به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد در تازهترین ارزیابی خود درباره وضعیت تغذیه کودکان در افغانستان اعلام کرده است که بحران سوءتغذیه در این کشور همچنان در سطحی بسیار شدید قرار دارد و سیاستهای مقابله با آن باید از درمان صرف به سمت پیشگیری از ابتلای کودکان حرکت کند.
فائو میگوید با وجود چند دهه کمکهای بشردوستانه و برنامههای گسترده برای افزایش امنیت غذایی خانوارها، بهبود دسترسی خانوادهها به مواد غذایی همواره به بهبود پایدار وضعیت تغذیه کودکان خردسال منجر نشده است. این مسئله نشان میدهد سوءتغذیه در افغانستان تنها نتیجه کمبود غذا نیست و مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و محیطی در شکلگیری آن نقش دارند.
۳.۷ میلیون کودک در معرض سوءتغذیه حاد
براساس آخرین تحلیل «طبقهبندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی» یا IPC، نزدیک به ۳.۷ میلیون کودک بین شش تا ۵۹ ماهه در فاصله ژانویه تا دسامبر ۲۰۲۶ دچار سوءتغذیه حاد خواهند شد.
از این تعداد، نزدیک به ۹۵۰ هزار کودک با سوءتغذیه حاد شدید روبهرو خواهند بود؛ وضعیتی که بدون درمان فوری میتواند جان کودک را تهدید کند.
همچنین حدود ۱.۲ میلیون زن باردار یا شیرده در همین دوره با سوءتغذیه حاد مواجه خواهند شد.
افغانستان اکنون یکی از شدیدترین بحرانهای سوءتغذیه در جهان را تجربه میکند. برنامه جهانی غذا نیز اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۶ در مجموع حدود ۴.۹ میلیون زن و کودک در این کشور با سوءتغذیه روبهرو خواهند شد.
فائو: درمان کافی نیست
فائو میگوید بخش عمده برنامههای کنونی تغذیه در افغانستان بر شناسایی و درمان کودکانی متمرکز است که پیش از این دچار سوءتغذیه حاد شدهاند.
این سازمان تأکید کرده است که درمان برای نجات جان کودکان ضروری است، اما اگر عوامل اصلی ایجاد سوءتغذیه برطرف نشوند، کودکی که درمان شده ممکن است پس از مدتی دوباره به همان وضعیت بازگردد.
بر همین اساس، فائو خواستار سرمایهگذاری بیشتر بر پیشگیری شده است؛ یعنی شناسایی و کاهش عواملی که پیش از ابتلای کودک به سوءتغذیه، او را آسیبپذیر میکنند.
سوءتغذیه فقط به مقدار غذا مربوط نیست
مطالعه فائو نشان میدهد وضعیت تغذیه کودکان در افغانستان با ساختار معیشتی خانوادهها ارتباط مستقیم دارد.
درآمد حاصل از کشاورزی و دامداری، دسترسی فصلی به مواد غذایی، قیمت مواد خوراکی، تنوع رژیم غذایی، سلامت دامها، شیوع بیماریها، دسترسی به آب سالم و وضعیت اقتصادی خانواده از جمله عواملی هستند که میتوانند احتمال سوءتغذیه کودک را افزایش یا کاهش دهند.
فائو همچنین تأکید کرده است این عوامل در تمام طول سال ثابت نیستند و همراه با فصلهای کشاورزی، زمستان، خشکسالی، بیماریها و تغییر درآمد خانوار تغییر میکنند.
نقش زنان در چرخه سوءتغذیه
یکی از موضوعاتی که فائو در ارزیابی خود برجسته کرده، وضعیت زنان در خانوادههای روستایی است.
زنان در بسیاری از خانوادههای افغانستان همزمان مسئول نگهداری از کودکان، تهیه غذا، انجام کارهای خانه و مشارکت در کشاورزی یا دامداری هستند.
افزایش حجم کار زنان در برخی فصلها میتواند زمان موجود برای شیردهی، تهیه غذای مناسب و مراقبت از کودک را کاهش دهد.
به همین دلیل، فائو معتقد است برنامه پیشگیری از سوءتغذیه کودکان باید علاوه بر تولید و دسترسی به غذا، زمان، سلامت، درآمد و شرایط کاری مادران را نیز در نظر بگیرد.
پیوند سلامت انسان، حیوان و محیط
فائو همچنین بر رویکرد «سلامت واحد» تأکید کرده است؛ رویکردی که سلامت انسان، حیوان و محیط زیست را به یکدیگر مرتبط میداند.
