفی دینی و اخلاقی است که ریشه در تعالیم قرآنی دارد.
زهرا صالحیفر، کارشناس ارشد قرآن و حدیث، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم
..........................
پایان پیام
نظر شما