در بسیاری از مناطق روستایی افغانستان، زندگی خانوادهها به دامها وابسته است. بیماری دام، کاهش تولید شیر و گوشت، آلودگی آب یا انتقال برخی بیماریها میان حیوان و انسان میتواند هم درآمد خانواده و هم وضعیت تغذیه کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
فائو میگوید برای کاهش پایدار سوءتغذیه باید این عوامل در کنار یکدیگر بررسی شوند، نه اینکه هرکدام بهصورت جداگانه مورد توجه قرار گیرند.
یکسوم استانهای افغانستان در وضعیت بحرانی
هشدار تازه فائو در شرایطی منتشر شده است که برنامه جهانی غذا حدود یک ماه پیش اعلام کرد سوءتغذیه کودکان در افغانستان به سطحی بیسابقه رسیده است.
جان آیلیف، مدیر برنامه جهانی غذا در افغانستان، چهارم اوت گفت سوءتغذیه کودکان «روزبهروز بدتر میشود» و لاغری حاد کودکان، که از مرگبارترین اشکال سوءتغذیه است، در حدود یکسوم استانهای افغانستان به سطح بحرانی رسیده است.
براساس اطلاعات کنونی برنامه جهانی غذا، ۱۲ استان افغانستان در سطح بحرانی سوءتغذیه حاد کودکان قرار دارند؛ بالاترین تعداد ثبتشده تاکنون.
آیلیف همچنین گفته بود حدود ۸۰ درصد موارد بسیار شدید سوءتغذیه مربوط به کودکان زیر دو سال است و برخی خانوادهها زمانی فرزندان خود را به مراکز درمانی میرسانند که دیگر برای نجات آنان دیر شده است.
برنامه جهانی غذا: از هر هفت نفر فقط به یک نفر میتوانیم کمک کنیم
کاهش منابع مالی نهادهای امدادرسان، بحران را شدیدتر کرده است.
مدیر برنامه جهانی غذا در افغانستان گفته است این سازمان در سال جاری تنها بودجه کافی برای کمک تغذیهای به یک نفر از هر هفت زن و کودک مبتلا به سوءتغذیه حاد را در اختیار دارد.
به بیان دیگر، برنامه جهانی غذا ناچار است شش نفر از هر هفت فرد نیازمند را بدون دریافت کمک بازگرداند.
برنامه جهانی غذا هشدار داده است کاهش کمکهای بینالمللی درست در زمانی اتفاق افتاده که شمار کودکان مبتلا به سوءتغذیه رو به افزایش است و برخی برنامههای حیاتی غذایی و تغذیهای به دلیل کمبود بودجه کاهش یافتهاند.
خشکسالی، فقر و بازگشت میلیونها مهاجر
بحران تغذیه افغانستان تحت تأثیر چند عامل همزمان تشدید شده است.
کاهش کمکهای خارجی، فقر گسترده، بیکاری، خشکسالیهای مکرر، افزایش قیمت مواد غذایی، حوادث طبیعی و بازگشت میلیونها مهاجر از ایران و پاکستان فشار مضاعفی بر خانوادهها و خدمات عمومی وارد کرده است.
IPC میگوید تنها در زمستان ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ حدود ۱۷.۴ میلیون نفر در افغانستان با سطح «بحران» یا شدیدتر ناامنی غذایی روبهرو بودهاند. همچنین ورود گسترده بازگشتکنندگان فشار بر خدمات درمانی، تغذیهای، آب و بهداشت را افزایش داده است.
از «امنیت غذایی» تا «امنیت تغذیهای»
پیام اصلی گزارش تازه فائو این است که داشتن غذا بهتنهایی به معنای داشتن تغذیه مناسب نیست.
خانوادهای ممکن است به اندازه کافی نان یا مواد غذایی اولیه داشته باشد، اما اگر رژیم غذایی کودک فاقد پروتئین، چربی، ویتامین و مواد معدنی لازم باشد، همچنان خطر سوءتغذیه وجود دارد.
از همین رو، فائو میگوید مقابله پایدار با بحران افغانستان نیازمند حرکت از سیاست صرفاً «تأمین غذا» به سمت تأمین غذای متنوع و مغذی، تقویت معیشت خانوار، حمایت از زنان، بهبود آب و بهداشت و پیشگیری از بیماریها است.
این سازمان هشدار میدهد بدون چنین تغییری، میلیونها کودک ممکن است درمان شوند اما دوباره به سوءتغذیه بازگردند و چرخهای که سالهاست در افغانستان ادامه دارد، همچنان تکرار شود.
.......................
پایان پیام/
نظر شما